Ìdánwò Cortisol: Ohun tí ó ń wọ̀n, ìgbà tí ó ń ran lọ́wọ́, àti ohun tí kò lè sọ fún ọ

Awọn ọna pataki keyaways

• Àwọn ohun èlò àkókò túmọ̀ sí: cortisol tẹ̀lé ìlù ojoojúmọ́, nítorí náà nọ́mbà kan náà lè jẹ́ déédé ní agogo mẹ́jọ òwúrọ̀ àti àìdọ́gba ní òru.
• Iye kan ko ni yanju ibeere naa rara: Àwọn ìdánwò oníná bíi ìdánwò Synacthen (ìmúlọ́mú ACTH) kúkúrú tàbí ìdánwò ìdènà dexamethasone lóòjọ́ ni a sábà máa ń nílò.
• Àbájáde déédé kìí ṣe ìyọkúrò: Ó ṣàpèjúwe àpẹẹrẹ yẹn, ní àkókò yẹn, lábẹ́ àwọn ipò wọ̀nyẹn.
• Àwọn oògùn àti ipò tó wọ́pọ̀ máa ń yí àwọn àbájáde padà ní àwọn ìtọ́ni tí a lè sọ tẹ́lẹ̀, àwọn oògùn tí ó ní estrogen nínú, àwọn stẹ́rọ́ìdì ní irú èyíkéyìí, oyún, àìsàn líle koko, iṣẹ́ àṣekágbá.
• "Rírẹ̀ adrenal" kì í ṣe àyẹ̀wò ìṣègùn tí a mọ̀; Àyẹ̀wò cortisol kò ṣe àyẹ̀wò rẹ̀.

Ni wiwo

Tun mọ bi

• Ẹjẹ cortisol, pilasima cortisol
• Cortisol owurọ, 8am cortisol
• Cortisol itọ́ alẹ́ (LNSC)
• cortisol tí kò ní ìtọ̀ fún wákàtí mẹ́rìnlélógún (UFC)
• Wọ́n sábà máa ń béèrè fún wọn ní Íńdíà gẹ́gẹ́ bí "ìdánwò homonu cortisol", "ìdánwò homonu wahala" tàbí "ìdánwò adrenal"
• Àwọn tó jọra ṣùgbọ́n tó yàtọ̀: Ìdánwò ACTH, Ìdánwò Synacthen, ìdánwò ìdènà dexamethasone

Kini idanwo cortisol jẹ

Àwọn sẹ́ẹ̀lì adrenal ló ń mú Cortisol jáde lábẹ́ ìṣàkóso ACTH láti inú sẹ́ẹ̀lì pituitary. Cortisol ń ran lọ́wọ́ láti ṣàkóso glucose nínú ẹ̀jẹ̀, ìfúnpá, ìdáhùn sí agbára ìdènà àrùn àti bí ara ṣe ń ṣàkóso wahala ara. Ìtújáde Cortisol máa ń jẹ́ kí ọkàn máa lù, ó sì máa ń tẹ̀lé ìlù circadian, èyí tó ga jùlọ ní òwúrọ̀ kùtùkùtù, èyí tó kéré jùlọ ní àárín òru láàárín ẹnìkan tó ní ìrísí oorun àtẹ̀yìnwá.

Nítorí ìró ohùn yẹn, a túmọ̀ ìdánwò cortisol pẹ̀lú àkókò pàtó tí a mu àyẹ̀wò náà. Àwọn irú àyẹ̀wò mẹ́ta náà dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀:

• Ẹjẹ ara cortisol: Àwòrán kan. Ó wúlò jùlọ ní òwúrọ̀ kùtùkùtù nígbà tí a bá fura sí àìtó adrenal, tàbí gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ìdánwò oníyípadà.
• Cortisol ti o n fa itọ ni alẹ: A máa ń ṣe àyẹ̀wò bóyá ìwọ̀n cortisol tó wà ní alẹ́ kò ní dínkù. A máa ń lò ó nígbà tí a bá fura sí àrùn Cushing.
• cortisol fún wákàtí 24 láìsí ìtọ̀: ìwọ̀n àpapọ̀ ti ìṣẹ̀dá cortisol fún ọjọ́ kan. A tún lò ó fún àìsàn Cushing.

Kini idi ti a fi n ṣe idanwo cortisol

• A fura si aito adrenal (pẹ̀lú àrùn Addison): àárẹ̀ tí a kò ṣàlàyé pẹ̀lú pípadánù ìwọ̀n ara, ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ tí ó lọ sílẹ̀ tàbí ríru dídí, ìfọ́mọ́ra díẹ̀, ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ iyọ̀, ìpara awọ ara tí ó dúdú, glucose tí ó lọ sílẹ̀ nínú ẹ̀jẹ̀ tí a kò ṣàlàyé.
• Àrùn Cushing tí a fura sí: Ìpalára tó rọrùn, àmì ìfàsí àlùkò, àìlera iṣan tó súnmọ́, àtọ̀gbẹ tuntun tàbí èyí tó ṣòro láti ṣàkóso àti ẹ̀jẹ̀ ríru papọ̀, àtúnpín ọ̀rá, awọ ara tó ń yọ́.
• A fura si pe a ko ni agbara adrenal keji Lẹ́yìn àrùn pituitary, iṣẹ́ abẹ pituitary, ìpalára orí, tàbí lẹ́yìn lílo glucocorticoid fún ìgbà pípẹ́, a dínkù tàbí dáwọ́ dúró.
• Àrùn adrenal incidentaloma: Àkópọ̀ adrenal tí a rí lórí ìṣàyẹ̀wò tí a ṣe fún ìdí mìíràn sábà máa ń nílò àyẹ̀wò homonu.
• monitoring ìtọ́jú fún àrùn adrenal tàbí pituitary tí a mọ̀, gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa endocrinologist ṣe pàṣẹ.
• Aisan nla: Nígbà míì, a máa ń ṣàyẹ̀wò cortisol aláìsàn kan tí ó ń ṣubú lulẹ̀ tàbí tí ó wà nínú ìpayà pẹ̀lú ìdààmú ọkàn tí a fura sí pé ó ní àrùn adrenal, níbí ni a ti bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú kí àbájáde tó padà wá.

Ta ló yẹ kó gba ìdánwò yìí

Idanwo cortisol jẹ idanwo ti a fojusi, kii ṣe idanwo gbogbogbo tabi idanwo "alaafia". O yẹ nigbati:

• Dókítà kan ti rí ìlànà ìṣègùn kan tó bá àìtó cortisol mu tàbí àìtó rẹ̀.
• O ti ṣe iṣẹ́ abẹ pituitary tabi adrenal, radiotherapy tabi tumor ti a mọ.
• O ti mu awọn sitẹriodu ti a mu lati inu, ti a fun ni abẹrẹ, ti a fa simu tabi ti o lagbara fun igba pipẹ ati pe dokita rẹ n ṣe ayẹwo imularada adrenal.
• A ti ri ibi-ara adrenal lairotẹlẹ.
• O ni idamu elekitiroli ti a ko le salaye, hypoglycemia ti o nwaye leralera, tabi haipatensonu ti o lagbara pẹlu hypokalemia.

Àwọn tí kò nílò rẹ̀ ní gbogbogbòò: àwọn ènìyàn tí wọ́n nímọ̀lára àárẹ̀, wàhálà tàbí ìrẹ̀wẹ̀sì láìsí èyíkéyìí nínú àwọn àmì tí a mẹ́nu kàn lókè yìí. Nínú ẹgbẹ́ yẹn, ìdánwò cortisol kìí sábà yí ìtọ́jú padà, àwọn àbájáde tí ó dàbí àìdára sábà máa ń fi àkókò, oògùn tàbí àìsàn hàn ju àrùn adrenal lọ. Bá dókítà sọ̀rọ̀ nípa ohun tí ó ń fa àwọn àmì àrùn náà gan-an, àrùn thyroid, àìtó ẹ̀jẹ̀, ìṣòro oorun, ìsoríkọ́ àti àtọ̀gbẹ jẹ́ àwọn àlàyé tí ó wọ́pọ̀ jùlọ.

Ohun tí ìdánwò cortisol kò le rí tàbí yọ kúrò

• Kò lè ṣàyẹ̀wò tàbí yọ “àárẹ̀ adrenal” tàbí “ìgbóná ara” kúrò. Àwọn wọ̀nyí ni a kò mọ̀ nípa àwọn àyẹ̀wò endocrine, kò sì sí àpẹẹrẹ cortisol tó ń ṣàlàyé wọn.
• Cortisol kan ṣoṣo ti o wọpọ ko yọkuro aisan Cushing. Àfikún Cortisol lè jẹ́ ti ìgbàkúgbà (Cushing's cyclical), àti àwọn ọ̀ràn díẹ̀ lè fúnni ní àwọn àbájáde ìwádìí déédéé. A lè nílò àtúnyẹ̀wò tàbí àtúnyẹ̀wò mìíràn.
• Cortisol deede kan ko yọkuro aini aito adrenal, pàápàá jùlọ àìtó díẹ̀ tàbí àìtó kejì. Àyẹ̀wò ìfúnni níṣìírí ni a sábà máa ń nílò.
• Kò fi ìṣòro náà hàn ní agbègbè náà. Tí cortisol bá pọ̀ jù, kò ní sọ bóyá orísun rẹ̀ ni pituitary, àrùn jẹjẹrẹ adrenal, àrùn jẹjẹrẹ tí ń mú ACTH jáde níbòmíràn, tàbí àwọn steroid tí ó jáde láti inú rẹ̀. Èyí nílò ìwọ̀n ACTH, ìdánwò ìdènà àti àwòrán.
• Kò fi “bí ìdààmú rẹ ṣe pọ̀ tó” hàn. ní ọ̀nà èyíkéyìí tó wúlò nípa ìṣègùn, kò sì le ṣe àyẹ̀wò àárẹ̀ ọkàn.
• Kò wọn ipa ti sitẹrọọdi àsopọ. Ẹnikẹ́ni tó ń lo oògùn steroid lè ní cortisol tó kéré nígbà tí wọ́n bá ń lo steroid tó pọ̀ gan-an, nítorí pé ọ̀pọ̀ àwọn àyẹ̀wò kò ní ṣàwárí àwọn steroid synthetic bíi prednisolone tàbí dexamethasone.
• Kò ṣe àyẹ̀wò àwọn homonu adrenal mìíràn. Àwọn àyẹ̀wò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni Aldosterone, renin, DHEAS àti catecholamines.
• Àbájáde búburú tàbí èyí tí ó wọ́pọ̀ kò jọ èyí tí a kò gbà. Tí àwọn àmì àrùn náà bá ń bá a lọ láìka àbájáde cortisol déédé sí, padà lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà rẹ dípò kí o rò pé ìbéèrè náà ti parí.

Àwọn ìdánwò tó jọra ṣùgbọ́n tó yàtọ̀ síra

Kò sí èyíkéyìí nínú àwọn ìdánwò wọ̀nyí tó “dára jù” ní gbogbogbòò. Èyí tó kọ́kọ́ wá sinmi lórí ìbéèrè ìṣègùn: àìtó cortisol sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú cortisol nínú ẹ̀jẹ̀ ní òwúrọ̀ kùtùkùtù; ẹni tí a fura sí pé ó pọ̀ jù cortisol sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú cortisol tí a fi itọ́ sí ní alẹ́, cortisol tí kò ní ìtọ̀ ní wákàtí mẹ́rìnlélógún tàbí ìdánwò dexamethasone tí a fi ìrọ̀rùn mú ní alẹ́, tí dókítà tó ń tọ́jú yàn.

Bawo ni lati mura

Ìṣètò ni a ṣètò nípasẹ̀ yàrá ìwádìí àti ìlànà pàtó tí dókítà rẹ ti pàṣẹ. Àwọn ìlànà yàtọ̀ síra láàrín àwọn ìwọ̀n àti àwọn àyẹ̀wò, àti àwọn ìlànà tí a kọ sílẹ̀ ti ẹ̀rọ tìrẹ ni ó ṣáájú ohunkóhun lórí ojú ìwé yìí.

• Sọ fun dokita rẹ nipa gbogbo ifihan sitẹriodu: àwọn tábìlẹ́ẹ̀tì, abẹ́rẹ́ sí oríkèé ara, àwọn ohun èlò ìfàmí, ìfọ́ imú, ìpara ojú, ìpara awọ ara tó lágbára, àti àwọn ohun èlò ayurvedic, homeopathic, herbal tàbí gym/bodybuilding tí a kò fi àmì sí. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú àwọn ọjà bẹ́ẹ̀ ni a ti rí pé wọ́n ní àwọn steroid tí a kò fi àmì sí, èyí tí ó ń dín cortisol kù.
• Ṣe àkójọ gbogbo àwọn oògùn àti àfikún, pẹ̀lú àwọn oògùn ìdènà oyún tí ó ní estrogen nínú, ìtọ́jú homonu, àwọn oògùn ìdènà àrùn wárápá, rifampicin àti àwọn oògùn antifungal.
• Má ṣe dáwọ́ dúró tàbí yí oògùn tí a kọ sílẹ̀ padà: pẹlu awọn sitẹriọdu, lati mura silẹ fun idanwo yii. Beere lọwọ oniṣegun naa; didaduro awọn sitẹriọdu lojiji le jẹ ewu.
• Iṣẹ́ oorun àti iṣẹ́ àtúnṣe: mẹ́nu ba àwọn ìyípadà alẹ́ tàbí àwọn agbègbè àkókò tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá, bí wọ́n ṣe ń yí ìyípadà cortisol padà.
• Ãwẹ: Kì í ṣe gbogbo ìgbà ló yẹ kí a máa lo cortisol nìkan ní ọ̀pọ̀ ilé ìwádìí, àmọ́ ó máa ń pọndandan nígbà míì tí a bá ń ya àwọn ìdánwò mìíràn ní àkókò kan náà. Jẹ́rìí sí i pẹ̀lú ilé ìtọ́jú rẹ.
• Àwọn àpẹẹrẹ itọ́: Lára gbogbo rẹ̀, kò sí oúnjẹ, ohun mímu, sìgá mímu, tábà/paan, tàbí fífọ eyín fún ìgbà díẹ̀ kí a tó gba eyín, àti pé kò sí ìṣàn eyín nígbà náà. Tẹ̀lé ìṣàlẹ̀ gangan lórí ohun èlò ìtọ́jú rẹ.
• Ìtọ̀ fún wákàtí mẹ́rìnlélógún: Da ayẹwo owurọ akọkọ silẹ, lẹhinna gba gbogbo omi silẹ fun wakati 24 pẹlu ayẹwo akọkọ ti owurọ keji, ki o si tọju bi yàrá ṣe paṣẹ.

Ti o ba loyun tabi fifun ọmọ

Glúpólínò Cortisol àti cortisol-binding máa ń pọ̀ sí i ní ti ara nígbà tí a bá lóyún, nítorí náà, àkókò ìtọ́kasí àti àwọn àyẹ̀wò ìṣàyẹ̀wò kì í ṣiṣẹ́ ní tààràtà. A gbọ́dọ̀ ṣètò ìdánwò nígbà oyún àti láti túmọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ìlànà endocrine.

Tí o bá ní àrùn àtọ̀gbẹ nígbà tí o bá ń lo ìtọ́jú tí ó dín ìwọ̀n glucose kù

Tí wọ́n bá ní kí o gbààwẹ̀, tàbí kí o lọ sí ibi ìdánwò onígbà díẹ̀, béèrè lọ́wọ́ olùṣètò oògùn náà nípa bí o ṣe lè ṣe ìtọ́jú insulin tàbí sulfonylureas ní òwúrọ̀ ọjọ́ náà, kí o sì gbé glucose pẹ̀lú rẹ. Má ṣe gbààwẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ láìsí ìmọ̀ràn yẹn.

Tí o bá ní àrùn kíndìnrín onígbà pípẹ́

Cortisol tí kò ní ìtọ̀ ní wákàtí mẹ́rìnlélógún kò ṣeé gbẹ́kẹ̀lé bí iṣẹ́ kíndìnrín ṣe ń dínkù, àti pé àwọn àbájáde lè má ṣe dáa rárá. Jíròrò àwọn àyẹ̀wò mìíràn pẹ̀lú dókítà rẹ.

Tí o bá ní àrùn ọkàn tàbí ìdíwọ́ omi ara tó ń dínkù

Má ṣe mu omi pọ̀ sí i fún ìtọ́jú ìtọ̀. Gba ìwọ̀n tí o bá lò déédé kí o sì tẹ̀síwájú nínú òfin tí a fún ọ.

ọmọ

Ìdánwò cortisol fún àwọn ọmọdé, ìwọ̀n tí a fi ń ṣe àyẹ̀wò ìfúnni níṣìírí àti ìtumọ̀ rẹ̀ yàtọ̀ sí ti àwọn àgbàlagbà, dókítà ọmọdé tàbí dókítà nípa endocrinologist ọmọdé sì gbọ́dọ̀ máa ṣe àbójútó rẹ̀. A sábà máa ń fẹ́ràn gbígba iyọ̀ láti dín wahala abẹ́rẹ́ kù, nípa lílo àwọn ẹ̀rọ tí ó bá ọjọ́ orí mu.

Awọn agbalagba agbalagba

Oògùn púpọ̀, oorun tí kò dára, àìsàn àárín ara àti ìṣòro láti parí àkójọpọ̀ wákàtí mẹ́rìnlélógún gbogbo wọn ló mú kí ìtumọ̀ náà ṣòro. Àyẹ̀wò tí ó rọrùn, tí ó sì wà ní àkókò tí ó dára jù sábà máa ń wúlò jù.

Ohun ti o ṣẹlẹ lakoko idanwo cortisol

• Apeere ẹjẹ: A ó fi tourniquet sí i, a ó fa ẹ̀jẹ̀ láti inú iṣan ara ní apá, a ó sì kọ àkókò tí a ó fi gba nǹkan náà sílẹ̀. Fífà náà fúnra rẹ̀ gba ìṣẹ́jú díẹ̀.
• Àpẹẹrẹ ìtọ́ alẹ́: O máa ń kó o nílé ní àkókò tí a yàn, nígbà gbogbo ní nǹkan bí aago mọ́kànlá alẹ́ sí òru, nípa jíjẹ swab tàbí fífọ sínú tub, lẹ́yìn náà o máa ń tọ́jú rẹ̀ kí o sì dá a padà gẹ́gẹ́ bí a ṣe pàṣẹ fún ọ. Àyẹ̀wò kọ̀ọ̀kan máa ń gba ìṣẹ́jú díẹ̀.
• Ìtọ̀ fún wákàtí mẹ́rìnlélógún: ìkójọpọ̀ náà ń lọ ní ọ̀sán àti òru ní gbogbo ìgbà nínú àpótí tí a fi àmì sí.
• Idanwo Synacthen kukuru: Àpẹẹrẹ ìpìlẹ̀, abẹ́rẹ́ ACTH oníṣẹ́dá, lẹ́yìn náà àpẹẹrẹ kan tàbí méjì sí i ní àkókò tí a yàn. Reti pé kí o dúró ní agbègbè ìtọ́jú ọmọdé fún ìṣẹ́jú 30-60, nígbà míìrán ó máa ń pẹ́ sí i, ó sinmi lórí ìlànà náà.
• Idanwo idaduro dexamethasone ni alẹ: tábìlẹ́ẹ̀tì kan ní àkókò kan pàtó nílé, lẹ́yìn náà ni a ó ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ní òwúrọ̀ ọjọ́ kejì.

Àwọn àbájáde yàtọ̀ síra ní ìbámu pẹ̀lú ipò ìṣègùn kọ̀ọ̀kan, àkókò ìròyìn sì sinmi lórí bóyá a ṣe àyẹ̀wò náà nílé tàbí a tọ́ka sí yàrá ìwádìí àárín gbùngbùn. Beere lọ́wọ́ ilé ìtọ́jú rẹ nígbà tí o bá fẹ́ retí ìròyìn náà.

Lílóye ìròyìn cortisol rẹ

Ka abajade cortisol pẹlu awọn nkan mẹta ti a tẹ sori tabi ti a so mọ ijabọ naa: iru ayẹwo, akoko gangan ti a gba, ati akoko itọkasi yàrá funrararẹ. Awọn idanwo Cortisol yatọ laarin awọn iru ẹrọ, nitorinaa awọn akoko itọkasi jẹ ti yàrá kan pato ati awọn abajade lati awọn yàrá meji ko jẹ afiwe taara. Maṣe fi nọmba rẹ we pẹlu awọn iwọn ti a rii lori ayelujara tabi ninu ijabọ atijọ lati yàrá miiran.

Ni awọn ọrọ gbooro:

• Àbájáde gíga tí ó hàn gbangba Ó lè mú kí cortisol pọ̀ sí i, láti inú oògùn steroid, àrùn pituitary adenoma (àrùn Cushing), àrùn adrenal, tàbí ìṣẹ̀dá ACTH ectopic. Ó tún lè ṣàfihàn àìsàn líle koko, ìrora, oyún, ìtọ́jú estrogen tàbí wahala líle ní àkókò ìṣàyẹ̀wò.
• Àbájáde tí ó kéré gan-an, pàápàá jùlọ ní kùtùkùtù òwúrọ̀ pẹ̀lú àwọn àmì àrùn tó bá ara mu, ó ń mú kí ó ṣeéṣe kí adrenal má ní aito tó pọ̀, pàápàá (adrenal) tàbí pàápàá kejì (pituitary/hypothalamic), títí kan ìdíwọ́ láti inú ìtọ́jú steroid.
• Àbájáde àárín Ó wọ́pọ̀, ó sì sábà máa ń jẹ́ pé kò ní ìmọ̀ nípa ara rẹ̀. Ibí ni a sábà máa ń fi ìdánwò oníyípadà kún un.

Àyẹ̀wò cortisol kì í ṣe fúnra rẹ̀ ló ń ṣe àyẹ̀wò. Dókítà tó béèrè fún un ni ìtumọ̀ rẹ̀, ní ìbámu pẹ̀lú àwọn àmì àrùn rẹ, àyẹ̀wò àti oògùn rẹ.

Nígbà tí àwọn àbájáde cortisol lè jẹ́ àṣìṣe

Àwọn èsì tí a lè gbé kalẹ̀ ní èké

• Àwọn ìdènà oyún tí ó ní estrogen nínú, ìtọ́jú homonu àti oyún: gbé cortisol-binding globulin ga soke, nitorinaa cortisol apapọ ninu ẹjẹ ga soke paapaa nigbati o ba wa ni ọfẹ, cortisol ti nṣiṣe lọwọ jẹ deede.
• Àìsàn líle koko, sepsis, iṣẹ́-abẹ, ìpalára, ìrora líle, àrùn wárápá tí a kò ṣàkóso: Àwọn ìgbéga tó ń fa àárẹ̀ gidi tí kò fi àmì àrùn Cushing hàn.
• Ìsoríkọ́, lílo ọtí líle fún ìgbà pípẹ́, àtọ̀gbẹ tí a kò ṣàkóso dáadáa, ìdènà oorun apnea: le ṣe agbekalẹ awọn idanwo idinku kekere ti cortisol ati awọn idanwo idinku ti ko dara laisi aisan Cushing.
• Iṣẹ́ alẹ́ tàbí ìrìn àjò gígùn láìpẹ́ yìí: A le mu ayẹwo "alẹ́ òru" ni owurọ ara ẹni naa.
• Àìlera àyẹ̀wò itọ́: Àwọn ìpara ìpara sítrọ́díọ̀mù, ìyókù afẹ́fẹ́, tábà/paan, oúnjẹ tàbí ẹ̀jẹ̀ láti inú gígún inú ẹnu lè yí ìtọ́ itọ́ padà.
• Àwọn oògùn tó máa ń mú kí ìyọkúrò dexamethasone yára sí i (rifampicin, phenytoin, carbamazepine, phenobarbitone) le jẹ ki idanwo idinku naa dabi ẹni pe ko ni idaduro rara.

Àwọn àbájáde tí a lè gé kúrò ní ọ̀nà èké

• Eyikeyi ifihan si glucocorticoids, pẹ̀lú àwọn stẹ́rọ́ìdì tí a fà símú, imú, inú-ẹ̀gbẹ́, ti ara tàbí tí a fi pamọ́ nínú àwọn àfikún tí a kò fi àmì sí àti àwọn oògùn ìbílẹ̀ kan.
• Ayẹwo ayẹwo ni ọsan tabi ni irọlẹ, Nígbà tí cortisol bá lọ sílẹ̀ ní ti ara, “cortisol tó lọ sílẹ̀” ní agogo mẹ́fà ìrọ̀lẹ́ kìí sábà túmọ̀ sí ohunkóhun.
• Àwọn èròjà ìsopọ̀mọ́ra tí kò pọ̀: Àrùn nephrotic, àrùn ẹ̀dọ̀ líle, ipò pípadánù amuaradagba àti àìsàn líle koko tí ó dínkù pátápátá cortisol nígbàtí cortisol ọ̀fẹ́ lè tó.
• Àkójọ ìtọ̀ tó pé fún wákàtí mẹ́rìnlélógún: idi kan ṣoṣo ti o wọpọ julọ fun cortisol ti ko ni ito ti ko ni arekereke.
• Arun kidinrin onibaje, èyí tí ó dín ìyọkúrò cortisol nínú ìtọ̀ kù.
• Àwọn oògùn tí ó ń dí ìṣẹ̀dá àwọn sitródíọ̀mù lọ́wọ́ tàbí kí ó dí àwọn àyẹ̀wò pàtó, àti àwọn àfikún biotin, tí ó lè dí àwọn àyẹ̀wò immunoassay kan lọ́wọ́.

Tí àbájáde kan kò bá bá àwòrán ìṣègùn mu, ṣíṣe àtúnṣe ìdánwò náà lábẹ́ àwọn ipò tí a ṣàkóso sábà máa ń jẹ́ kí ó yéni ju ṣíṣe lórí nọ́mbà àkọ́kọ́ lọ.

Àwọn ewu àti ààbò

Iṣayẹwo ẹjẹ

Àwọn ewu kékeré ni wọ́n sì sábà máa ń wà ní agbègbè wọn: ìrora díẹ̀, ìpalára, orí fífọ́, àti àìṣeéṣe kí ó ní àrùn haematoma kékeré tàbí, ní àìṣeéṣe, àkóràn níbi tí a ti gún un. Sọ fún onímọ̀ nípa ẹ̀jẹ̀ tí ó bá mu àwọn oògùn tí ó ń dín ẹ̀jẹ̀ kù tàbí tí ó ti dákú nígbà tí a ń ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tẹ́lẹ̀.

Gbigba itọ́ àti ìtọ̀

Àwọn wọ̀nyí kò ní abẹ́rẹ́ tàbí ewu ara kankan. Ohun tó wà ní pàtàkì ni àṣìṣe nínú ìṣàyẹ̀wò dípò ìpalára.

Idanwo Synacthen kukuru (ìmú ACTH stimulation)

Àwọn ènìyàn sábà máa ń fara da ìfọ́ ara, ìtọ́wò irin tàbí ríru gbígbóná díẹ̀díẹ̀ lè ṣẹlẹ̀. Àwọn ìfàsẹ́yìn àléjì sí ACTH oníṣẹ̀dá kò wọ́pọ̀ ṣùgbọ́n a ti ròyìn wọn, nítorí náà a ṣe ìdánwò náà níbi tí àwọn òṣìṣẹ́ àti àwọn ibi ìtọ́jú ìtúnṣe wà.

Idanwo idaduro Dexamethasone

Lílo oògùn steroid kékeré kan kìí sábà jẹ́ àìdára. Àìsùn díẹ̀, ìyípadà inú tàbí ìlọsókè nínú glucose nínú ẹ̀jẹ̀ lè ṣẹlẹ̀, èyí tó ṣe pàtàkì jù tí o bá ní àtọ̀gbẹ. Sọ fún dókítà tó ń béèrè fún ọ tí o bá ní àtọ̀gbẹ, àkóràn tó ń ṣẹlẹ̀ tàbí àìsàn ọpọlọ kí o tó ṣe àyẹ̀wò náà.

Idanwo ifarada insulin

Lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan a máa ń lò ó ní àwọn ilé ìwòsàn pàtàkì láti ṣe àyẹ̀wò ipò HPA. Ìdánwò yìí mọ̀ọ́mọ̀ fa hypoglycemia, ó ní ewu gidi, a sì máa ń ṣe é pẹ̀lú àbójútó ìṣègùn àti àwọn ìyọkúrò tí ó ṣe kedere bí àrùn ọkàn tàbí ìwárìrì.

Awọn ipo pataki

oyun

Cortisol, cortisol-binding globulin ati cortisol ti ko ni ito gbogbo wọn npọ si bi oyun ṣe n lọ. Idanwo Dexamethasone idaduro ko ṣiṣẹ daradara ni oyun. Ayẹwo aisan ninu oyun da lori itumọ amọja, ati awọn yiyan aworan tun n ṣatunṣe.

ọmọ

Àìlera ìdàgbàsókè, ìfàsẹ́yìn ìgbà ìbàlágà tàbí àwọn àpẹẹrẹ ìyípadà ìwọ̀n ara tí a kò ṣàlàyé jẹ́ àmì pàtàkì nínú àwọn ọmọdé. Àkókò ìtọ́kasí, ìwọ̀n ìfúnni-ní-ìdánwò àti ìwọ̀n àpẹẹrẹ jẹ́ ti ọjọ́-orí.

Awọn agbalagba agbalagba

Àwọn àmì àrùn cortisol tó pọ̀ jù tàbí àìtó wọn máa ń wáyé ní ìrísí ara wọn pẹ̀lú àwọn àìsàn míì tó ní í ṣe pẹ̀lú ọjọ́ orí àti pẹ̀lú polypharmacy. Àtúnyẹ̀wò oògùn tó wọ́pọ̀ jẹ́ apá kan ìtumọ̀ rẹ̀.

Àwọn ènìyàn tí wọ́n ń lo ìtọ́jú sítrọ́díọ̀mù fún ìgbà pípẹ́

Àwọn stẹ́rọ́ìdì ìgbà pípẹ́ fún àìsàn ikọ́ ẹ̀gbẹ, àrùn oríkèé, àrùn awọ ara, àrùn nephrotic syndrome tàbí ìfàsẹ́yìn ara máa ń dín agbára HPA kù. Tí cortisol bá kéré ní ipò yìí, ó sábà máa ń fi oògùn hàn, kì í ṣe àrùn adrenal tuntun. Oníṣègùn gbọ́dọ̀ ṣètò ìdínkù sítróìdì, o sì lè nílò ètò ìwọ̀n oògùn ọjọ́ àìsàn.

Àìsàn lílekoko

Ìtumọ̀ Cortisol nínú ìtọ́jú lílágbára jẹ́ ìdájọ́ ògbóǹtarìgì; àwọn ààlà déédéé àti àwọn àbájáde ìsopọ̀mọ́ra-protein kò wúlò.

Idanwo cortisol ni ayika India

• Ìfarahan sítrọ́díọ̀mù tí a kò sọ di mímọ̀ jẹ́ ohun tó ń dani láàmú gidi àti nígbà gbogbo. Àwọn ìpara steroid tí a lè lò láìsanwó fún àwọn àìsàn awọ ara, àwọn abẹ́rẹ́ oríkèé tí ó ní steroid nínú, àwọn àfikún eré ìdárayá tí kò ní ìlànà àti àwọn oògùn AYUSH tàbí "ìtura ìrora" tí a kò fi àmì sí lè dín cortisol kù tàbí kí ó fa iatrogenic Cushing's syndrome. Mú gbogbo ọjà tí o bá lò, títí kan àpótí, wá sí ìpàdé ìgbìmọ̀.
• Àwọn ẹ̀tọ́ títà ọjà: Òfin Íńdíà (Òfin Àwọn Oògùn àti Àtúnṣe Idán (Ìpolówó Tí A Kò Gbà, 1954) dín ìpolówó tí ó ṣèlérí ìwòsàn fún irú àwọn àìsàn bẹ́ẹ̀ kù. Má ṣe ṣiyèméjì nípa àwọn páálí "àtúnṣe adrenal" tàbí "cortisol detox" tí a tà tààrà fún àwọn oníbàárà.
• Ikọ́ ẹ̀gbẹ ṣì jẹ́ ohun tó ń fa àìtó àkópọ̀ adrenal ní Íńdíà, Ní ìtàn, ó jẹ́ ọ̀kan pàtàkì, a sì lè rí i pé adrenal calcification wà lórí àwòrán. Ìtọ́jú tí ó lòdì sí ibà tún ṣe pàtàkì fún ìdánwò: rifampicin ń mú kí iṣẹ́-ara steroid yára sí i, ó sì lè dí ìdánwò dexamethasone lọ́wọ́, ó sì lè mú kí àwọn ohun tí a nílò láti rọ́pò sitrọ́díò pọ̀ sí i.
• Àrùn ìṣẹ̀dá tí ó ní BMI tí ó kéré síi: Àwọn ará Gúúsù Éṣíà ní àrùn àtọ̀gbẹ àti ẹ̀jẹ̀ ríru ní ìwọ̀n ìpele ara tí ó lọ sílẹ̀, nítorí náà àpapọ̀ àrùn àtọ̀gbẹ ní ìbẹ̀rẹ̀, ẹ̀jẹ̀ ríru àti ìpínkiri ọ̀rá àárín jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀, kìí sábàá jẹ́ àrùn Cushing. Ìdánwò Cortisol jẹ́ ohun tí ó yẹ nígbà tí àwọn àmì ìyàtọ̀ kan bá wà, bíi ìpalára tí ó rọrùn, àìlera iṣan tí ó súnmọ́ tàbí àwọn ìlà aláwọ̀ elése àlùkò.
• Ìyàtọ̀ ìdánwò: Àwọn yàrá ìwádìí káàkiri Íńdíà lo onírúurú àwọn olùṣàyẹ̀wò àti ọ̀nà. Ìdánwò tí a ń ṣe lẹ́yìn ní yàrá ìwádìí kan náà mú kí ìfiwéra túbọ̀ ní ìtumọ̀.
• Idaabobo data: Àwọn ìwífún nípa ìlera ara ẹni tí a kó jọ fún ìdánwò wà lábẹ́ Òfin Ààbò Dátà Ara Ẹni Oní-nọ́ńbà ti Íńdíà, ọdún 2023. Béèrè bí a ṣe ń tọ́jú àti pín àwọn ìròyìn àti dátà ìdámọ̀ rẹ.

Iye owo ati iṣeduro ni India

Iye owo yatọ si pupọ laarin awọn ile-iṣẹ ijọba, awọn ile-iwosan ti o wa ni ominira ati awọn eto endocrine ti o wa ni ile-iwosan, ati laarin awọn ilu. Dipo ki o sọ nọmba kan, beere fun iṣiro kikọ ṣaaju ki o to ṣe ifiṣura. Awọn okunfa ti o mu ki idiyele naa pọ si ni:

• Irú àpẹẹrẹ: cortisol kan ṣoṣo ni o kere ju ninu omi ara; cortisol ito fun ito ati wakati 24 maa n gbowolori pupọ nitori awọn ohun elo, mimu ati awọn idanwo pataki.
• Iye awọn ayẹwo: Àwọn ìdánwò oníyípadà nílò ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfà, nítorí náà iye owó náà ń pọ̀ sí i.
• Iye owo oogun ti ohun ti o nmu iwuri tabi idaduro (àṣẹpọ̀ ACTH, dexamethasone) àti owó ìtọ́jú ọmọdé tàbí àkíyèsí.
• Ọna ayẹwo: Idanwo cortisol ti o da lori mass spectrometry maa n gba owo ju ayewo ajẹsara deede lọ, a si le fi ranṣẹ si yàrá itọkasi kan.
• Awọn idanwo afikun: ACTH, electrolytes, DHEAS, plasma renin/aldosterone, àwọn àyẹ̀wò thyroid àti àwòrán ń ṣe àfikún púpọ̀.
• Ìgbìmọ̀ràn àti àtẹ̀lé: Àtúnyẹ̀wò endocrinology, ìdánwò àtúnṣe àti àwòrán jẹ́ apá kan nínú ipa ọ̀nà náà.

Ìwà ìbánigbófò tún yàtọ̀ síra: àwọn àyẹ̀wò àyẹ̀wò aláìsàn nílé ìwòsàn kìí sábà bo àyàfi tí a bá so mọ́ ìwọ̀lé tàbí sí ètò ìbánigbófò pẹ̀lú àǹfààní OPD tí a ti sọ tẹ́lẹ̀. Ṣe àyẹ̀wò pẹ̀lú olùdánigbófò rẹ tàbí tábìlì ìbánigbófò ilé ìwòsàn kí a tó ṣe àyẹ̀wò náà, kí o sì pa ìwé àṣẹ tí ó sọ àmì ìṣègùn mọ́.

Awọn arosọ ati awọn otitọ

Nigbagbogbo beere ibeere

Kí ni ìdánwò cortisol ń ṣàyẹ̀wò gan-an?

Àyẹ̀wò cortisol ń wọn iye homonu cortisol ninu ẹ̀jẹ̀, itọ́ tàbí àyẹ̀wò ìtọ̀. Àwọn dókítà máa ń lo ìdánwò cortisol láti ṣe àyẹ̀wò bóyá àwọn sẹ́ẹ̀lì adrenal ń ṣe cortisol púpọ̀ jù tàbí wọ́n kéré jù, àti bóyá ètò ìṣàkóso pituitary-adrenal ń ṣiṣẹ́ bí a ṣe retí.

Ṣé mo nílò láti gbààwẹ̀ fún ìdánwò cortisol?

A kò nílò ààwẹ̀ déédéé fún ìwọ̀n cortisol ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé ìwádìí, ṣùgbọ́n àwọn ohun tí a nílò yàtọ̀ síra ní ìwọ̀n àti bí a ṣe ń ṣe àyẹ̀wò mìíràn pẹ̀lú rẹ̀. Jẹ́rìí sí i pẹ̀lú ilé ìtọ́jú rẹ. Tí o bá mu insulin tàbí sulfonylureas tí wọ́n sì ní kí o gbààwẹ̀, béèrè lọ́wọ́ olùtọ́jú náà ní àkọ́kọ́.

Kini idi ti a fi nilo lati mu ayẹwo ẹjẹ ni owurọ?

Cortisol tẹ̀lé ìlù ojoojúmọ́, ó máa ń dé òwúrọ̀ kùtùkùtù. Àpẹẹrẹ òwúrọ̀ ni àkókò tí ó kún fún ìmọ̀ jùlọ nígbà tí a bá fura sí àìtó adrenal, nítorí pé ìwọ̀n òwúrọ̀ tí ó lọ sílẹ̀ ní gidi ní ìtumọ̀, nígbà tí ìwọ̀n òwúrọ̀ tí ó lọ sílẹ̀ sábà máa ń jẹ́ ti ara àti pé kò ní ìmọ̀.

Igba melo ni gbogbo ilana naa gba?

Fífà ẹ̀jẹ̀ gba ìṣẹ́jú díẹ̀. Àyẹ̀wò ìtọ́ omi gba ìṣẹ́jú méjì sí márùn-ún nílé. Gbígbà ìtọ̀ wákàtí mẹ́rìnlélógún máa ń ṣiṣẹ́ fún ọjọ́ kan gbáko. Àyẹ̀wò Synacthen kúkúrú sábà máa ń túmọ̀ sí ìṣẹ́jú 30 sí 60 ní agbègbè ìtọ́jú ọmọdé, nígbà míìrán ó máa ń pẹ́ sí i ní ìbámu pẹ̀lú ìlànà agbègbè náà.

Báwo ni ìdánwò cortisol itọ́ ṣe yàtọ̀ sí ìdánwò ẹ̀jẹ̀?

Cortisol ti o n fa itọ ni alẹ beere boya idinku deedee ninu cortisol ni alẹ ti sọnu, nitorinaa o n ṣe ayẹwo fun apọju cortisol. Cortisol ti o n fa itọ ni owurọ beere boya iṣelọpọ ipilẹ to. A ko le lo idanwo itọ lati ṣe ayẹwo cortisol ti o kere si.

Ṣé àwọn oògùn lè yí àbájáde cortisol mi padà?

Bẹ́ẹ̀ni, àti ní ìhà méjèèjì. Àwọn oògùn tí ó ní estrogen àti oyún ń mú kí cortisol pọ̀ sí i; àwọn steroid ní irú èyíkéyìí, títí kan àwọn ìpara, àwọn atẹ́gùn àti àwọn steroid tí a fi pamọ́ nínú àwọn afikún oúnjẹ kan, ń dín in kù. Rifampicin àti àwọn oògùn antiepileptic kan ń yí ìdánwò dexamethasone padà. Kọ gbogbo ohun tí o bá mu sílẹ̀.

Cortisol mi kò dáa díẹ̀, àmọ́ ara mi yá. Kí ló tẹ̀lé e?

Àwọn ìwọ̀n cortisol tí kò báradé díẹ̀ jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀, wọ́n sì sábà máa ń ṣàfihàn àkókò, oògùn, ìrísí oorun tàbí àìsàn àárín ara. Ìgbésẹ̀ tí ó wọ́pọ̀ ni àtúnyẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ dókítà tí ó ń béèrè fún, nígbà míìrán pẹ̀lú àtúnyẹ̀wò tàbí ìdánwò alágbára lábẹ́ àwọn ipò tí a ṣàkóso, dípò ìtọ́jú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Ṣé a máa ń lo ìdánwò cortisol láti ṣe àyẹ̀wò àwọn ìṣòro tairodu tàbí PCOS?

Rárá. A máa ń ṣe àyẹ̀wò àrùn thyroid pẹ̀lú àwọn àyẹ̀wò iṣẹ́ thyroid, àti polycystic ovary syndrome pẹ̀lú àwọn ìlànà ìṣègùn, ìwọ̀n androgen àti ultrasound. A máa ń fi ìdánwò Cortisol kún un nígbà míì tí àwọn àmì àrùn Cushing bá fi hàn, èyí tí ó lè fara wé PCOS.

Ṣe awọn ọmọde le ṣe idanwo cortisol?

Bẹ́ẹ̀ni. A ń lo ìdánwò cortisol fún àwọn ọmọdé fún àìtó adrenal tí a fura sí, àtẹ̀lé hyperplasia àbínibí àti ìdènà tí ó ní í ṣe pẹ̀lú steroid. Àwọn ìwọ̀n tí a fi ń ṣe ìdánwò ìfúnni, ìwọ̀n àwọn àpẹẹrẹ àti àkókò ìtọ́kasí jẹ́ ti ọjọ́-orí, ó sì yẹ kí dókítà ọmọdé tàbí endocrinologist ọmọdé máa ṣe àbójútó wọn.

awọn orisun

• Ìlànà Ìṣègùn fún Àjọ Endocrine lórí Ìwádìí Àrùn Cushing
• Ìlànà Ìṣègùn fún Àjọ Endocrine lórí Àyẹ̀wò àti Ìtọ́jú Àìtó Àìtó Àrùn adrenal Pàtàkì
• Ẹgbẹ́ European Society of Endocrinology àti ìtọ́sọ́nà ENSAT lórí ìṣàkóso adrenal incidentalomas
• Ìròyìn nípa àwọn aláìsàn nípa àrùn Cushing àti àìtó adrenal ní Ilé-ẹ̀kọ́ Àtọ̀gbẹ ti Orílẹ̀-èdè àti Àrùn Oúnjẹ àti Àrùn Kíndìnrín (NIDDK)
• Òfin Àwọn Oògùn àti Idán (Àwọn Ìpolówó Tí A Kò Gbàgbọ́) ti ọdún 1954, Ìjọba Íńdíà
• Òfin Ààbò Dátà Àdáni Oní-nọ́ńbà, 2023, Ìjọba India