Ujian Mantoux

Ujian Mantoux, juga dikenali sebagai ujian kulit tuberculin (TST), adalah prosedur diagnostik yang digunakan untuk menentukan sama ada seseorang telah terdedah kepada Mycobacterium tuberculosis, bakteria yang bertanggungjawab menyebabkan tuberkulosis (TB). TB kekal sebagai salah satu penyakit berjangkit yang paling ketara di seluruh dunia, dengan berjuta-juta kes baharu setiap tahun. Pengesanan awal TB adalah penting untuk rawatan dan mencegah penyebarannya kepada orang lain.

Ujian Mantoux melibatkan suntikan sejumlah kecil terbitan protein yang dimurnikan (PPD), bahan yang berasal daripada bakteria TB, tepat di bawah kulit. Ujian ini membantu mengenal pasti individu yang mungkin terdedah kepada TB dan berisiko mendapat penyakit tersebut. Walaupun bukan diagnosis muktamad untuk TB aktif, ujian Mantoux memainkan peranan penting dalam pemeriksaan untuk tuberkulosis terpendam dan mengenal pasti individu yang mungkin memerlukan ujian lanjut.

Apakah Ujian Mantoux?

Ujian Mantoux adalah ujian kulit yang digunakan untuk mengesan jangkitan tuberkulosis (TB) terpendam. Ujian ini melibatkan suntikan sejumlah kecil PPD (turunan protein daripada bakteria Mycobacterium tuberculosis) di bawah permukaan kulit, biasanya pada lengan bawah. Selepas 48 hingga 72 jam, tapak ujian diperiksa untuk melihat sama ada terdapat tindak balas. Saiz kawasan merah yang timbul di tapak suntikan diukur, yang membantu menentukan sama ada seseorang telah terdedah kepada TB.

Bagaimana Ujian Mantoux Berfungsi

1. Suntikan PPD: Pembekal penjagaan kesihatan menyuntik sejumlah kecil PPD di bawah kulit, biasanya pada lengan bawah.
2. Tempoh Pemerhatian: Tapak ujian dibiarkan tanpa gangguan selama 48 hingga 72 jam untuk membolehkan badan bertindak balas terhadap PPD. Adalah penting bahawa tapak ujian tidak tercalar atau digosok pada masa ini.
3. Bacaan Ujian: Selepas tempoh pemerhatian, pembekal penjagaan kesihatan akan mengukur saiz kawasan merah yang timbul (indurasi) di tapak suntikan. Diameter indurasi diukur dalam milimeter (mm), yang membantu menentukan keputusan ujian.
4. Tafsiran: Keputusan ditafsirkan berdasarkan saiz indurasi, sejarah perubatan pesakit, dan faktor risiko pendedahan TB.

Mengapa Ujian Mantoux Dilakukan?

Ujian Mantoux digunakan terutamanya untuk menyaring dan mengesan jangkitan tuberkulosis laten. Walaupun ia tidak mendiagnosis TB aktif secara muktamad, ia membantu mengenal pasti individu yang mungkin telah terdedah kepada bakteria Mycobacterium tuberculosis dan berisiko mendapat TB aktif pada masa hadapan.

1. Pemeriksaan untuk Tuberkulosis Laten

Ujian Mantoux digunakan untuk menyaring individu yang mungkin terdedah kepada TB tetapi tidak menunjukkan simptom penyakit tersebut. Tuberkulosis terpendam bermaksud seseorang itu telah dijangkiti Mycobacterium tuberculosis tetapi tidak mempunyai gejala aktif. Adalah penting untuk mengenal pasti TB terpendam kerana ia boleh berkembang menjadi TB aktif jika tidak dirawat.

2. Mengenalpasti Individu Berisiko Tinggi

Individu yang berisiko tinggi untuk pendedahan TB biasanya diuji dengan ujian Mantoux. Kumpulan berisiko tinggi termasuk:

• Orang yang tinggal dengan individu yang mempunyai TB aktif
• Individu yang mempunyai sistem imun yang lemah, seperti mereka yang mempunyai HIV/AIDS
• Pekerja penjagaan kesihatan yang kerap berhubung dengan pesakit TB
• Orang yang telah pergi ke kawasan yang endemik TB

3. Menilai Bayi Baru Lahir dan Kanak-kanak

Kanak-kanak di bawah umur 5 tahun dan bayi di kawasan di mana TB berleluasa sering diuji dengan ujian Mantoux sebagai sebahagian daripada pemeriksaan penjagaan kesihatan rutin.

4. Keperluan Pra-pekerjaan atau Imigresen

Polisi imigresen atau pemeriksaan pekerjaan tertentu mungkin memerlukan ujian Mantoux untuk memastikan individu tidak membawa bakteria TB dan untuk mencegah penyebaran TB di ruang awam seperti sekolah atau kemudahan penjagaan kesihatan.

5. Memantau Rawatan Tibi

Bagi individu yang menjalani rawatan untuk TB laten, ujian Mantoux mungkin diulang untuk menilai keberkesanan rawatan.

Bagaimana untuk Bersedia untuk Ujian Mantoux

Persediaan untuk ujian Mantoux adalah mudah, kerana ia adalah prosedur bukan invasif yang tidak memerlukan puasa atau persediaan yang ketara. Walau bagaimanapun, terdapat beberapa perkara penting yang perlu diingat:

• Maklumkan Penyedia Penjagaan Kesihatan Anda: Maklumkan kepada pembekal penjagaan kesihatan anda jika anda pernah menjalani ujian TB positif sebelum ini atau jika anda mempunyai sejarah alahan kepada sebarang ubat atau bahan, kerana ini boleh menjejaskan keputusan ujian.
• Elakkan Menggaru atau Menggosok Tapak Suntikan: Selepas menerima ujian, adalah penting untuk tidak menggaru, menggosok, atau menggunakan sebarang krim ke tapak suntikan, kerana ini boleh menjejaskan keputusan. Pastikan kawasan itu bersih dan kering.
• Elakkan Pendedahan kepada Perengsa Kuat: Elakkan minyak wangi atau bahan kimia yang kuat yang boleh merengsakan kulit di tempat suntikan.
• Maklumkan Mengenai Sebarang Vaksinasi: Jika anda telah menerima sebarang vaksinasi baru-baru ini, terutamanya vaksin BCG, beritahu pembekal penjagaan kesihatan anda. Vaksin BCG boleh menjejaskan keputusan ujian Mantoux, yang membawa kepada keputusan positif palsu.
• Ubat-ubatan: Maklumkan kepada pembekal penjagaan kesihatan anda jika anda menggunakan sebarang ubat, terutamanya jika ia menjejaskan sistem imun anda. Sesetengah rawatan mungkin mengubah tindak balas badan anda terhadap ujian.

Tafsiran Keputusan Ujian

Keputusan ujian Mantoux ditafsirkan berdasarkan saiz indurasi (benjolan timbul atau kawasan keras yang muncul di tapak suntikan) diukur dalam milimeter (mm). Saiz indurasi berbeza-beza berdasarkan beberapa faktor, termasuk tahap risiko individu, status imun mereka, dan sejarah pendedahan TB.

1. Keputusan Negatif

Tiada indurasi atau jumlah yang sangat kecil (kurang daripada 5mm) di tapak ujian menunjukkan keputusan negatif, bermakna orang itu tidak dijangkiti bakteria TB.

2. Keputusan Positif

Keputusan dianggap positif apabila indurasi lebih besar daripada 5mm. Walau bagaimanapun, saiz indurasi ditafsirkan secara berbeza bergantung pada faktor risiko seseorang:

• 5mm atau lebih besar: Biasanya positif untuk individu yang mempunyai sistem imun yang lemah, pekerja penjagaan kesihatan, atau mereka yang mempunyai hubungan rapat dengan seseorang yang mempunyai TB aktif.
• 10mm atau lebih besar: Positif untuk individu yang mempunyai risiko TB sederhana, termasuk mereka yang tinggal di kawasan endemik atau baru-baru ini mengembara ke negara berisiko tinggi.
• 15mm atau lebih besar: Positif untuk individu yang tidak mempunyai faktor risiko yang diketahui tetapi menunjukkan tanda-tanda kemungkinan pendedahan TB terpendam.

3. Keputusan Positif Palsu

Keputusan positif palsu boleh berlaku pada individu yang pernah menerima vaksin BCG sebelum ini (yang melindungi daripada TB tetapi boleh menyebabkan reaksi ringan terhadap ujian Mantoux). Dalam kes ini, keputusan ujian mungkin ditafsirkan secara salah sebagai positif.

4. Keputusan Negatif Palsu

Keputusan negatif palsu boleh berlaku jika sistem imun terlalu lemah untuk bertindak balas terhadap PPD, seperti yang mungkin berlaku pada penghidap HIV/AIDS atau mereka yang menggunakan ubat imunosupresif. Ia juga boleh berlaku pada individu yang telah terdedah kepada TB untuk masa yang lama tetapi belum mempunyai tindak balas imun yang kuat lagi.

10 Soalan Lazim Mengenai Ujian Mantoux

• Apakah ujian Mantoux? Ujian Mantoux ialah ujian kulit yang memeriksa jangkitan tuberkulosis (TB) terpendam dengan menyuntik sejumlah kecil terbitan protein tulen (PPD) daripada bakteria TB di bawah kulit.
• Mengapa saya memerlukan ujian Mantoux? Ujian ini digunakan untuk menentukan sama ada anda telah terdedah kepada bakteria tuberkulosis dan untuk menilai risiko anda mendapat TB aktif. Ia biasanya dilakukan sebagai sebahagian daripada proses saringan untuk individu berisiko tinggi.
• Bagaimanakah ujian Mantoux dilakukan? Sebilangan kecil PPD disuntik di bawah kulit, dan tapak suntikan diperiksa 48 hingga 72 jam kemudian untuk mengukur sebarang kemerahan atau bengkak (indurasi).
• Apakah maksud keputusan ujian Mantoux? Hasilnya ditafsirkan berdasarkan saiz kawasan yang dibangkitkan. Kawasan indurasi yang lebih besar menunjukkan bahawa orang itu telah terdedah kepada TB, manakala indurasi yang lebih kecil atau tiada indurasi menunjukkan tiada pendedahan.
• Adakah ujian Mantoux menyakitkan? Ujian Mantoux melibatkan suntikan jarum kecil ke dalam kulit. Anda mungkin mengalami ketidakselesaan ringan atau sedikit sengatan semasa suntikan, tetapi ia biasanya tidak menyakitkan.
• Apakah yang berlaku jika saya positif ujian Mantoux? Keputusan yang positif tidak semestinya bermakna anda mempunyai TB aktif. Ia menunjukkan tuberkulosis terpendam, dan ujian lanjut (seperti X-ray dada atau ujian kahak) mungkin diperlukan untuk menentukan sama ada jangkitan itu aktif.
• Bolehkah positif palsu berlaku dengan ujian Mantoux? Ya, positif palsu boleh berlaku, terutamanya pada individu yang telah menerima vaksin BCG. Faktor lain seperti pendedahan terdahulu kepada mikobakteria bukan tuberkulosis juga boleh menyebabkan positif palsu.
• Bagaimana jika saya ujian negatif untuk ujian Mantoux? Keputusan negatif biasanya bermakna anda belum terdedah kepada TB. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai simptom atau sejarah pendedahan TB, ujian lanjut mungkin diperlukan.
• Adakah ujian Mantoux selamat? Ya, ujian Mantoux adalah selamat dan tidak invasif, walaupun anda harus mengelak daripada menggaru tapak ujian untuk memastikan keputusan yang tepat.
• Bolehkah saya mendapatkan ujian Mantoux jika saya hamil? Wanita hamil boleh menjalani ujian Mantoux, kerana ia tidak menimbulkan risiko yang diketahui kepada kehamilan. Walau bagaimanapun, doktor anda mungkin menasihati langkah berjaga-jaga atau pemantauan tambahan.

Kesimpulan

Ujian Mantoux adalah alat penting dalam saringan untuk jangkitan tuberkulosis (TB) terpendam. Walaupun ia tidak dapat mendiagnosis TB aktif, ia membantu mengenal pasti individu yang berisiko dan menyediakan langkah pertama dalam proses diagnosis TB. Pengesanan dan rawatan TB laten yang tepat pada masanya adalah penting untuk mencegah perkembangan tuberkulosis aktif dan menghentikan penyebarannya.

Sama ada anda sedang menjalani pemeriksaan rutin atau sedang diuji kerana pendedahan yang disyaki, memahami ujian Mantoux, kegunaannya dan cara mentafsir keputusan akan membantu anda menavigasi proses dengan yakin. Jika anda mempunyai kebimbangan atau soalan tentang ujian, sentiasa berunding dengan pembekal penjagaan kesihatan anda untuk mendapatkan panduan yang diperibadikan. Diagnosis dan rawatan awal adalah kunci untuk menguruskan TB dan memastikan kesihatan individu dan masyarakat.