Idanwo SGPT (ALT): Ohun ti O Nwọn, Ohun ti Ko Le Sọ fun Ọ, ati Bii O Ṣe Le Ka Iroyin Rẹ

Awọn ọna pataki keyaways

• SGPT ati ALT jẹ idanwo kanna: SGPT ni orúkọ ilé-iṣẹ́ yàrá Íńdíà àtijọ́ fún alanine aminotransferase.
• SGPT fi ipalara sẹẹli ẹdọ han, kii ṣe okunfa rẹ: ẹ̀dọ̀ ọ̀rá, àrùn hepatitis tó ń tàn kálẹ̀, ọtí líle, àwọn oògùn àti àwọn afikún oúnjẹ ló lè mú kí ó pọ̀ sí i.
• SGPT deede kan n fun ni idaniloju ṣugbọn kii ṣe ipinnu ni ipari: fibrosis ti o ti ni ilọsiwaju ati cirrhosis maa n waye pẹlu awọn enzymu deede tabi ti o sunmọ deede.
• Nọ́mbà náà nìkan túmọ̀ sí díẹ̀: A túmọ̀ SGPT pẹ̀lú SGOT (AST), ALP, GGT, bilirubin, albumin, iye platelet àti àwòrán.
• Awọn ibiti itọkasi yatọ laarin awọn yàrá-ẹrọ: nigbagbogbo ka iye rẹ ni ibamu si iye ti a tẹjade lori ijabọ tirẹ.

Ni wiwo

Tun mọ bi

• Idanwo ALT, alanine aminotransferase
• Idanwo ẹjẹ SGPT, awọn ipele SGPT
• Apá kan ti "LFT", "idanwo ẹdọ", "profile ẹdọ"
• Wọ́n sábà máa ń béèrè fún un ní Íńdíà gẹ́gẹ́ bí "ìdánwò enzyme ẹ̀dọ̀" tàbí "ìdánwò jaundice", SGPT jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn pánẹ́lì wọ̀nyí, kìí ṣe gbogbo pánẹ́lì náà.

Kini idanwo SGPT jẹ

Alanine aminotransferase jẹ́ enzyme tí ó wà nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀dọ̀, pẹ̀lú ìwọ̀n díẹ̀ nínú kíndìnrín, ọkàn àti iṣan egungun. Enzymu náà ń ran àwọn ẹgbẹ́ amino lọ́wọ́ láti gbé àwọn amino jáde nígbà tí wọ́n bá ń ṣe iṣẹ́ amino acid. Nígbà tí àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀dọ̀ bá ń wú, tí wọ́n ń fìyà jẹ tàbí tí wọ́n bá ń kú, àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀dọ̀ máa ń yọ́ jáde, ìwọ̀n ẹ̀jẹ̀ sì máa ń ga sí i.

Nítorí pé enzyme náà jẹ́ ti ẹ̀dọ̀, SGPT jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn àmì tó wúlò jùlọ fún ìpalára ẹ̀dọ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, SGPT ń wọn ìpalára , kìí ṣe iṣẹ́ . Iṣẹ́ àdàpọ̀ ẹ̀dọ̀ ni a máa ń fi albumin, prothrombin time/INR àti bilirubin hàn dáadáa.

Ta ló yẹ kó gba ìdánwò yìí

• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àmì àrùn tó ń fi hàn pé wọ́n ní àrùn ẹ̀dọ̀: jaundice, ìtọ̀ dúdú, ìgbẹ́ funfun, ríru tí ó ń bá a lọ, ìrora ikùn ọ̀tún, àárẹ̀ tàbí ìyọ́nú tí a kò ṣàlàyé.
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń lo oògùn tí a mọ̀ pé ó ní ipa lórí ẹ̀dọ̀: ìtọ́jú ìgbẹ́-inú, methotrexate, àwọn oògùn antiepileptic kan, àwọn oògùn antiretroviral, àwọn oògùn antifungal àti àwọn oògùn aporó. Olùṣètò ni ó ń ṣètò àkókò àbójútó.
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń lo àwọn oògùn AYUSH, àwọn ohun èlò ewéko tàbí àwọn afikún ìdánrawò ara/ìgbékalẹ̀ araÀwọn wọ̀nyí ni ohun tí a mọ̀ pé ó ń fa ìpalára ẹ̀dọ̀ tí oògùn ń fà ní Íńdíà.
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àwọn okùnfà ewu ìṣiṣẹ́ araÀrùn àtọ̀gbẹ irú kejì, ẹ̀jẹ̀ ríru gíga, àìsí ìwúwo ẹ̀jẹ̀, àti àìtó oúnjẹ tó wà ní àárín gbùngbùn. Àwọn ará Gúúsù Éṣíà máa ń ní àrùn ẹ̀dọ̀ tí ó ń ṣiṣẹ́ ní ìwọ̀n ìpele ara wọn ju ọ̀pọ̀ ènìyàn mìíràn lọ.
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn hepatitis B tàbí C tí a mọ̀ tàbí tí a fura sí pé wọ́n ní, gẹ́gẹ́ bí apá kan lára ​​àbójútó tí onímọ̀ nípa àrùn jẹjẹrẹ tàbí dókítà pinnu.
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń mu ọtí líle déédé tàbí tí wọ́n ń mu ọtí líle.
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ẹ̀dọ̀ ọ̀rá tí kò ṣe kedere nígbà tí wọ́n bá ń lo ẹ̀rọ ultrasound.

A kò gbani nímọ̀ràn láti ṣe àyẹ̀wò SGPT déédéé fún ẹni tí ara rẹ̀ le pátápátá láìsí ewu; a sábà máa ń fi kún àwọn àyẹ̀wò ìlera Íńdíà, àti pé àìlera díẹ̀ tí ó wà níbẹ̀ nílò ìtumọ̀ tí ó bọ́gbọ́n mu dípò kí ó jẹ́ ìkìlọ̀.

Kí nìdí tí a fi ń ṣe ìdánwò SGPT

• Láti ṣàwárí ìpalára sẹ́ẹ̀lì ẹ̀dọ̀ nígbà tí àwọn àmì àrùn tàbí àwọn ohun tó lè fa ewu bá wà.
• Lati ṣe iranlọwọ lati ṣe idanimọ iṣoro ẹdọ: ilana ti SGPT lodi si ALP ati GGT ṣe iranlọwọ lati ya ipalara hepatocellular kuro ninu awọn iṣoro cholestatic (sisan bile).
• Lati ṣe atẹle lori akoko: àwọn àṣà ìgbà tí a ń ṣe ìdánwò lẹ́ẹ̀kan náà jẹ́ ẹ̀kọ́ ju kíkà kan lọ.
• Lati ṣe atẹle aabo ti awọn oogun lakoko itọju ti o le ni ipa lori ẹdọ.
• Láti tọ́pasẹ̀ ìdáhùn ní àwọn ipò bí àrùn hepatitis onígbà pípẹ́ tàbí àrùn hepatitis autoimmune, pẹ̀lú àwọn àyẹ̀wò mìíràn.

Ohun tí ìdánwò SGPT kò le rí tàbí yọ kúrò

Èyí ni apá tí ọ̀pọ̀ ìròyìn kò fi sílẹ̀, ó sì ṣe pàtàkì ju nọ́mbà náà fúnra rẹ̀ lọ.

• SGPT ko le sọ idi rẹ fun ọ. Àrùn hepatitis, àrùn ẹ̀dọ̀ tí a ń ṣe ìṣiṣẹ́ ara, ọtí líle, àwọn oògùn, àwọn àfikún oògùn, àrùn hepatitis tí a ń pè ní autoimmune, àrùn coeliac, àrùn tairodu àti ìpalára iṣan ara lè mú kí SGPT pọ̀ sí i.
• SGPT ko le yọkuro cirrhosis tabi fibrosis ti o ti ni ilọsiwaju. Ipele enzyme maa n dinku si deede bi awọn àpá ṣe n pọ si ati pe awọn sẹẹli ẹdọ ti n ṣiṣẹ ti sọnu. SGPT deede kii ṣe ẹri pe ẹdọ ti ni ilera.
• SGPT ko le ṣe iṣiro ọra tabi fibrosis. Kò sọ ohunkóhun nípa iye steatosis, wiwu tabi àpá tó wà. Èyí nílò àwòrán, elastography, àwọn àmì tí kò ní ìfàmọ́ra tàbí biopsy nígbà míì.
• SGPT ko le ṣe awari akàn ẹdọ tabi ibi-ẹdọ. Ẹ̀jẹ̀ káńsáímù hepatocellular lè wáyé pẹ̀lú àwọn enzymu tó péye. Ó ṣe pàtàkì láti ya àwòrán.
• SGPT kò le wọn iṣẹ́ ẹ̀dọ̀. Ẹ̀dọ̀ tí kò bá lè ṣe àgbékalẹ̀ àwọn èròjà protein tàbí kí ó mú kí bilirubin jáde lè máa gbé àwọn èròjà enzyme sókè díẹ̀.
• SGPT kò le yọ ìdènà ọ̀nà ìtújáde bile tàbí àrùn gallstone kúrò. ALP, GGT, bilirubin ati olutirasandi yoo dahun ibeere naa.
• SGPT kìí ṣe ẹ̀dọ̀ nìkan. Ipalara iṣan egungun, adaṣe lile ati diẹ ninu awọn rudurudu iṣan le mu u dide laisi arun ẹdọ.

Àbájáde tí a ròyìn gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó wà déédéé túmọ̀ sí pé a kò gbé enzyme náà sókè nínú àyẹ̀wò náà ní àkókò náà. Kò túmọ̀ sí pé a ti yọ àrùn ẹ̀dọ̀ kúrò. Tí àwọn àmì àrùn rẹ bá ń bá a lọ láìka SGPT déédé sí, padà lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà rẹ dípò kí o rò pé a ti mú ẹ̀dọ̀ náà kúrò.

Àwọn ìdánwò tó jọra ṣùgbọ́n tó yàtọ̀ síra

Kò sí ìdánwò kan ṣoṣo tó jẹ́ “àkọ́kọ́” ní gbogbogbòò. Tí ìṣòro tó ń yọjú bá jẹ́ jaundice, bilirubin àti ultrasound biliary sábà máa ń yọrí sí. Tí ìṣòro náà bá jẹ́ ẹ̀dọ̀ ọ̀rá tó ń ṣẹlẹ̀ láìròtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ewu ìṣiṣẹ́ ara, àwọn enzymu pẹ̀lú ìṣàyẹ̀wò ewu fibrosis. Tí ìṣòro náà bá jẹ́ ìrora òkè ní apá ọ̀tún, èyí tó ń fi hàn pé òkúta gallstone ni yóò yọrí sí, ultrasound náà yóò yọrí sí.

Bawo ni lati mura

Àwọn ìlànà ìṣètò ìṣiṣẹ́ máa ń ṣiṣẹ́, wọ́n sì yàtọ̀ síra láàrín àwọn yàrá ìwádìí àti àwọn ilé ìwòsàn. Ìlànà ìkọ̀wé yàrá ìwádìí rẹ ló gba ipò àkọ́kọ́ lórí ohunkóhun tó wà ní ojú ìwé yìí.

• Ãwẹ: SGPT kò sábà máa ń béèrè fún ààwẹ̀. Ààwẹ̀ lè pọndandan tí a bá fa àyẹ̀wò lipid tàbí glucose ààwẹ̀ ní àkókò kan náà.
• Awọn oogun ati awọn afikun: mú àkójọpọ̀ pípé wá, títí bí lílo paracetamol, ìtọ́jú ìgbẹ́-inú, àwọn oògùn statins, àwọn oògùn aporó, àwọn oògùn ìrora, AYUSH àti àwọn oògùn ewéko, àwọn èròjà protein àti àwọn àfikún eré ìdárayá. Má ṣe dá oògùn èyíkéyìí tí a kọ sílẹ̀ dúró láti "mú" àbájáde náà, bá olùṣètò náà sọ̀rọ̀ ní àkọ́kọ́.
• Ọtí: Sọ fún dókítà rẹ nípa lílo oúnjẹ tuntun dípò kí o fi pamọ́; mímu ọtí láìpẹ́ yìí ní ipa lórí ìtumọ̀.
• Idaraya ti o nira: Àwọn ìdánrawò ìdánrawò líle tàbí àwọn eré gígùn ní ọjọ́ kan tàbí méjì tó ṣáájú lè mú kí SGPT àti SGOT pọ̀ sí i. Mọ̀ nípa rẹ̀, kí o sì ronú nípa yíyẹra fún eré ìdárayá líle tí kò wọ́pọ̀ tẹ́lẹ̀.

Tí o bá ní àrùn àtọ̀gbẹ nígbà tí o bá ń lo ìtọ́jú tí ó dín ìwọ̀n glucose kù

Tí wọ́n bá ti béèrè fún àwọn àyẹ̀wò mìíràn nínú ìfàmì kan náà, béèrè lọ́wọ́ dókítà tó kọ ìwé náà bí ó ṣe lè ṣe àkókò insulin tàbí sulfonylureas, kí ó sì ní orísun glucose. Ààwẹ̀ gbígbóná lórí àwọn oògùn wọ̀nyí fún ìgbà pípẹ́ lè fa hypoglycemia.

Ti o ba loyun

Kò sí ìdí láti gbààwẹ̀ fún SGPT. Sọ fún yàrá ìwádìí pé o lóyún, nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àbájáde nínú àyẹ̀wò náà ni a túmọ̀ sí ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ nígbà oyún.

Tí o bá ní CKD, àìlera ọkàn tàbí ìdíwọ́ omi ara

Má ṣe mu omi pọ̀ sí i ju ìwọ̀n tí a ti kọ fún ọ lọ gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ràn gbogbogbòò nípa “omi jíjẹ”. Tẹ̀lé ìwọ̀n tí àwọn òṣìṣẹ́ ìtọ́jú rẹ ti ṣètò.

ọmọ

Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àwọn ọmọdé máa ń lo ìwọ̀n kékeré àti ìwọ̀n ìtọ́kasí fún àwọn ọmọdé. Ààwẹ̀ gbígbóná kò yẹ fún àwọn ọmọdé àyàfi tí dókítà ọmọdé bá pàṣẹ pàtó fún wọn.

Ohun ti o ṣẹlẹ lakoko idanwo naa ati bi o ṣe pẹ to

Onímọ̀ nípa phlebotomist yóò fọ awọ ara, yóò fi tourniquet sí i, yóò sì fa àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ kékeré kan, tí ó sábà máa ń wá láti inú iṣan ara ní apá. Fífà náà fúnra rẹ̀ gba ìṣẹ́jú kan. Pẹ̀lú ìforúkọsílẹ̀, ìbẹ̀wò náà sábà máa ń jẹ́ ìṣẹ́jú márùn-ún sí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún. A máa ń fi ìfúnni sí i lórí ibi tí a wà, a sì máa ń fi aṣọ kékeré sí i.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn yàrá ìwádìí ló máa ń fúnni ní àwọn àbájáde SGPT ní ọjọ́ kan náà tàbí ọjọ́ tó ń bọ̀, nítorí pé àyẹ̀wò náà jẹ́ èyí tí a máa ń ṣe láìdáwọ́dúró. Ìyípadà tó péye sinmi lórí ẹ̀rọ náà, àkókò tí a ó fi kó àwọn nǹkan jọ àti bóyá wọ́n ti mú àyẹ̀wò náà ní ilé ìtọ́jú tàbí yàrá ìwádìí pàtàkì.

Lílóye ìròyìn SGPT rẹ

A máa ń ròyìn SGPT ní ìwọ̀n fún lítà kan (U/L) tàbí ìwọ̀n àgbáyé fún lítà kan (IU/L). Ìwọ̀n ìtọ́kasí yàtọ̀ síra pẹ̀lú ọ̀nà ìwádìí, yàrá ìwádìí, ìbálòpọ̀ àti ọjọ́ orí, àti pé àwọn yàrá ìwádìí kan máa ń lo ìwọ̀n òkè tí ó kéré ju àwọn mìíràn lọ. Lo ìwọ̀n tí a tẹ̀ jáde lórí ìròyìn rẹ. Má ṣe fi iye rẹ wéra pẹ̀lú ìwọ̀n láti yàrá ìwádìí tàbí ojú òpó wẹ́ẹ̀bù mìíràn.

Àwọn ìlànà pàtàkì tí dókítà rẹ ń lò:

• Gíga díẹ̀: Àrùn ẹ̀dọ̀ tó máa ń jẹ́ ti ara (ọ̀rá), ọtí líle, oògùn tàbí àwọn afikún oúnjẹ. A sábà máa ń tọ́jú rẹ̀ pẹ̀lú ìdámọ̀ okùnfà, àyẹ̀wò lẹ́ẹ̀kan síi àti ìṣàyẹ̀wò ewu fibrosis.
• Gíga tí a fi àmì sí: Ó ń mú kí ó ṣeéṣe kí àrùn hepatitis tó le koko (pẹ̀lú hepatitis A àti hepatitis E, tí ó wọ́pọ̀ ní Íńdíà), ìpalára ẹ̀dọ̀ tí oògùn ń fà, ìpalára ischaemic tàbí hepatitis autoimmune. Àwọn wọ̀nyí nílò àyẹ̀wò kíákíá nípa ìṣègùn.
• Àpẹẹrẹ ṣe pàtàkì ju àwòrán kan lọ: SGPT dominant dámọ̀ràn ìpalára hepatocellular; ALP àti GGT dominant dámọ̀ràn ìlànà cholestatic.
• Awọn pataki aṣa: Kì í ṣe ìròyìn ayọ̀ ni pé kí SGPT dínkù lára ​​aláìsàn kan tí àìsàn rẹ̀ ń burú sí i.
• Kekere SGPT kìí sábà ní ìṣòro ìṣègùn fúnra rẹ̀.

A kò le sọ àwọn nọ́mbà pàtó bíi 75, 90, 110 tàbí 200 U/L di "púpọ̀" tàbí "púpọ̀" ní ìyàtọ̀. Ìwọ̀n kan náà ní ìtumọ̀ tó yàtọ̀ gan-an nínú ẹni tó ní àìsàn ibà ọjọ́ méjì àti jaundice, nínú ẹni tó ń lo ìtọ́jú anti-tubercular, àti nínú ẹni tí kò ní àmì àrùn tó ní ẹ̀dọ̀ ọ̀rá lórí sonography. Dókítà tó béèrè fún ìdánwò náà nìkan, pẹ̀lú ìtàn rẹ, àyẹ̀wò àti ìyókù àwọn olùwádìí, ló lè túmọ̀ rẹ̀. Àwọn èsì yàtọ̀ síra ní ìbámu pẹ̀lú ipò ìṣègùn ẹnìkọ̀ọ̀kan.

Àkíyèsí orúkọ: ohun tí a ń pè ní NAFLD tẹ́lẹ̀ ni a ń pè ní MASLD báyìí (àrùn ẹ̀dọ̀ steatotic tí ó ní ìṣiṣẹ́ ara), NASH ti di MASH báyìí , ọ̀rọ̀ aláàbọ̀ ni àrùn ẹ̀dọ̀ steatotic , àti MetALD ṣàpèjúwe àwọn àfikún tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ ara àti ọtí (multi-society Delphi consensus, 2023). Àwọn ìròyìn àtijọ́ ṣì lè lo àwọn ọ̀rọ̀ ìṣáájú.

Nígbà tí àwọn èsì SGPT lè jẹ́ àṣìṣe

Àwọn okùnfà SGPT tí a gbé sókè lọ́nà èké tàbí lọ́nà ẹ̀tàn

• Idaraya lile tabi ipalara iṣan: iṣan egungun ní alanine aminotransferase; ìdánrawò líle, ìṣubú tàbí abẹ́rẹ́ iṣan ara lè gbé e dìde láìsí àrùn ẹ̀dọ̀.
• Hemolysis ti ayẹwo Nígbà tí a bá ń kó tàbí gbé e lọ, ó lè dí àwọn olùṣàyẹ̀wò púpọ̀ lọ́wọ́.
• Mu ọtí tuntun tabi afikun afikun tuntun le fa ilosoke igba diẹ ti o yanju lori idanwo ti o tun ṣe.
• Àrùn Celiac, àwọn àrùn tairodu àti àrùn iṣan ara le fa ilosoke kekere ti o tẹsiwaju ti a ko ro pe o jẹ arun ẹdọ akọkọ.

Àwọn ohun tó ń fa ìtùnú tàbí ìrẹ̀wẹ̀sì SGPT tí kò ní èrè rárá

• Cirrhosis ti a ti fi idi mulẹ: awọn enzymu maa n di deede bi ibi-ọmọ inu ẹdọ ṣe n dinku, nitorinaa SGPT deede le wa pẹlu arun ti o ti ni ilọsiwaju.
• Àrùn hepatitis B tàbí C onígbà pípẹ́ ní ìpele aláìṣiṣẹ́: awọn enzymu deedee pelu ikolu ti nlọ lọwọ ati o ṣeeṣe ti fibrosis.
• Àrùn tó ń yí padà: awọn enzymu ninu hepatitis onibajẹ ati MASLD dide ati ṣubu, nitorinaa iye deede kan le ṣubu ni window idakẹjẹ kan.
• Àìní Vitamin B6 (pyridoxine) àti ìṣàyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ onígbà pípẹ́ lè dín ìṣiṣẹ́ tí a wọ̀n kù.
• Awọn opin oke idanwo oriṣiriṣi: àwọn yàrá kan máa ń lo àwọn ìdínkù gíga, nítorí náà, iye tí a fi àmì sí ní yàrá kan lè ga sí òmíràn.

Àwọn ewu àti ààbò

Ìṣàyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ìṣàn ẹ̀jẹ̀

Ìtọ́jú ẹ̀jẹ̀ déédéé ní ewu díẹ̀ ṣùgbọ́n ó ní àwọn ewu gidi: ìrora díẹ̀, ìfọ́ ara, orí fífọ́ tàbí dídákú, àti pé kìí sábà ní àrùn ẹ̀jẹ̀ kékeré tàbí àkóràn agbègbè. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń lo oògùn anticoagulants tàbí àwọn tí wọ́n ní àrùn ẹ̀jẹ̀ lè fara pa púpọ̀, wọ́n sì yẹ kí wọ́n sọ fún onímọ̀ nípa ẹ̀jẹ̀.

Àyẹ̀wò Capillary tàbí ti àwọn ọmọdé

Ìṣàyẹ̀wò gìgísẹ̀ tàbí ìka ọwọ́ nínú àwọn ọmọ ọwọ́ àti àwọn ọmọ kékeré máa ń fa ìrora díẹ̀ àti ìpalára díẹ̀; ìwọ̀n àyẹ̀wò náà kéré, nígbà míìrán a nílò yíyọ àyẹ̀wò náà lẹ́ẹ̀kan sí i tí àyẹ̀wò náà kò bá tó tàbí tí a fi ẹ̀jẹ̀ sí i lára.

Kò sí ìyàtọ̀, ìtànṣán tàbí ìtura tó ní ipa nínú ìdánwò SGPT.

Awọn ipo pataki

oyun

Àwọn ìyípadà díẹ̀ lè ṣẹlẹ̀ nígbà oyún, ṣùgbọ́n a kò gbọdọ̀ fojú di pé àwọn transaminases tó pọ̀ sí i ni ìyípadà oyún déédé. Àìsàn inú oyun, pre-eclampsia pẹ̀lú ìfàsẹ́yìn ẹ̀dọ̀, àrùn HELLP, hyperemesis gravidarum àti àrùn hepatitis tó le gan-an (pẹ̀lú hepatitis E, èyí tó lè le gan-an nígbà oyún ní Íńdíà) gbogbo wọn nílò àyẹ̀wò ìbímọ.

ọmọ

Àwọn ìwọ̀n ìtọ́kasí fún ìtọ́jú ọmọdé yàtọ̀ sí àwọn ìwọ̀n àgbàlagbà. Gíga tí ó dúró ṣinṣin nínú ọmọdé máa ń mú kí a ronú nípa àwọn àrùn ìṣiṣẹ́ ara, ìbílẹ̀, àrùn ara-ẹni àti iṣan ara, àti àrùn ẹ̀dọ̀ tí ó ń ṣàìsàn, dókítà ọmọdé tàbí onímọ̀ nípa oúnjẹ inú àwọn ọmọdé sì gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò rẹ̀.

Awọn agbalagba agbalagba

Ìtọ́jú àrùn ọpọlọ máa ń mú kí ó ṣeé ṣe kí ó ní ìpalára ẹ̀dọ̀ tí oògùn ń fà. Ìbísí enzyme lè kéré kódà nígbà tí àrùn bá le gan-an, nítorí náà, àwòrán àti àmì iṣẹ́ máa ń ní ìwọ̀n tó pọ̀ sí i.

Awọn eniyan ti o ni àtọgbẹ

Àrùn ẹ̀dọ̀ tí ó ń ṣàn ara wọ́pọ̀ pẹ̀lú àtọ̀gbẹ irú kejì, ewu fibrosis sì ga jù. Ìwọ̀n enzyme kò bá fibrosis mu dáadáa, nítorí náà, dókítà tí ó ń tọ́jú ni ó ń darí ìṣàyẹ̀wò fibrosis dípò SGPT nìkan.

Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní CKD tàbí tí wọ́n ń lo dialysis

Ipele transaminase maa n kere si ninu awon eniyan ti won n lo dialysis, nitorinaa SGPT “deede” ko ni idaniloju rara, ati pe a maa n lo awọn opin isalẹ fun ayewo siwaju sii.

Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn ọkàn

Ìdènà ẹ̀jẹ̀ àti ipò ìṣẹ̀dá tí kò pọ̀ tó lè mú kí SGPT àti SGOT pọ̀ sí i láìsí àrùn ẹ̀dọ̀ àkọ́kọ́. A gbọ́dọ̀ gbé ipò ọkàn yẹ̀ wò nínú ìtumọ̀.

Idanwo SGPT ni ipo India

• Àlàyé: Àwọn ilé ìwádìí Íńdíà ń ṣe ìròyìn káàkiri SGPT ati SGOT Dípò ALT àti AST. Àwọn ìdánwò náà jọra; àdéhùn orúkọ nìkan ló yàtọ̀ síra. Àwọn méjèèjì sábà máa ń hàn lórí ìtẹ̀wé LFT kan náà.
• Àrùn Hepatitis A àti Hepatitis E Àwọn okùnfà pàtàkì ni ó ń fa àrùn hepatitis líle pẹ̀lú transaminases gíga ní Íńdíà, pàápàá jùlọ ní àwọn ọ̀dọ́langba, àti pé àrùn hepatitis E ní ewu púpọ̀ sí i nígbà oyún.
• Ìtọ́jú ìtọ́jú tí kò gbàgbàgbà ikọ́ Ó máa ń fa ìpalára ẹ̀dọ̀ tí oògùn ń fà nígbà gbogbo nítorí ìṣòro ikọ́ ẹ̀gbẹ. Àbójútó àti ìpinnu èyíkéyìí nípa ìwọ̀n oògùn jẹ́ ti dókítà tó ń tọ́jú, má ṣe dá ATT dúró fúnra rẹ.
• AYUSH, awọn afikun ewebe ati ibi-idaraya jẹ́ ohun tí a mọ̀ tí a kò sì ròyìn rẹ̀ dáadáa fún ìpalára ẹ̀dọ̀ ní àwọn ará Íńdíà. Ṣàfihàn gbogbo ohun tí o bá mu, títí kan àwọn ọjà tí a tà gẹ́gẹ́ bí "àdánidá" tàbí "ìpakúpa ẹ̀dọ̀". Wọ́n sọ pé ọjà kan ń wo àrùn ẹ̀dọ̀ sàn tàbí ó ń yí i padà, wọ́n tún ń rú òfin Drugs and Magic Remedies (Objectionable Advertises) Act, 1954.
• Àrùn ẹ̀dọ̀ tí a ti ṣe ìṣẹ̀dá ní BMI tí ó kéré síi: Àwọn ará Gúúsù Éṣíà ní àrùn ìṣiṣẹ́ ara àti àrùn ẹ̀dọ̀ tí ó ń ṣàn ní ìwọ̀n ara àti ìbàdí ju àwọn ará White Europe lọ, nítorí náà, ìrísí ara tí ó “wà ní ìrísí déédé” kò yọ MASLD kúrò.
• Àwọn àrùn Haemoglobinopathies àti àìtó iron Wọ́n wọ́pọ̀ ní Íńdíà. Àwọn wọ̀nyí kò ní ipa lórí SGPT tààrà ṣùgbọ́n wọ́n ní ipa lórí àwọn àyẹ̀wò mìíràn tí a sábà máa ń pàṣẹ ní ìbẹ̀wò kan náà, bí HbA1c, tí ìgbẹ́kẹ̀lé wọn dínkù nínú ìrísí thalassaemia àti àwọn ìyàtọ̀ haemoglobin mìíràn.
• Idaabobo data: Tí o bá ṣe ìforúkọsílẹ̀ tàbí gba ìròyìn nípasẹ̀ ojú ọ̀nà tàbí àpù lórí ayélujára, ìwífún nípa ìlera rẹ jẹ́ ìwífún nípa ara ẹni lábẹ́ Òfin Ààbò Dátà Àdáni Oní-nọ́ńbà, 2023.

Iye owo ati iṣeduro ni India

Idanwo SGPT/ALT ti o da duro jẹ ọkan ninu awọn idanwo ẹjẹ ti o kere julọ ti o wa ni India, o si maa n din owo nigba ti a ba paṣẹ laarin panẹli LFT ju bi idanwo afikun kan lọ. Iye owo yatọ si pupọ laarin awọn ilu, laarin awọn yàrá ile iwosan ati awọn ile-iṣẹ gbigba awọn ti o da duro, ati laarin idiyele ẹni kọọkan ati package. Iye owo eyikeyi ti a mẹnuba lori ayelujara jẹ itọkasi nikan, jẹrisi idiyele lọwọlọwọ taara pẹlu yàrá ṣaaju ki o to ṣe ifiṣura.

Àwọn okùnfà tó ní ipa lórí iye owó:

• Yálà a pàṣẹ fún SGPT nìkan tàbí nínú àpò LFT tàbí àyẹ̀wò ìlera
• Yàrá ìwádìí tí ó wà ní ilé ìwòsàn àti ẹ̀wọ̀n àyẹ̀wò tí ó dúró fúnra rẹ̀ àti ibi ìkójọpọ̀
• Ìlú àti agbègbè
• Awọn idiyele gbigba ile
• Iṣẹ́ kánkán tàbí lẹ́yìn wákàtí iṣẹ́
• Ipo ifọwọsi ti yàrá yàrá
• Yálà ìdánwò náà jẹ́ ara ètò ìjọba tàbí agbanisíṣẹ́

Iṣeduro: Awọn idanwo ayẹwo alaisan ni a ko maa bo nipasẹ iṣeduro ilera isanpada boṣewa ayafi ti o ba sopọ mọ gbigba wọle tabi ti OPD tabi awakọ ayẹwo ilera bo. Nigbati idanwo naa ba waye lakoko gbigba wọle ni ile-iwosan ti a bo, o maa n wa ninu apakan iwadii. Ṣayẹwo awọn ofin eto imulo rẹ ati awọn ibeere aṣẹ ṣaaju.

Awọn arosọ ati awọn otitọ

Nigbagbogbo beere ibeere

Ṣé SGPT náà jọ ALT?

Bẹ́ẹ̀ni. SGPT (serum glutamic pyruvic transaminase) ni orúkọ àtijọ́ fún alanine aminotransferase. Àwọn ilé iṣẹ́ ìwádìí Íńdíà sábà máa ń tẹ SGPT jáde, nígbà tí àwọn ìròyìn kárí ayé máa ń lo ALT. Enzymu, àyẹ̀wò àti ìtumọ̀ ìṣègùn jọra, nítorí náà kò sí ìdí láti tún ṣe àyẹ̀wò náà tí ìròyìn rẹ bá lo àmì mìíràn.

Kí ni ìtumọ̀ SGPT gíga?

SGPT tó ga túmọ̀ sí wípé àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀dọ̀ ń jo ẹ́ńsìmù, èyí tó ń fi hàn pé wọ́n ń rú tàbí wọ́n ń pa ara. Kò sọ ohun tó fà á. Àrùn ẹ̀dọ̀ tó ń wú, ọtí líle, oògùn, àwọn oògùn afikún, àrùn hepatitis tó ń tàn kálẹ̀, àrùn hepatitis tó ń ṣe ara ẹni àti ìpalára iṣan ni gbogbo wọn ṣeé ṣe. Dókítà rẹ máa ń so ìníyelórí rẹ̀ pọ̀ mọ́ ìtàn rẹ, àyẹ̀wò rẹ, àwọn àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ mìíràn àti nígbà míìrán àwòrán rẹ.

Ṣé mo nílò láti gbààwẹ̀ kí n tó ṣe ìdánwò SGPT?

SGPT kò sábà máa ń béèrè fún ààwẹ̀. A sábà máa ń béèrè fún ààwẹ̀ nítorí pé a máa ń gba ìwọ̀n lipid tàbí glucose ààwẹ̀ ní ìbẹ̀wò kan náà. Tẹ̀lé ìtọ́ni tí a kọ sílẹ̀ láti yàrá ìwádìí rẹ. Tí o bá ní àrùn àtọ̀gbẹ lórí àwọn oògùn tí ń dín glucose kù, béèrè lọ́wọ́ dókítà rẹ bí o ṣe lè ṣe àkókò ìwọ̀n náà kí o tó ààwẹ̀.

Igba melo ni mo ma gba esi SGPT mi?

SGPT jẹ́ àyẹ̀wò aládàáṣe déédéé, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé ìwádìí sì máa ń ròyìn rẹ̀ ní ọjọ́ kan náà tàbí ọjọ́ iṣẹ́ tó ń bọ̀. Àkókò gidi sinmi lórí bí a ṣe ń gé àyẹ̀wò náà kúrò, bóyá a ṣe àyẹ̀wò náà ní ibi tí a wà tàbí a gbé e lọ sí yàrá ìwádìí àárín gbùngbùn, àti bóyá a béèrè fún ìtọ́jú kíákíá.

Ṣé SGPT lè wá pẹ̀lú oúnjẹ àti eré ìdárayá nìkan?

Ó sinmi lórí ohun tó fà á pátápátá. Nínú àrùn ẹ̀dọ̀ tó ń mú kí ara ṣiṣẹ́ dáadáa (ọ̀rá), àwọn ìyípadà tó ń wáyé nínú oúnjẹ àti ìṣiṣẹ́ ara sábà máa ń dín àwọn enzymu kù fún oṣù mélòó kan. Nínú àrùn hepatitis tó ń tàn kálẹ̀, àrùn hepatitis tó ń ṣe ara ẹni tàbí ìpalára tó ń fà nípasẹ̀ oògùn, ìyípadà ìgbésí ayé nìkan kò tó. Olùtọ́jú rẹ gbọ́dọ̀ pinnu èyíkéyìí ìyípadà oògùn.

Ṣé SGPT le ga láìsí àmì àrùn kankan?

Bẹ́ẹ̀ni, èyí sì wọ́pọ̀. A sábà máa ń rí SGPT tí a gbé sókè díẹ̀ lórí àyẹ̀wò ìlera ẹnìkan tí ara rẹ̀ yá pátápátá. Àìsí àmì àrùn kò sọ àbájáde náà di aláìṣe pàtàkì; ó sábà máa ń túmọ̀ sí àtúnyẹ̀wò lẹ́ẹ̀kan sí i, wíwá ìdí àti ṣíṣe àyẹ̀wò ewu fibrosis yẹ.

Àyẹ̀wò wo ló máa sọ fún mi bóyá mo ní àpá ẹ̀dọ̀?

SGPT kò le ṣe àyẹ̀wò fibrosis. Ìwọ̀n líle ẹ̀dọ̀ nípa elastography, àwọn àmì fibrosis tí kì í ṣe invasive nípa lílo àwọn pàrámítà ẹ̀jẹ̀, àti nígbà míìrán a máa ń lo biopsy ẹ̀dọ̀. elastography ìgbà díẹ̀ àti shear-wave jẹ́ ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ pẹ̀lú àwọn ààlà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, dókítà tí ó ń tọ́jú rẹ̀ sì ni ó ń ṣe yíyàn náà.

Kí ló dé tí SGPT mi fi ga lẹ́yìn ìdánrawò ìdánrawò?

Iṣan egungun ní alanine aminotransferase, nítorí náà ìdánrawò líle, ìfaradà gígùn tàbí ìpalára iṣan le mú kí SGPT àti SGOT pọ̀ sí i láìsí àrùn ẹ̀dọ̀. Àwọn lulú amuaradagba àti àwọn afikún ṣáájú ìdánrawò náà tún le ṣe àfikún. Sọ fún dókítà rẹ nípa ìdánrawò àti afikún rẹ kí a tó ṣètò àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ síwájú sí i.

Ṣé ó yẹ kí a ṣe àyẹ̀wò SGPT nígbà tí a bá lóyún?

A máa ń ṣàyẹ̀wò SGPT nígbà tí oyún bá ní jaundice, ìyọ́nú, ìrora ikùn òkè, ìgbẹ́ gbuuru tí ó ń bá a lọ, ẹ̀jẹ̀ ríru tí ó ga tàbí tí a fura sí pé ó ti di eclampsia. A kò kà transaminases tí ó pọ̀ sí i nígbà oyún sí ìyípadà ara déédéé, wọ́n sì nílò àyẹ̀wò ìbímọ, nítorí pé àwọn àìsàn bíi cholestasis ti oyun àti àrùn HELLP nílò ìtọ́jú ní àkókò.

awọn orisun

• Rinella ME àti àwọn ẹlòmíràn. Ìròyìn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Delphi lórí orúkọ tuntun ti àrùn ẹ̀dọ̀ ọ̀rá (tí ó ń ṣe àgbékalẹ̀ SLD, MASLD, MASH àti MetALD), 2023.
• Ìtọ́sọ́nà ìṣègùn ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Amẹ́ríkà ti Gastroenterology: ìṣàyẹ̀wò àwọn kẹ́míkà ẹ̀dọ̀ tí kò dára.
• Àwọn ìlànà ìwádìí lórí ìwádìí lórí bí oògùn ṣe ń fa àrùn ẹ̀dọ̀ àti lórí àwọn àyẹ̀wò tí kò ní ìpalára fún ìwádìí bí àrùn ẹ̀dọ̀ ṣe le tó.
• Àwọn ìwé ìròyìn nípa àrùn hepatitis A, B, C àti E ti Àjọ Ìlera Àgbáyé.
• Àwọn gbólóhùn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tí ẹgbẹ́ Íńdíà fún ìkẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀dọ̀ (INASL) gbé kalẹ̀ lórí ìpalára ẹ̀dọ̀ tí oògùn fà àti lórí àrùn ẹ̀dọ̀ tí a fi oògùn ṣe àti àrùn ìṣàn ẹ̀jẹ̀/àrùn ẹ̀dọ̀ tí ó ń yọ́ jáde nínú àwọn aláìsàn Íńdíà.
• Ẹ̀ka Àárín Gbùngbùn Ìjẹ̀jẹ̀, Ilé Iṣẹ́ Ìlera àti Àlàáfíà Ìdílé, ìtọ́sọ́nà lórí bí a ṣe ń mójútó àrùn ẹ̀dọ̀ nígbà ìtọ́jú ìgbóná ara.
• Òfin Àwọn Oògùn àti Àwòsàn Idán (Àwọn Ìpolówó Tí A Kò Gbàgbọ́), 1954; Òfin Ààbò Dátà Àdáni Oní-nọ́ńbà, 2023.