Kini Encephalitis?
Encephalitis jẹ ipo iṣoogun ti o ni ijuwe nipasẹ iredodo ti àsopọ ọpọlọ, nigbagbogbo ti o fa nipasẹ awọn akoran ọlọjẹ. Lakoko ti o le bẹrẹ pẹlu awọn aami aisan kekere-bi, diẹ ninu awọn ọran le ni ilọsiwaju ni iyara si awọn ọran ti o buruju bii iporuru, ijagba, iṣoro ni gbigbe, ati awọn iyipada ninu eniyan tabi aiji. Ti a ko ba ni itọju, encephalitis ti o lagbara le di idẹruba aye.
Oríṣiríṣi àwọn kòkòrò àrùn lè fa àrùn encephalitis, títí bí kòkòrò àrùn herpes simplex (HSV), kòkòrò àrùn tí efon ń fà, kòkòrò àrùn tí a ń gbé kiri, kòkòrò àrùn rabies, kòkòrò àrùn enteroviruses, àti kòkòrò àrùn tó ń fa àrùn mumps , rubella, àti chickenpox. Ní àwọn ìgbà míì, kòkòrò àrùn lè fa àrùn encephalitis nípasẹ̀ àkóràn kòkòrò àrùn tàbí àwọn ìṣesí ara-ẹni.
Bi o tilẹ jẹ pe o ṣọwọn, encephalitis nilo ayẹwo akoko ati idasilo. Imularada ṣee ṣe, paapaa pẹlu itọju ni kutukutu, ṣugbọn diẹ ninu awọn ẹni-kọọkan le ni iriri awọn ipa iṣan ti o pẹ. Awọn ti o wa ninu ewu ti o ga julọ pẹlu awọn ọmọde ọdọ, awọn eniyan agbalagba, ati awọn eniyan ti o ni awọn eto ajẹsara alailagbara.
Awọn oriṣi ti encephalitis
Àkóràn encephalitis jẹ́ ti oríṣi méjì:
- Encephalitis akọkọ - Ni akọkọ encephalitis, awọn kokoro arun tabi gbogun ti ikolu taara ni ipa lori ọpọlọ. O le wa ni agbegbe ni agbegbe kan tabi tan kaakiri si awọn ara ti o wa nitosi. Nigba miiran, awọn abajade encephalitis akọkọ nitori isọdọtun ti ọlọjẹ aiṣiṣẹ lati awọn akoran iṣaaju.
- Atẹle encephalitis - Ẹncephalitis keji maa n dagba nitori eto ajẹsara ti ko ṣiṣẹ. Nibi awọn sẹẹli ajẹsara, dipo iparun awọn ọlọjẹ ti o nfa arun, kọlu awọn sẹẹli ọpọlọ ilera. Iru iredodo ọpọlọ ni igbagbogbo ndagba ni ọsẹ meji si mẹta lẹhin ikolu akọkọ.
Awọn aami aisan ti Encephalitis
Awọn aami aisan Encephalitis le wa lati ìwọnba si àìdá, ati nigbagbogbo bẹrẹ pẹlu awọn ami ti o dabi aisan. Ipo naa le buru si ni kiakia, paapaa ni awọn ọmọde, awọn agbalagba, tabi awọn ẹni-kọọkan ti o ni awọn eto ajẹsara ailera.
Awọn aami aisan kekere (Awọn ami Ibẹrẹ)
Awọn aami aisan ti o lewu (Beere akiyesi iṣoogun lẹsẹkẹsẹ)
- Idogun
- Idarudapọ, delirium, tabi hallucinations
- Agitation tabi eniyan yipada
- paralysis ni awọn ẹya ara ti oju tabi ara
- Irẹwẹsi iṣan tabi lile
- Wahala sisọ tabi agbọye ọrọ
- Awọn iṣoro gbigbọ
- Ilọpo meji tabi iran ti ko dara
- Orí oorun ti yipada (fun apẹẹrẹ, ahọn tabi oorun sisun)
- Pipadanu aiji tabi coma
Awọn aami aisan Encephalitis ni Awọn ọmọde ati Awọn ọmọde
- Fontianelle bulging (awọn iranran rirọ lori ori ọmọ)
- Iduro-ṣinṣin tabi igbe giga
- Nisina ati eebi
- Lile ara tabi ailagbara
- Irritability tabi dani fussiness
Nigbati lati Wo Dokita kan
Wa itọju ilera lẹsẹkẹsẹ ti iwọ tabi ọmọ rẹ ba ni iriri:
- Irora lile
- Idarudapọ lojiji tabi ipo opolo ti o yipada
- Idogun
- Isonu ti aiji
- Awọn aami aisan ti encephalitis ninu awọn ọmọde (paapaa fontanelle bulging tabi ifunni ti ko dara)
Ṣiṣayẹwo ni kutukutu ati itọju encephalitis jẹ pataki lati ṣe idiwọ ibajẹ iṣan-ara tabi awọn ilolu ti o lewu.
Pe 1860-500-1066 lati ṣe adehun ipade kan.
Kini o fa encephalitis?
Idi gangan ti encephalitis jẹ aimọ si awọn dokita ni ọpọlọpọ awọn ọran. Sibẹsibẹ, ikolu ọlọjẹ jẹ idi ti o wọpọ ti ipo iṣoogun yii. Ni diẹ ninu awọn iṣẹlẹ ti o ṣọwọn, awọn akoran kokoro-arun ati awọn arun iredodo ti ko ni akoran le tun ja si encephalitis.
Awọn akoran ọlọjẹ ti o wọpọ ti nfa encephalitis
- Herpes simplex virus (HSV): Mejeeji HSV iru 1 ati HSV iru 2 le ja si encephalitis. Ninu HSV iru 1 encephalitis ti o ni ibatan, awọn alaisan le paapaa jiya ibajẹ ọpọlọ tabi iku. Sibẹsibẹ, awọn iṣẹlẹ ti awọn akoran wọnyi ṣọwọn.
- Awọn ọlọjẹ Herpes miiran: Encephalitis O tun le ja lati Epstein-Barr kokoro (ti o ni nkan ṣe pẹlu mononucleosis ti o ni àkóràn) ati ọlọjẹ varicella-zoster (ti o ni nkan ṣe pẹlu chickenpox ati) shingles).
- Awọn ọlọjẹ enterovirus: Nigba miiran, awọn alaisan ni idagbasoke encephalitis lẹhin poliovirus ati ikolu coxsackievirus.
- Awọn ọlọjẹ ti ẹfọn nfa: Awọn aye ti encephalitis wa lẹhin awọn akoran gbogun ti ẹfin bi West Nile ati La Crosse.
- Awọn eegun kòkòrò àrùn fáírọ́ọ̀sì: Ti o ba jẹ pe awọn aja ti o ni arun (ti n gbe kokoro-arun na) já ọ jẹ, o le ni idagbasoke encephalitis.
- Awọn akoran ọmọde: Awọn ọmọde ni ewu nla ti ijiya lati encephalitis lẹhin mumps, measles (rubeola), tabi German measles (rubella) àkóràn.
Kini awọn okunfa ewu ti o ni nkan ṣe pẹlu encephalitis?
Àwọn ẹgbẹ́ kan nínú àwùjọ náà ní ewu gíga láti ní àrùn encephalitis. Àwọn wọ̀nyí ni:
- ori: Awọn ọmọ kekere, awọn ọmọde, ati awọn agbalagba agbalagba ṣubu ni ẹgbẹ ewu fun encephalitis.
- Eto ajẹsara ti ko lagbara: Awọn alaisan ti o ni eto ajẹsara ti gbogun (bii AIDS awọn alaisan) tabi mu awọn oogun ajẹsara fun awọn ọran miiran ni eewu giga ti idagbasoke encephalitis.
- Agbegbe agbegbe: Awọn eniyan ti ngbe ni awọn agbegbe ti o ni iṣẹlẹ ti o ga julọ ti ẹfọn tabi awọn ọlọjẹ ti o ni ami si ni ifaragba si encephalitis.
- Iyatọ ti igba: Ewu ti encephalitis le pọ si ni awọn igba ooru nitori iṣẹ imudara ti ẹfọn ati awọn ọlọjẹ ti o ni ami si.
Njẹ encephalitis le ja si awọn ilolu?
Àrùn encephalitis lè fa àwọn ìṣòro bí o bá wà ní ọjọ́ orí tí ó ní ewu, tí o ní àwọn àmì àrùn líle koko, tàbí tí o kò bá wá ìtọ́jú ìṣègùn. Àwọn ìṣòro tí ó wọ́pọ̀ ni:
- Iredodo ti awọn iṣan ọpọlọ, ti o yori si coma tabi iku paapaa
- paralysis
- Awọn ọran iranti
- Agbara to lagbara
- Awọn iṣoro pẹlu iṣeduro iṣan
- Iran ati igbọran
- Awọn italaya ni sisọ
Ayẹwo Encephalitis
Awọn idanwo aisan ni awọn atẹle wọnyi:
- Aworan ọpọlọ: Nigbagbogbo o jẹ idanwo akọkọ ti awọn aami aisan ba daba pe o ṣeeṣe ti encephalitis. Awọn aworan le ṣe afihan wiwu ti ọpọlọ tabi eyikeyi ipo miiran ti o le jẹ idi gbongbo ti awọn aami aisan, gẹgẹbi tumo. Awọn imọ-ẹrọ le pẹlu Aworan Resonance Magnetic (MRI), eyiti o le ṣe agbejade alaye apakan agbelebu ati awọn aworan 3-D ti ọpọlọ, tabi ọlọjẹ Computerized Tomography (CT).
- Tẹ ni kia kia ọpa-ẹhin (Puncture Lumbar): Lakoko tẹ ni kia kia ọpa ẹhin, oniwosan naa fi abẹrẹ kan sinu ẹhin isalẹ lati yọ omi cerebrospinal (CSF), omi idabobo ti o yika ọpọlọ ati ọpa-ẹhin. Eyikeyi iyipada ninu omi n tọka si ikolu ati igbona ninu ọpọlọ.
- Awọn Idanwo Laabu miiran: Awọn ayẹwo ẹjẹ tabi ito tabi awọn aṣiri lati ẹgbẹ ẹhin ọfun le ṣe idanwo fun awọn ọlọjẹ tabi awọn aṣoju ajakale-arun miiran.
- Electroencephalogram (EEG): Dọkita le paṣẹ fun EEG kan, idanwo kan ninu eyiti awọn lẹsẹsẹ ti awọn elekitirodu ti so mọ ori awọ-ori. EEG ṣe igbasilẹ iṣipopada itanna ti ọpọlọ ati eyikeyi aiṣedeede ti o ni ibamu pẹlu ayẹwo jẹ igbasilẹ.
- Biopsy ọpọlọ: Ṣọwọn, ilana kan lati jade ayẹwo kekere ti iṣan ọpọlọ ni a ṣe ti awọn aami aisan ba buru si ati pe awọn itọju ko ni doko.
Itoju Encephalitis
Itoju fun awọn ọran kekere, eyiti o le jẹ aṣiṣe bi aisan, ni akọkọ ninu:
- Isunmi ibusun pipe
- Alekun gbigbemi omi
- Awọn oogun egboogi-iredodo gẹgẹbi Acetaminophen, Ibuprofen ati Naproxen Sodium lati dinku awọn efori ati iwọn otutu.
Itọju Atilẹyin
Itọju atilẹyin afikun tun nilo ni ile-iwosan fun awọn ẹni-kọọkan ti o ni encephalitis ti o lagbara. Itọju le pẹlu:
- Iranlọwọ mimi, ibojuwo igbagbogbo ti mimi ati lilu ọkan
- Awọn omi inu iṣan lati rii daju hydration to peye
- Awọn oogun egboogi-iredodo, gẹgẹbi awọn corticosteroids, lati rọ wiwu ati titẹ laarin agbọn
- Awọn oogun anticonvulsant, gẹgẹbi phenytoin, lati ṣe idiwọ ikọlu
Itọju ailera atẹle
Lẹhin aisan akọkọ, o le jẹ pataki lati gba itọju afikun ti o da lori bi o ṣe buru. Itọju ailera pẹlu:
- Itọju ailera ara lati mu agbara ati arinbo
- Iṣẹ itọju ti iṣe iṣe lati kọ soke lojojumo ogbon
- Itọju ailera lati tun kọ iṣakoso iṣan ati atunṣe ọrọ
- Ọpọlọ lati ni imọ ti awọn ilana iwalaaye ati awọn ọgbọn ihuwasi ihuwasi tuntun
Awọn igbese idena Lodi si Encephalitis
Lakoko ti encephalitis kii ṣe idilọwọ nigbagbogbo, gbigbe awọn igbesẹ ti n ṣiṣẹ le dinku eewu ifihan rẹ si awọn ọlọjẹ tabi awọn kokoro arun ti o fa. Eyi ni bii:
1. Bojuto Imototo Dara
- Fọ ọwọ rẹ nigbagbogbo pẹlu ọṣẹ ati omi-paapaa ṣaaju ki o to jẹun ati lẹhin lilo yara iwẹ.
- Gba awọn ọmọde niyanju lati tẹle awọn iṣe mimọ to dara ni ile ati ni ita.
2. Yago fun Pipin Awọn nkan Ti ara ẹni
- Ma ṣe pin awọn aṣọ inura, combs, awọn ohun elo, awọn aṣọ, tabi awọn ohun-ini ti ara ẹni miiran ti o le gbe awọn aṣoju ajakale-arun.
3. Duro Up to Ọjọ lori Awọn ajesara
- Tẹle iṣeto ajesara ti dokita rẹ ṣeduro.
- Rii daju pe iwọ ati awọn ọmọ rẹ ni ajesara lodi si awọn arun ti a mọ lati fa encephalitis (gẹgẹbi encephalitis Japanese, measles, mumps, rubella, ati bẹbẹ lọ).
- Ti o ba n gbero lati rin irin-ajo lọ si kariaye, kan si olupese ilera rẹ fun awọn ajesara-irin-ajo kan pato.
4. Dabobo ararẹ lọwọ Ẹfọn ati Ẹfọn Tiki
Diẹ ninu awọn ọlọjẹ ti o fa encephalitis (fun apẹẹrẹ, encephalitis Japanese, ọlọjẹ West Nile) ti tan kaakiri nipasẹ awọn kokoro bii awọn ẹfọn ati awọn ami si. Ṣe awọn iṣọra wọnyi:
a. Wọ Aṣọ Idaabobo
- Lo awọn seeti ti o gun gigun, sokoto gigun, ati awọn bata ti o ni pipade-paapaa lakoko owurọ ati aṣalẹ nigbati iṣẹ-ṣiṣe ẹfọn ba ga.
b. Lo Ẹfọn Repelents
- Fi awọn apanirun kokoro ti o ni aabo si awọ ara ti o han ati aṣọ.
- Yẹra fun sisọ ni taara si oju-fi si ọwọ rẹ ni akọkọ, lẹhinna rọra nu loju oju.
c. Iṣakoso Ẹfọn Ibisi
- Yọ omi ti o duro ni awọn ikoko ododo, awọn tutu, awọn taya atijọ, awọn garawa, ati awọn apoti miiran lati dinku ibisi ẹfọn.
d. Lo Awọn oogun Insecticides
- Sokiri aabo, ipakokoro ti o da lori permethrin ninu ile ati lori awọn aṣọ ita gbangba (fun apẹẹrẹ, awọn àwọ̀n ẹ̀fọn, aṣọ, ati bẹbẹ lọ).
- Ma ṣe gba olubasọrọ ara taara pẹlu awọn ohun elo ti a ṣe itọju kokoro.
ipari
Tẹle gbogbo awọn itọnisọna aabo lati ṣe idiwọ iṣẹlẹ ti ikolu yii. Sibẹsibẹ, ti o ba ni iriri eyikeyi awọn ami ikilọ, maṣe gbagbe wọn. Wa akiyesi iṣoogun lẹsẹkẹsẹ fun wiwa ni kutukutu ati ibẹrẹ lẹsẹkẹsẹ ti eto itọju naa.
Awọn ibeere nigbagbogbo (Awọn ibeere)
1. Bawo ni awọn dokita ṣe iwadii encephalitis?
Nígbàkúgbà tí wọ́n bá fura sí àrùn encephalitis , àwọn dókítà ní àkọ́kọ́ ṣe àyẹ̀wò ara wọn wọ́n sì ṣe àyẹ̀wò ìtàn ìṣègùn. Lẹ́yìn náà, wọ́n á kọ MRI (magnetic resonance imaging) tàbí CT (computed tomography), spinal tap (lumbar puncture), àti EEG (electroencephalogram) láti gba àwòrán pípéye nípa ipò àìsàn rẹ kí wọ́n sì rí àyẹ̀wò tó tọ́. Nínú àwọn ọ̀ràn tó ṣọ̀wọ́n, nígbà tí àwọn àmì àrùn encephalitis bá burú sí i lẹ́yìn tí wọ́n bá ti bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú, àwọn dókítà tún lè gbani nímọ̀ràn láti lọ ṣe àyẹ̀wò ọpọlọ.
2. Kini itọju atilẹyin fun awọn alaisan encephalitis ti ile-iwosan?
Tí o bá ní àwọn àmì àrùn encephalitis tó le gan-an , àwọn dókítà lè gbani nímọ̀ràn láti lọ sí ilé ìwòsàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ní irú àwọn ọ̀ràn bẹ́ẹ̀, àwọn aláìsàn lè nílò ìtọ́jú ìtìlẹ́yìn, títí bí ìrànlọ́wọ́ èémí, omi inú iṣan, àwọn oògùn anticonvulsant láti dènà ìfàsẹ́yìn , àti àwọn oògùn anti-inflammatory láti dín wíwú kù. Àwọn ìtọ́jú wọ̀nyí ń ran lọ́wọ́ láti yára gbádùn ara wọn.
3. Kini awọn imọran fun aabo awọn ọmọde lodi si encephalitis?
O le daabobo awọn ọmọ ikoko ati awọn ọmọ kekere kuro ninu encephalitis nipa iranlọwọ wọn ni lilo egbòogi efon, bo ara wọn pẹlu aṣọ aabo, yago fun lilọ si ita ni kutukutu ati ni alẹ, ati fifọ ọwọ wọn pẹlu ọṣẹ ati omi nigbakugba ti wọn ba wa lati ita gbangba ati lẹhin ti wọn ba lọ si ile-igbọnsẹ.
4. Njẹ encephalitis le ṣe iwosan patapata?
Ni ọpọlọpọ igba, encephalitis-paapaa awọn fọọmu ọlọjẹ kekere-le jẹ iwosan patapata pẹlu ayẹwo ati itọju akoko. Sibẹsibẹ, diẹ ninu awọn alaisan le ni iriri awọn ilolu igba pipẹ bi awọn ọran iranti tabi awọn iṣoro gbigbe, paapaa ti itọju ba ni idaduro.
5. Ṣe encephalitis jẹ aranmọ?
Encephalitis tikararẹ kii ṣe arannilọwọ, ṣugbọn awọn ọlọjẹ tabi awọn kokoro arun ti o fa (gẹgẹbi ọlọjẹ Herpes, enteroviruses, tabi awọn ọlọjẹ ti a fi ẹ̀fọn) le tan kaakiri lati eniyan si eniyan tabi nipasẹ awọn buje kokoro.
6. Kini awọn ipa igba pipẹ ti encephalitis?
Diẹ ninu awọn ẹni-kọọkan le dojuko awọn ọran nipa iṣan bii pipadanu iranti, awọn iṣoro ọrọ, rirẹ, awọn iyipada eniyan, tabi awọn iṣoro isọdọkan. Awọn itọju atunṣe atunṣe le ṣe iranlọwọ lati ṣakoso awọn ipa-igba pipẹ wọnyi.
7. Tani o wa ninu ewu ti o ni idagbasoke encephalitis?
Awọn ọmọde labẹ ọdun 5, awọn eniyan agbalagba, ati awọn eniyan ti o ni awọn eto ajẹsara alailagbara wa ni ewu ti o ga julọ. Awọn ti ngbe tabi rin irin-ajo lọ si awọn agbegbe pẹlu awọn ibesile ti ẹfọn- tabi awọn ọlọjẹ ti o ni ami si tun jẹ ipalara.
8. Igba melo ni imularada lati inu encephalitis gba?
Akoko imularada yatọ da lori bi o ṣe buru ti akoran ati bii itọju ṣe yarayara. Awọn ọran kekere le gba pada ni awọn ọsẹ diẹ, lakoko ti awọn ọran lile le gba awọn oṣu ati nilo isọdọtun igba pipẹ.
9. Kini encephalitis autoimmune?
Encephalitis autoimmune waye nigbati eto ajẹsara ti ara ni aṣiṣe kọlu àsopọ ilera. Ko wọpọ ju encephalitis gbogun ti ati nigbagbogbo nilo itọju pẹlu awọn oogun ajẹsara.
Pe 1860-500-1066 lati ṣe adehun ipade kan.
Laipe ti fi kun
be:
Àwọn ìwífún tí a pèsè lórí ojú ìwé yìí wà fún ìwífún gbogbogbò àti ẹ̀kọ́ nìkan. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a ń gbìyànjú láti rí i dájú pé ìwífún náà péye, ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, àti pé a ń ṣe àtúnyẹ̀wò déédéé, kò yẹ kí a kà á sí àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú.
Àwọn àmì àrùn, okùnfà, bí ó ṣe le tó, ìlọsíwájú àti àwọn àṣàyàn ìtọ́jú fún àrùn tàbí àrùn kan lè yàtọ̀ láti ọ̀dọ̀ ẹnìkọ̀ọ̀kan. Ìwífún tí a pèsè lè má ṣe nípa gbogbo apá àìsàn náà tàbí gbogbo àṣàyàn ìtọ́jú tí ó ṣeé ṣe.
Má ṣe lo ìwífún yìí fún ìwádìí ara ẹni tàbí ìtọ́jú ara ẹni. Jọ̀wọ́ kan sí onímọ̀ ìlera tó péye fún ìwádìí àti ìmọ̀ràn tó péye nípa ipò ìlera rẹ.
Tí o bá ní àwọn àmì àrùn tó le koko, tó lójijì, tàbí tó burú sí i, wá ìtọ́jú ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
Fún ìwífún síi nípa bí a ṣe ń ṣẹ̀dá, ṣe àtúnyẹ̀wò, ṣe àtúnṣe, àti ṣe àtúnṣe àwọn àkóónú ìṣègùn wa, jọ̀wọ́ ka [Ìlànà Olóòtú].