Ìdánwò Cholesterol (Ìrísí Ọ̀rá): Ohun tí ó ń wọ̀n, Ohun tí kò lè sọ fún ọ, àti Bí a ṣe lè ka ìròyìn rẹ

Awọn ọna pataki keyaways

• Ó ń wọn lipids, kìí ṣe àwọn iṣan ara: Àkọsílẹ̀ ọ̀rá inú ẹ̀jẹ̀ ń sọ ìpele ọ̀rá inú ẹ̀jẹ̀; kò fi àmì tàbí ìdènà hàn.
• Àwọn nọ́mbà jẹ́ àmì ewu, kìí ṣe àwọn àyẹ̀wò: Àwọn ibi-afẹ́sẹ̀mọ́ yàtọ̀ síra nípa ewu gbogbogbò rẹ, kìí ṣe nípa “déédéé” gbogbogbò kan.
• Ààwẹ̀ kìí sábà ṣe pàtàkì: Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹ̀rọ ló ń gba àwọn àpẹẹrẹ tí kì í ṣe ààwẹ̀ báyìí; ìtọ́ni ẹ̀rọ rẹ ló gba ipò àkọ́kọ́.
• Àwọn àbájáde lè ṣìnà: Àìsàn líle koko, àkóràn tuntun, oyún, àrùn thyroid àti triglycerides gíga gan-an gbogbo wọn ló ń yí padà.
• Àwọn ará Gúúsù Asia máa ń ní àrùn ìṣiṣẹ́ ara àti àrùn ọkàn pẹ̀lú ìwọ̀n ara tó kéré sí i, nítorí náà ìròyìn "tó rí bí ẹni pé ó wà déédéé" ṣì nílò ìtumọ̀ ìṣègùn.

Ni wiwo

Tun mọ bi

• Ìdánwò ìṣàfihàn ọ̀rá/àwòrán ọ̀rá/ìdánwò ìṣàfihàn ọ̀rá
• Idanwo ẹjẹ cholesterol
• "Ìdánwò cholesterol" nínú ọ̀rọ̀ ojoojúmọ́; a sábà máa ń béèrè fún gẹ́gẹ́ bí "Ṣayẹwo idaabobo awọ" or "idanwo ọra"
• Àyẹ̀wò lipid fasting (FLP) nígbà tí a bá béèrè fún àyẹ̀wò ààwẹ̀ pàtó
• Lílo èdè Hindi/èdè ìbílẹ̀: cholesterol ki jaanch, Charbi ki jaanch

Kini idanwo cholesterol jẹ

Cholesterol jẹ́ ohun tí ó jọ ọ̀rá tí a nílò fún àwọn àwọ̀ ara sẹ́ẹ̀lì, bile acids, Vitamin D àti àwọn homonu steroid. Cholesterol ń rìn nínú ẹ̀jẹ̀ sínú àwọn èròjà tí a ń pè ní lipoproteins. Ìrísí lipid ń ṣe àyẹ̀wò iye cholesterol àti triglyceride tí ó wà nínú àwọn èròjà wọ̀nyí.

• Apapọ idaabobo awọ: àpapọ̀ cholesterol tí a gbé kalẹ̀ nínú gbogbo àwọn èròjà lipoprotein.
• Kolesterol LDL: cholesterol ti a gbe sinu lipoprotein kekere. Awọn patikulu LDL n fi cholesterol sinu awọn odi iṣan ara; igbesi aye giga ifihan LDL ni asopọ pẹlu aisan atherosclerosis. Ninu ọpọlọpọ awọn ile-iwosan, a ṣe iṣiro LDL dipo wiwọn taara.
• Kolesterol HDL: cholesterol nínú lipoprotein oníwọ̀n gíga. Dídín HDL kù ní í ṣe pẹ̀lú ewu gíga, ṣùgbọ́n gbígbé HDL sókè pẹ̀lú àwọn oògùn kò tí ì hàn pé ó dín ìṣẹ̀lẹ̀ kù, nítorí náà HDL jẹ́ àmì dípò àfojúsùn ìtọ́jú.
• Awọn triglycerides: Àkójọpọ̀ ọ̀rá pàtàkì nínú ẹ̀jẹ̀, tí oúnjẹ tuntun, ọtí líle, àtọ̀gbẹ tí a kò ṣàkóso àti ìbílẹ̀ ní ipa rẹ̀ gidigidi.
• Ti kii-HDL idaabobo awọ: àròpọ̀ cholesterol tí ó kù sí HDL. Àìsí HDL wúlò nígbà tí triglycerides bá ga tàbí tí àyẹ̀wò náà kò bá gba ààwẹ̀.

Pípè LDL ní “burú” àti HDL ní “rere” jẹ́ ọ̀rọ̀ kúkúrú. Ó tọ́ láti sọ pé àwọn èròjà tí ń gbé cholesterol tí ó wọ inú ògiri iṣan ẹ̀jẹ̀ ń fa àrùn náà, ewu náà sì sinmi lórí gbogbo àwòrán ìṣègùn.

Kini idi ti a fi n ṣe idanwo cholesterol

• Iṣiro ewu inu ọkan ati ẹjẹ: Àwọn ìwọ̀n ọ̀rá inú ẹ̀jẹ̀ máa ń wọ inú ìṣàyẹ̀wò ewu pẹ̀lú ọjọ́ orí, ìbálòpọ̀, ẹ̀jẹ̀ ríru, àtọ̀gbẹ àti sìgá mímu.
• Mimojuto itọju idinku lipid: láti rí ìdáhùn sí àwọn oògùn statin tàbí ìtọ́jú mìíràn tí dókítà rẹ fún ọ.
• Iṣiro pẹlu awọn ipo miiran: Àtọ̀gbẹ, àrùn kíndìnrín onígbà pípẹ́, hypothyroidism, àrùn ovary polycystic (PCOS; PCOD jẹ́ àìsàn kan náà, kìí ṣe àrùn ọ̀tọ̀), àti àrùn ẹ̀dọ̀ steatotic pẹ̀lú MASLD.
• Ṣíṣe ìwádìí nípa àwọn tí a fura sí pé wọ́n ní hypercholesterolemia ìdílé Nígbà tí cholesterol bá ga gan-an, àwọn xanthomas tendoni, corneal arcus nígbà tí a bá wà ní kékeré, tàbí àrùn ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ẹbí tímọ́tímọ́.
• Ṣe ìwádìí lórí iye triglycerides tó ga gan-an, eyi ti o le ṣe alabapin si pancreatitis nla.

Ta ló yẹ kó ṣe àyẹ̀wò cholesterol

• Àwọn àgbàlagbà tí kò ní àrùn ọkàn tí a mọ̀: Àkójọpọ̀ lipid ìpìlẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ àgbàlagbà, pẹ̀lú àyẹ̀wò tí a ń ṣe ní àkókò kan tí dókítà rẹ pinnu ní ìbámu pẹ̀lú ewu rẹ. Àkókò tí a yàn tí a sọ lórí ayélujára kò kan gbogbo ènìyàn.
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àtọ̀gbẹ, ẹ̀jẹ̀ ríru, àrùn kíndìnrín onígbà pípẹ́ tàbí ìṣànra.
• Àwọn tó ń mu sìgá àti àwọn tó ń lo tábà tí kò ní èéfín.
• Ẹnikẹ́ni tí ó ní ìtàn ìdílé nípa ìkọlù ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀, àrùn ọpọlọ tàbí cholesterol gíga gan-an, pàápàá jùlọ òbí tàbí àbúrò tí ó ní àrùn kí ó tó pé ọmọ ọdún márùndínlọ́gọ́ta (ọkùnrin) tàbí márùndínlọ́gọ́ta (àwọn obìnrin).
• Àwọn ènìyàn tí wọ́n ti ń lo ìtọ́jú tí ó dín lipid kù tẹ́lẹ̀, fun monitoring.
• Awọn ọmọde ati awọn ọdọ kìkì nígbà tí àmì pàtó kan bá wà, ìtàn ìdílé tó lágbára, tí a fura sí hypercholesterolemia ìdílé, tàbí ipò ìṣiṣẹ́ ara tó báramu. Àyẹ̀wò cholesterol déédéé fún àwọn ọmọdé kì í ṣe àṣà gbogbogbòò.
• Àwọn àgbàlagbà Gúúsù Éṣíà: Jọ̀wọ́ bá dókítà rẹ jíròrò ìwádìí tẹ́lẹ̀, nítorí pé ewu ìṣiṣẹ́ ara àti ẹ̀jẹ̀ máa ń hàn ní BMI tí ó lọ sílẹ̀ àti ìyípo ìbàdí ju ní ọ̀pọ̀ ènìyàn mìíràn lọ.

Ohun tí àyẹ̀wò cholesterol kò lè rí tàbí yọ kúrò

• Kò le rí àwọn iṣan ara rẹ. Àkójọpọ̀ lipid kò fúnni ní ìwífún nípa plaque, dínkù tàbí ìṣàn ẹ̀jẹ̀. Cholesterol déédéé kò yọ àrùn iṣan ẹ̀jẹ̀ ọkàn kúrò; ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn ọkàn ní ìwọ̀n lipid tí kò ṣe pàtàkì.
• Kò le ṣe àyẹ̀wò tàbí yọ àrùn ọkàn kúrò. Ìrora àyà nílò àyẹ̀wò ìṣègùn, ECG àti troponin ọkàn, kìí ṣe àyẹ̀wò lipid.
• Kò le wọn lipoprotein(a) tabi apolipoprotein B àyàfi tí a bá pàṣẹ àwọn wọ̀nyí ní pàtó. A ti pinnu Lipoprotein(a) ní ìpilẹ̀ṣẹ̀, ó sì lè fa ewu kódà nígbà tí ìrísí lipid déédéé bá dàbí èyí tí ó ṣeé gbà.
• Kò le mọ ìdí rẹ̀ àbájáde àìdára. Àìlera tó ga lè jẹ́ ti ìran, ti oúnjẹ, tàbí ti o tẹ̀lé hypothyroidism, àrùn kíndìnrín, àrùn ẹ̀dọ̀, ọtí tàbí àwọn oògùn kan.
• Kò le jẹ́rìí sí àyẹ̀wò ìbílẹ̀. A fura pe hypercholesterolemia ti idile wa lori awọn iye lipid ati itan-akọọlẹ idile, ati pe a jẹrisi nipasẹ awọn ibeere ile-iwosan pataki ati idanwo jiini.
• Kò le sọ àsọtẹ́lẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ ẹnìkọ̀ọ̀kan. Ìṣirò ewu ṣe àpèjúwe ìṣeeṣe láàárín àwọn ẹgbẹ́, kìí ṣe ìdánilójú fún ẹnìkan.

Àwòrán lipid tó dà bí odi tàbí tó rí bí ó ti yẹ túmọ̀ sí pé a kò rí àwọn lipids tó ṣàjèjì nínú àyẹ̀wò náà. Kò túmọ̀ sí pé a ti yọ àrùn ọkàn kúrò. Tí àwọn àmì bíi ìrora àyà, àìní èémí tàbí ìró ìró bá ń bá a lọ láìka ìròyìn déédé sí, dá a padà sí ọ̀dọ̀ dókítà rẹ.

Àwọn ìdánwò tó jọra ṣùgbọ́n tó yàtọ̀ síra, àti bí wọ́n ṣe ń fiwéra

Àwọn ìdánwò wọ̀nyí dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Kò sí èyí tó dára jù lọ ní gbogbogbòò, èwo ló sì kọ́kọ́ wá sinmi lórí ìṣòro ìṣègùn, bí a ṣe ń ṣe àyẹ̀wò àgbàlagbà tí kò ní àmì àrùn, bí a ṣe ń ṣe ìwádìí ìrora àyà, tàbí bí a ṣe ń ṣe àyẹ̀wò triglycerides tó pọ̀ gan-an.

Ìrísí lipid náà yàtọ̀ sí àyẹ̀wò LDL tààrà àti láti electrophoresis lipoprotein , èyí tí a ń lò nígbà tí a bá ṣírò pé LDL kò ṣeé gbẹ́kẹ̀lé tàbí tí a bá fura sí àrùn lipid tó ṣọ̀wọ́n.

Bii o ṣe le mura silẹ fun idanwo idaabobo awọ

Àwọn ìlànà ìpalẹ̀mọ́ iṣẹ́ ń ṣiṣẹ́, wọ́n sì yàtọ̀ síra láàrín àwọn yàrá ìwádìí àti àwọn ibi ìkójọ. Ìlànà tí ẹ̀ka tí ó ń ṣe ìdánwò rẹ fúnni máa ń ṣáájú ìtọ́sọ́nà gbogbogbò lórí ayélujára.

• Ãwẹ: Ọpọlọpọ awọn ile-iṣẹ yàrá ati awọn itọsọna bayi gba awọn profaili lipid ti ko gbawẹ fun ayẹwo deede, nitori ipa ti ounjẹ kan lori lapapọ ati idaabobo LDL jẹ kekere. A tun le beere fun ayẹwo ãwẹ (nigbagbogbo ni ayika wakati 9-12, omi gba laaye) nigbati a ba mu awọn triglycerides pọ si ni pataki, nigbati a ba fura si hypercholesterolemia ti idile, tabi nipasẹ ilana agbegbe.
• Omi: A gba omi lásán láyè. Tí wọ́n bá fún ọ ní ìdíwọ́ omi nítorí àìlera ọkàn tàbí àrùn kíndìnrín, tẹ̀lé òfin yẹn kí o sì sọ fún àwọn òṣìṣẹ́ tí wọ́n ń gbà á.
• Ọtí: Ọtí líle ní ọjọ́ kan tàbí méjì ṣáájú lè mú kí triglycerides pọ̀ sí i. Sọ fún yàrá ìwádìí tí o bá ti mu ọtí láìpẹ́ yìí.
• Àwọn oúnjẹ àìdára tàbí eré ìdárayá líle: mẹ́nu ba àwọn wọ̀nyí, nítorí wọ́n lè yí àwọn iye triglyceride padà.
• Awọn oogun ati awọn afikun: Ṣe àkọsílẹ̀ gbogbo ohun tí o ń mu, títí bí àwọn oògùn steroid, ìtọ́jú homonu, oògùn thyroid, àwọn oògùn antiretroviral, isotretinoin, àwọn oògùn AYUSH, àwọn àfikún eré ìdárayá àti ara, àti epo ẹja. Má ṣe dáwọ́ dúró, bẹ̀rẹ̀ tàbí yí oògùn tí a kọ sílẹ̀ fún ìdánwò, bá olùṣètò oògùn náà sọ̀rọ̀ ní àkọ́kọ́.

Tí o bá ní àrùn àtọ̀gbẹ nígbà tí o bá ń lo ìtọ́jú tí ó dín ìwọ̀n glucose kù

Ààwẹ̀ gbígbóná lè fa àìtó suga nínú ẹ̀jẹ̀, pàápàá jùlọ pẹ̀lú insulin tàbí sulfonylureas. Béèrè lọ́wọ́ àwọn òṣìṣẹ́ àtọ̀gbẹ rẹ kí o tó gbààwẹ̀, béèrè fún ìtọ́jú ní òwúrọ̀ kùtùkùtù, gbé glucose pẹ̀lú rẹ, kí o sì sọ fún àwọn òṣìṣẹ́ phlebotomy pé o ń gbààwẹ̀ nígbà tí o bá ń gba ìtọ́jú.

Ti o ba loyun tabi fifun ọmọ

Àìsàn cholesterol àti triglycerides máa ń pọ̀ sí i ní ti ara nígbà tí a bá lóyún, nítorí náà, a sábà máa ń dá àyẹ̀wò déédéé dúró. A kì í sábà máa ń yẹra fún gbígbà ààwẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ nígbà tí a bá lóyún. A máa ń ṣe àyẹ̀wò nígbà tí a bá lóyún fún ìdí kan pàtó, bí àrùn lipid tó le koko tàbí àìsàn pancreatitis tó le gan-an.

Tí o bá ní àrùn kíndìnrín onígbà pípẹ́, àìsàn ọkàn tàbí ìdíwọ́ omi ara tó ń jáde lára ​​rẹ

Má ṣe mu omi pọ̀ sí i láti “mú kí àwọn iṣan ara rọrùn.” Má ṣe tẹ̀lé ìlànà tí a fún ọ kí o sì sọ fún àwọn òṣìṣẹ́ tí wọ́n ń gba omi.

Àwọn ọmọdé àti àwọn àgbàlagbà

Àwọn ọmọdé kò gbọdọ̀ gbààwẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ láìsí ìmọ̀ràn dókítà fún àwọn ọmọdé. Àwọn àgbàlagbà tí ara wọn kò balẹ̀ lè máa gbẹ tàbí kí wọ́n máa yí wọn lójú nítorí ààwẹ̀; ìpàdé ní kùtùkùtù àti ìrànlọ́wọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn olùṣọ́. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa èyíkéyìí àìsàn ẹ̀jẹ̀ tàbí oògùn tí ó ń dín ẹ̀jẹ̀ kù kí ẹ tó mu ún.

Ohun ti o ṣẹlẹ lakoko idanwo cholesterol

• Igbaradi: A máa ń fi oògùn apakòkòrò nu awọ ara, tó sábà máa ń wà nínú ìgbọ̀nwọ́, a sì máa ń fi ohun èlò ìpalára kan sí i.
• Àkójọpọ̀ àpẹrẹ: A fa ayẹwo ẹjẹ kekere sinu tube ti a fi aami si. Igbese yii gba to iṣẹju 2-5.
• Lẹ́yìn ìyàwòrán náà: A fi titẹ naa si i fun iṣẹju kan tabi meji. Jẹ ki apa naa duro ni gígùn dipo titẹ rẹ, eyi ti o dinku ipalara.
• Àpapọ̀ ìbẹ̀wò: sábà máa ń jẹ́ ìṣẹ́jú 10-20 pẹ̀lú ìforúkọsílẹ̀, pẹ̀lú ìdúró fún ìgbà pípẹ́ ní àwọn àkókò tí ó kún fún iṣẹ́.
• Àwọn ẹ̀rọ ìṣàyẹ̀wò ìka ọwọ́ Wọ́n máa ń lò ó nígbà míì ní àgọ́ àti ilé ìtajà oògùn. Àwọn èsì ìtọ́jú wúlò fún àyẹ̀wò ṣùgbọ́n kò péye ju ìwádìí yàrá lọ, a sì gbọ́dọ̀ fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé iye àìdọ́gba kan wà lórí àyẹ̀wò yàrá ìṣàn ẹ̀jẹ̀.

Ọ̀pọ̀ ènìyàn ló máa ń padà sí iṣẹ́ wọn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Sọ fún àwọn òṣìṣẹ́ wọn kí wọ́n tó sọ fún ọ tí o bá ti dákú nígbà tí wọ́n ń ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ rẹ.

Lílóye ìròyìn cholesterol rẹ

Ìròyìn lipid kan ṣe àkójọ àwọn èròjà kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú àkókò ìtọ́kasí yàrá ìwádìí tirẹ̀. Àárín àkókò ìtọ́kasí àti àwọn ìpín ìròyìn yàtọ̀ síra láàrín àwọn yàrá ìwádìí, nítorí náà, fi ìníyelórí rẹ wéra pẹ̀lú ìwọ̀n tí a tẹ̀ jáde lórí ìròyìn tìrẹ dípò iye tí a fàyọ níbòmíràn.

Àwọn ìlànà pàtàkì fún ìtumọ̀ ìròyìn náà:

• Kò sí àfojúsùn gbogbogbò kan ṣoṣo. Ipele LDL ti a kà si itẹwọgba yatọ pupọ laarin ọdọ agbalagba ti ko ni awọn okunfa eewu ati ẹnikan ti o ti ni ikọlu ọkan, stent, stroke, àtọgbẹ pẹlu awọn ilolu, tabi hypercholesterolemia ti idile. Awọn ibi-afẹde ti o kere si waye bi ewu ba n pọ si.
• Ewu jẹ́ àpapọ̀, kìí ṣe ti ẹ̀yà ara. Ewu ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ máa ń pọ̀ sí i nígbà gbogbo pẹ̀lú LDL, a kò sì lè ṣí i ní ààlà. Àwọn ìdènà jẹ́ ohun ìrọ̀rùn fún ṣíṣe ìpinnu.
• Ṣíṣírò LDL le jẹ́ èyí tí a kò lè gbẹ́kẹ̀lé Nígbà tí triglycerides bá pọ̀ tàbí nínú àwọn àyẹ̀wò tí kò gba ààwẹ̀. Ní àwọn ipò wọ̀nyí, cholesterol tí kò gba ààwẹ̀ HDL tàbí LDL tí a wọ̀n tààrà jẹ́ ohun tí a lè gbẹ́kẹ̀lé jù.
• HDL kìí ṣe ibi tí a lè lépa. HDL ti o ga pupọ kii ṣe ẹri aabo.
• Awọn triglycerides n yipada pupọ láàrin àwọn àpẹẹrẹ. Iye gíga kan sábà máa ń béèrè fún àtúnṣe kí a tó fa àwọn ìparí èrò.
• Àṣà náà bo àwòrán. Nígbà tí a bá ń ṣe àkíyèsí ìtọ́jú, ìtọ́sọ́nà ìyípadà lórí àkókò ṣe pàtàkì ju kíkà kan lọ.

Kò sí lipid value tó lè ṣe àyẹ̀wò àrùn ọkàn fúnra rẹ̀. Dókítà tó béèrè fún un gbọ́dọ̀ túmọ̀ ìròyìn rẹ ní ìbámu pẹ̀lú ìtọ́jú àrùn, pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ ríru, glucose tàbí HbA1c, ipò sìgá mímu, ìtàn ìdílé, àwọn àyẹ̀wò àti, níbi tó bá yẹ, àwòrán.

Nígbà tí àwọn àbájáde cholesterol lè jẹ́ àṣìṣe

Àwọn èsì tí a lè gbé kalẹ̀ ní irọ́

• Ounjẹ líle tàbí ọ̀rá tuntun, tàbí ọtí líle: Ó ń mú kí triglycerides pọ̀ sí i, ó sì lè yí LDL tí a ṣírò padà lọ́nà àìtaara.
• Hypothyroidism tí a kò tọ́jú: mu idaabobo awọ lapapọ ati LDL pọ si; itọju tairodu maa n mu ki profaili lipid dara si.
• Àrùn Nephrotic, àrùn ẹ̀dọ̀ cholestatic, àtọ̀gbẹ tí a kò ṣàkóso: le mu awọn lipids pọ si ni pataki.
• Ti oyun: ilosoke ninu idaabobo awọ ati awọn triglycerides ninu ara, paapaa ni oṣu kẹta ti ẹkọ.
• Àwọn oògùn kan, pẹ̀lú corticosteroids, àwọn oògùn homonu kan, isotretinoin, àwọn oògùn antiretroviral kan àti àwọn oògùn immunosuppressors kan; àwọn beta-blockers àti thiazides kan ní àwọn ipa díẹ̀.
• Àkókò ìfàsẹ́yìn gígùn tàbí ìfàsẹ́yìn tó ṣòro le ni ipa lori diẹ ninu awọn atunnkanwo.
• Àwọn sitrọ́díọ̀mù amúṣantóbi àti àwọn àfikún eré ìdárayá díẹ̀ le mu LDL pọ si ati dinku HDL ni pataki.

Àwọn àbájáde tí a lè gé kúrò ní ọ̀nà èké

• Àìsàn líle koko, àkóràn líle tàbí sepsis: awọn lipids ṣubu fun igba diẹ.
• Lẹ́yìn ìkọlù ọkàn tàbí iṣẹ́-abẹ pàtàkì: LDL le lọ silẹ fun ọpọlọpọ ọsẹ; awọn ayẹwo ti a mu ni kutukutu lẹhin gbigba wọle jẹ aṣoju diẹ sii ju awọn ti o kẹhin lọ.
• Hyperthyroidism máa ń dín cholesterol kù.
• Àrùn ẹ̀dọ̀ tó ti ń pọ̀ sí i àti àìtó oúnjẹ iṣelọpọ idaabobo kekere.
• Àwọn triglycerides tó ga gan-an le fa ki iṣiro Friedewald ṣe akiyesi LDL.
• Pípàdánù ìwọ̀n ara tó ṣe pàtàkì láìpẹ́ yìí tàbí ìyípadà ìgbà díẹ̀ nínú oúnjẹ kí ìdánwò náà tó lè mú kí iye tó kéré tí kò ṣe àfihàn jáde.

Tí àbájáde kan kò bá bá àwòrán ìṣègùn rẹ mu, àyẹ̀wò àtúnyẹ̀wò lẹ́yìn tí ìṣòro líle náà bá ti yanjú, àti, níbi tí ó bá yẹ, àyẹ̀wò fún iṣẹ́ thyroid, kíndìnrín àti ẹ̀dọ̀, sábà máa ń jẹ́ kí ó yéni ju kí a ṣe é lórí ìwádìí kan ṣoṣo lọ.

Àwọn ewu àti ààbò

Ìfàsẹ́yìn ẹ̀jẹ̀ lórí ẹ̀jẹ̀ tí ó wà nínú ẹ̀jẹ̀ déédé

Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ jẹ́ ìlànà tí kò léwu rárá. Àwọn àbájáde tó lè ṣẹlẹ̀ ni ìrora díẹ̀, ìfọ́, orí fífọ́ tàbí dídákú, àti pé kì í sábà ní ìwúwo ẹ̀jẹ̀ kékeré, ìgbóná ẹ̀jẹ̀ tàbí àkóràn àdúgbò. Ó ṣeé ṣe kí ìfọ́ ọgbẹ́ pọ̀ sí i tí o bá mu àwọn oògùn antiplatelet tàbí anticoagulant tàbí tí o bá ní àrùn ẹ̀jẹ̀, sọ fún àwọn òṣìṣẹ́ ṣáájú.

Ìdánwò ibi ìtọ́jú ìka ọwọ́

Àìbalẹ̀ ní ìka ọwọ́ àti ìpalára kékeré ni àwọn ipa tí ó sábà máa ń ní. Ìṣòro pàtàkì ni ìṣàyẹ̀wò, kì í ṣe ti ara: àwọn àbájáde lipid fingerprick kò péye, àti pé ó yẹ kí a fi àyẹ̀wò yàrá ìwádìí fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ìwọ̀n àìdọ́gba kan kò péye.

Ewu lati inu ààwẹ̀, nibiti a ti beere fun ààwẹ̀

Ààwẹ̀ gbígbóná fún ìgbà pípẹ́ ní ewu gidi fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ń lo insulin tàbí sulfonylureas, fún àwọn ọmọdé, nígbà tí wọ́n lóyún, àti fún àwọn àgbàlagbà tí ara wọn kò le, níbi tí àìtó glucose, gbígbẹ ara tàbí ìṣàn omi lè ṣẹlẹ̀. Jíròrò ààwẹ̀ pẹ̀lú dókítà rẹ dípò kí o rò pé ó ṣe pàtàkì.

Awọn abajade yatọ si da lori awọn ipo ile-iwosan kọọkan.

Awọn ipo pataki

oyun

Ipele lipid ga soke gẹgẹbi apakan deede ti oyun, nitorinaa a ko tumọ ayẹwo lipid deede ni ọna deede ati pe a maa n da duro nigbagbogbo. A ko lo awọn statins ati ọpọlọpọ awọn oogun miiran ti n dinku lipid nigba oyun tabi nigbati o ba ngbero oyun, jiroro eyi pẹlu dokita oyun ati dokita rẹ ṣaaju ki o to loyun.

Awọn ọmọde ati awọn ọdọ

Àyẹ̀wò náà jẹ́ ohun tí a fojú sí dípò kí ó jẹ́ ohun tí a ń ṣe déédéé: ìtàn ìdílé tó lágbára nípa àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, tí a fura sí pé ìdílé ní hypercholesterolemia, tàbí ipò ìṣiṣẹ́ ara tí a mọ̀. Ìtumọ̀ náà lo àwọn ìwọ̀n ìtọ́kasí fún àwọn ọmọdé, ó sì jẹ́ ti dókítà ọmọdé. Ààwẹ̀ fún àwọn ọmọdé fún ìgbà pípẹ́ nílò ìmọ̀ràn fún dókítà ọmọdé.

Awọn agbalagba agbalagba

Àwọn ìpinnu tó dá lórí ewu ní ọjọ́ ogbó máa ń wọn nípa ìlera gbogbogbò, àwọn oògùn míìrán àti àìlera, kì í ṣe àwọn nọ́mbà lipid nìkan. Ó yẹ kí a yan àwọn ìpinnu láti bẹ̀rẹ̀ tàbí láti tẹ̀síwájú ìtọ́jú náà pẹ̀lú dókítà tó ń tọ́jú.

Àtọ̀gbẹ lórí oògùn tí ó ń dín glucose kù

Àìlera ọ̀rá nínú àtọ̀gbẹ sábà máa ń hàn gẹ́gẹ́ bí triglycerides tó ga àti HDL tó lọ sílẹ̀ pẹ̀lú LDL tó dàbí ohun tí kò ṣe pàtàkì, ìdí nìyí tí cholesterol tí kì í ṣe HDL fi wúlò. Ààwẹ̀ fún ìdánwò náà nílò ètò láti yẹra fún hypoglycemia.

Chronic Àrùn Àrùn

CKD máa ń yí àwọn ìrísí ọ̀rá padà, ó sì máa ń fa ewu àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ lọtọ̀. Àwọn yíyàn ìtọ́jú àti ìwọ̀n ìtọ́jú yàtọ̀ síra nínú CKD tó ti pẹ́ àti nínú àwọn ènìyàn tó ń lo dialysis, nítorí náà, àwọn ìpinnu wọ̀nyí wà fún onímọ̀ nípa nephrologist tàbí dókítà.

Arun tairodu

Àìtọ́jú hypothyroidism tí a kò tọ́jú jẹ́ ohun tó wọ́pọ̀ tí ó sì rọrùn láti gbàgbé láti mú kí cholesterol pọ̀ sí i. A sábà máa ń ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ thyroid kí a tó fi orúkọ ẹni kan hàn pé ó ní àrùn lipid àkọ́kọ́.

Awọn ipo ẹdọ

Àrùn ẹ̀dọ̀ tí ń ṣàìsàn (SLD) sábà máa ń wà pẹ̀lú àwọn àìlera lipid. Ọ̀rọ̀ tí a ń lò lọ́wọ́lọ́wọ́ ni MASLD (àrùn ẹ̀dọ̀ tí ń ṣàìsàn tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àìlera ìṣiṣẹ́ ara, tí a mọ̀ sí NAFLD tẹ́lẹ̀), MASH (tí a mọ̀ sí NASH tẹ́lẹ̀), àti MetALD níbi tí lílo ọtí líle pàtàkì tún ń ṣe àfikún. Àwọn "ìpele" ti ọrá-ẹ̀dọ̀ tí ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ultrasound jẹ́ àpèjúwe àti èyí tí ó sinmi lórí iṣẹ́ wọn, wọn kò sì wọn ìwúwo tàbí fibrosis. Ní Íńdíà, ìpalára ẹ̀dọ̀ tí oògùn ń fà láti inú ìtọ́jú ìgbẹ́-ọgbẹ́, àwọn ohun èlò ewébẹ̀ àti àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara, àti hepatitis E, gbogbo wọn ṣe pàtàkì nígbà tí àwọn àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ (SGPT/ALT, SGOT/AST) bá jẹ́ àìdára pẹ̀lú àwọn lipids.

Idanwo cholesterol ni Ilu India

• Ewu ni iwọn kekere ti ara: Àwọn ará Gúúsù Éṣíà sábà máa ń ní ìdènà insulin, dyslipidaemia àti àrùn ọkàn ní ìwọ̀n BMI tí ó kéré sí i àti ìyípo ìbàdí ju ọ̀pọ̀ ènìyàn mìíràn lọ, àti nígbà tí wọ́n bá kéré sí i. Ìwọ̀n "déédéé" kò mú kí a nílò àyẹ̀wò kúrò.
• Àpẹẹrẹ lipid tí ó wọ́pọ̀: Àwọn triglycerides tó ga pẹ̀lú HDL tó kéré, àti ìwọ̀n LDL tó pọ̀ díẹ̀, ni a sábà máa ń rí. Nínú àpẹẹrẹ yìí, cholesterol tí kì í ṣe HDL fúnni ní àwòrán tó péye ju LDL nìkan lọ.
• Lipoprotein (a): Àwọn ìpele tí ó ga sí i wọ́pọ̀ láàárín àwọn ènìyàn Íńdíà, wọn kò sì fi ìwọ̀n lipid tí ó wà ní ìpele náà hàn. Béèrè lọ́wọ́ dókítà rẹ bóyá ìwọ̀n tí a lè lò lẹ́ẹ̀kan náà yẹ fún ọ.
• Àyẹ̀wò àwọn àgọ́ ìtọ́jú àti àwọn ẹ̀rọ ilé ìtajà oògùn Wọ́n wà káàkiri. Wò àwọn àbájáde tí kò dára ní àgọ́ ìtọ́jú gẹ́gẹ́ bí ìbéèrè fún ìwádìí ọ̀rá inú yàrá àti ìgbìmọ̀ abẹ́lé, kìí ṣe gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò.
• Àwọn ọ̀rọ̀ tó wà ní kàkà: Àwọn fọ́ọ̀mù yàrá àti òṣìṣẹ́ lè tọ́ka sí "àwòrán lipid", "FLP", "ìdánwò cholesterol" tàbí "cholesterol" lásán. Àwọn ìdánwò tó jọra ni a sábà máa ń ṣètò papọ̀, a sì máa ń pe HbA1c ní "ìdánwò suga oṣù mẹ́ta", echocardiography gẹ́gẹ́ bí "ìdánwò echo", àti àwọn enzymu ẹ̀dọ̀ gẹ́gẹ́ bí SGPT àti SGOT.
• Awọn afikun ati awọn itọju ibile: Sọ fún dókítà rẹ nípa gbogbo ọjà AYUSH, ewéko tàbí ibi ìdárayá tí o bá lò. Àwọn kan ní ipa lórí lipids, àwọn kan ní ipa lórí ẹ̀dọ̀, àti pé àwọn ẹ̀tọ́ ìpolówó nípa wíwo cholesterol gíga kò gbà láyè lábẹ́ Òfin Àwọn Oògùn àti Àtúnṣe Idán (Ìpolówó Tí A Kò Gbà Sílẹ̀), 1954.
• Asiri data: Àwọn àkọsílẹ̀ ìlera àti èyíkéyìí ohun èlò ìforúkọsílẹ̀ lórí ayélujára tàbí ìgbasílẹ̀ ìròyìn ni a ń tọ́jú lábẹ́ Òfin Ààbò Dátà Àdáni Oní-nọ́ńbà, 2023.
• Itọsọna: Ìtọ́sọ́nà ìṣàkóso ọ̀rá Íńdíà láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹgbẹ́ bíi Ẹgbẹ́ Lipid ti Íńdíà, àti ìtọ́sọ́nà àgbáyé láti ọ̀dọ̀ ESC/EAS àti ACC/AHA, ni a máa ń ṣe àtúnṣe nígbàkúgbà. [Jẹ́rìí àtúnse tuntun, LÁTI ṢE ÌDÁJÚDÁNṢẸ́]

Iye owo ati iṣeduro ni India

Ìṣàyẹ̀wò lipid ara ẹni jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ìdánwò yàrá tí kò wọ́n ní owó púpọ̀ ní Íńdíà, tí a sábà máa ń rí ní ọgọ́rọ̀ọ̀rún rupees ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé ìwádìí, pẹ̀lú àwọn ìdánwò afikún bíi apolipoprotein B tàbí lipoprotein(a) tí ó ná owó púpọ̀. Iye owó rẹ̀ yàtọ̀ síra láàárín àwọn ìlú ńlá, irú ilé ìwádìí àti àwọn páálí.

Àwọn okùnfà tó ní ipa lórí ohun tí o san:

• Boya profaili lipid naa wa ni idaduro tabi ti a fi sinu apo ayẹwo ilera kan
• Iye awọn paramita, panẹli ipilẹ dipo panẹli lipid ti o gbooro pẹlu apoB, apoA1 tabi lipoprotein(a)
• Ipo ifọwọsi yàrá ati ọna itupalẹ ti a lo
• Ìlú àti agbègbè; iye owó metro sábà máa ń yàtọ̀ sí àwọn ìlú kékeré
• Awọn idiyele gbigba awọn ayẹwo ile ati gbigba awọn wakati laisi iṣẹ
• Àwọn ètò ìjọba àti ìdíyelé ilé ìwòsàn gbogbogbò, èyí tí ó lè jẹ́ ọ̀fẹ́ tàbí tí a fi owó ìrànlọ́wọ́ púpọ̀ ṣe
• Yálà a ṣe ìdánwò náà nígbà tí a bá ń gbà aláìsàn, níbi tí ó ti sábà máa ń jẹ́ ara owó gbogbogbòò

Iṣeduro: Awọn idanwo ayẹwo alaisan ni a ko le sanwo fun nipasẹ iṣeduro ilera isanpada ipilẹ ayafi ti eto imulo naa ba pẹlu OPD tabi anfani ayẹwo ilera. Awọn idanwo ti a ṣe lakoko gbigba si ile-iwosan ti a bo tabi ilana itọju ọjọ ti a fọwọsi ni a le san pada nigbagbogbo. Ọpọlọpọ awọn eto ilera ile-iṣẹ ni profaili lipid. Jẹrisi iṣeduro pẹlu iṣeduro rẹ tabi TPA ṣaaju idanwo naa.

Awọn arosọ ati awọn otitọ

Nigbagbogbo beere ibeere

Ṣé mo nílò láti gbààwẹ̀ kí n tó ṣe àyẹ̀wò cholesterol?

Kì í sábàá rí bẹ́ẹ̀. Fún ìṣàyẹ̀wò ewu déédéé, ọ̀pọ̀ ilé ìwádìí àti ìlànà gba àyẹ̀wò lipid tí kì í ṣe ààwẹ̀, nítorí pé oúnjẹ kan ní ipa lórí àpapọ̀ àti LDL cholesterol nìkan ní ìwọ̀n díẹ̀. A lè máa ààwẹ̀ nígbà tí triglycerides bá ga púpọ̀ tàbí tí a bá fura sí àrùn lipid jínì. Tẹ̀lé ìtọ́ni tí ẹ̀ka ìkójọpọ̀ rẹ fún ọ.

Igba melo ni idanwo cholesterol yoo gba?

Fífà ẹ̀jẹ̀ fúnra rẹ̀ gba tó ìṣẹ́jú méjì sí márùn-ún. Gbogbo ìbẹ̀wò náà sábà máa ń jẹ́ ìṣẹ́jú mẹ́wàá sí ogún pẹ̀lú ìforúkọsílẹ̀ àti dídúró, ó sì máa ń pẹ́ ní àkókò tí iṣẹ́ pọ̀ sí i. Tí a bá béèrè fún àyẹ̀wò ààwẹ̀, àkókò ààwẹ̀ ṣáájú ni àkókò pàtàkì, kì í ṣe ìdánwò náà.

Ǹjẹ́ cholesterol mi lè ga tó bá tilẹ̀ jẹ́ pé mo ní ìlera tó dáa tí mo sì ń ṣe eré ìdárayá?

Bẹ́ẹ̀ni. Àìsàn hypercholesterolemia ìdílé àti lipoprotein (a) tó ga jù ni a jogún, wọn kò sì ní í ṣe pẹ̀lú ìlera ara tàbí ìwọ̀n ara. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ìlera tó dáa, tí wọn kò sì mu sìgá lè ní LDL tó ga gidigidi. Èyí jẹ́ ìdí kan tí ìṣàfihàn lipid àti ìjíròrò ìtàn ìdílé fi wúlò.

Kí ni ìyàtọ̀ láàrin ìdánwò cholesterol àti echo tàbí ECG?

Ìdánwò cholesterol ń wọn ọ̀rá inú ẹ̀jẹ̀. ECG ń ṣàkọsílẹ̀ ìṣiṣẹ́ iná mànàmáná ọkàn, àti 2D echo ń ṣe àfihàn iṣan ọkàn àti àwọn fáfà. Kò sí ìrísí lipid tàbí resting echo tó ń ṣe àfihàn àwọn iṣan ọkàn, nítorí náà kò sí ọ̀kan nínú wọn tó lè yọ àrùn iṣan ọkàn kúrò fúnra rẹ̀.

Kolestarool mi ti pọ ju ti tẹlẹ lọ. Ṣé kí n bẹ̀rẹ̀ sí í lo oògùn?

Kì í ṣe pé dókítà rẹ nìkan ló ń ṣe ìpinnu yẹn. Dókítà rẹ máa ń ṣe àyẹ̀wò ọjọ́ orí, ẹ̀jẹ̀ ríru, àtọ̀gbẹ, sìgá mímu, iṣẹ́ kíndìnrín, ìtàn ìdílé àti ewu gbogbogbò kí o tó fún ní ìmọ̀ràn nípa ìṣègùn, ìyípadà ìgbésí ayé, tàbí àyẹ̀wò mìíràn lẹ́yìn náà. Má ṣe bẹ̀rẹ̀ tàbí dá oògùn tí ń dín lipid kù láìbá oníṣègùn náà sọ̀rọ̀.

Kí ló dé tí triglycerides mi fi yípadà tó bẹ́ẹ̀ láàrín àwọn àyẹ̀wò méjì?

Àwọn triglycerides máa ń yàtọ̀ síra gan-an. Oúnjẹ tí a ń jẹ láìpẹ́, ọtí líle, àìsàn líle koko, àìlèṣàkóso àtọ̀gbẹ, ìyípadà ìwọ̀n ara àti àkókò ọjọ́ pàápàá gbogbo wọn ló ń yí iye rẹ̀ padà. A sábà máa ń tún àbájáde triglyceride kan tí ó ga jù, nígbà míì gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ààwẹ̀, kí a tó parí èrò sí i.

Ǹjẹ́ ìdánwò cholesterol ìka ọwọ́ ní àgọ́ ìlera ṣeé gbẹ́kẹ̀lé?

Àwọn ẹ̀rọ ìfàmọ́ra ìka ọwọ́ yẹ fún àyẹ̀wò àti fún fífúnni ní ìgbésẹ̀ síwájú sí i, ṣùgbọ́n wọn kò péye tó bí ìwádìí yàrá ìwádìí, wọ́n sì lè ṣe àtúnṣe sí àwọn ìwọ̀n ààlà. Tí ìdánwò àgọ́ bá jẹ́ àìdára, ní àwòrán lipid yàrá ìwádìí ẹ̀jẹ̀, kí o sì bá dókítà sọ̀rọ̀ nípa àbájáde náà kí o tó ṣe ìpinnu.

Igba melo ni o yẹ ki a tun idanwo cholesterol ṣe?

Àkókò àkókò náà sinmi lórí ewu rẹ àti bóyá o wà lórí ìtọ́jú. Ẹni tí kò ní ewu àti àbájáde déédé lè dúró fún ọ̀pọ̀ ọdún; ẹnìkan tí ó bẹ̀rẹ̀ tàbí tí ó ń ṣe àtúnṣe ìtọ́jú tí ń dín lipid kù lè tún ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ láàrín ọ̀sẹ̀ sí oṣù. Dókítà rẹ yóò yan àkókò àkókò fún ipò rẹ.

Ṣé àwọn ìyípadà ìgbésí ayé nìkan lè mú kí cholesterol dínkù?

Ìlànà oúnjẹ, ṣíṣe eré ìdárayá déédéé àti dídúró tábà mú kí ọ̀pọ̀ ènìyàn ní àrùn lipid àti àrùn ọkàn, ó sì dára láìka èyí sí. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn àrùn ìbílẹ̀ tó lágbára bíi hypercholesterolemia ìdílé sábà máa ń nílò oògùn pẹ̀lú. Àwọn àbájáde yàtọ̀ síra ní ìbámu pẹ̀lú ipò ìṣègùn ẹnìkọ̀ọ̀kan.

awọn orisun

• Rinella ME, àti àwọn ẹlòmíràn. Ìròyìn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Delphi lórí orúkọ tuntun ti àrùn ẹ̀dọ̀ ọ̀rá. 2023.
• Àwọn ìlànà fún Ẹgbẹ́ Iṣẹ́ Àrùn Inú Ara ti Ilẹ̀ Europe / European Atherosclerosis Society lórí ìṣàkóso dyslipidaemia. [Jẹ́rìí àtúnse tuntun, LÁTI ṢE ÌDÁJÚDÁNṢẸ́]
• Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Amẹ́ríkà ti Ẹ̀dọ̀fóró / Ìtọ́sọ́nà Ẹgbẹ́ Ọkàn ti Amẹ́ríkà lórí ìṣàkóso cholesterol nínú ẹ̀jẹ̀. [Jẹ́rìí àtúnse tuntun, LÁTI ṢE ÌDÁJÚDÁNṢẸ́]
• Àwọn gbólóhùn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ti Ẹgbẹ́ Lipid ti Íńdíà lórí ìtọ́jú dyslipidaemia ní àwọn ará Íńdíà. [Jẹ́rìí àtúnse tuntun, LÁTI ṢE ÌDÁJÚDÁNṢẸ́]
• Òfin Àwọn Oògùn àti Idán (Àwọn Ìpolówó Tí A Kò Gbàgbọ́) ti ọdún 1954, Ìjọba Íńdíà.
• Òfin Ààbò Dátà Àdáni Oní-nọ́ńbà, 2023, Ìjọba Íńdíà.