پنومونی - علل، علائم و درمان

پنومونی یک عفونت ریه است که باعث می شود کیسه های هوایی در یک یا هر دو ریه ملتهب شوند. سرفه همراه با خلط یا چرک، تب، لرز و مشکلات تنفسی زمانی رخ می دهد که کیسه های هوا با مایع یا چرک (مواد چرکی) پر شود. پنومونی می تواند توسط گونه های مختلفی از جمله باکتری ها، ویروس ها و قارچ ها ایجاد شود.

پنومونی، هم ویروسی و هم باکتریایی، مسری است. این بدان معنی است که آنها می توانند با استنشاق قطرات معلق در هوا ناشی از عطسه یا سرفه از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. این نوع از ذات الریه همچنین می تواند با تماس با سطوح یا اقلام آلوده به باکتری ها یا ویروس های عامل ذات الریه ایجاد شود. پنومونی قارچی می تواند از محیط منتقل شود. از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود.

ذات الریه بر اساس نحوه یا مکان به دست آوردن آن به دسته های زیر تقسیم می شود:

1. پنومونی اکتسابی بیمارستانی (HAP) - این نوع پنومونی باکتریایی در بیمارستان مبتلا می شود. از آنجایی که باکتری های دخیل ممکن است نسبت به انواع دیگر نسبت به داروها مقاوم تر باشند، می تواند خطرناک تر باشد.
2. پنومونی اکتسابی از جامعه (CAP) - ذات الریه که خارج از یک محیط پزشکی یا سازمانی به دست می آید به این نام گفته می شود.
3. پنومونی مرتبط با ونتیلاتور (VAP) – VAP نوعی ذات الریه است که بیمارانی را که از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده می کنند، مبتلا می کند.
4. پنومونی آسپیراسیون - پنومونی آسپیراسیون در اثر استنشاق میکروارگانیسم های غذا، نوشیدنی یا بزاق به داخل ریه ها ایجاد می شود. اگر مشکل بلع دارید یا به دلیل استفاده از داروها، الکل یا سایر داروها بیش از حد آرام‌بخش هستید، احتمال وقوع آن بیشتر است.

ذات الریه پیاده روی

پنومونی راه رفتن نوعی پنومونی است که شدت کمتری دارد. بیماران مبتلا به پنومونی راه رفتن ممکن است از ابتلای خود به این بیماری ندانند. این امکان وجود دارد که علائم آنها بیشتر شبیه یک بیماری تنفسی جزئی باشد تا ذات الریه. از سوی دیگر، پنومونی راه رفتن ممکن است نیاز به زمان بهبودی طولانی‌تری داشته باشد.

برخی از علائم ذات الریه راه رفتن به شرح زیر است:

• درجه پایین تب
• سرفه خشک که بیش از یک هفته طول بکشد 
• لرز
• مشکلات تنفسی
• ناراحتی قفسه سینه
• کاهش اشتها

پنومونی معمولاً توسط ویروس ها و باکتری هایی مانند استرپتوکوک پنومونیه و هموفیلوس آنفولانزا ایجاد می شود. از طرف دیگر، پنومونی پیاده روی معمولاً توسط باکتری مایکوپلاسما پنومونیه ایجاد می شود.

مراحل ذات الریه

پنومونی را می توان با توجه به بخشی از ریه که تحت تأثیر قرار می دهد مشخص کرد:

• برونکوپنومونی - برونکوپنومونی می تواند به بخش هایی از ریه های شما در هر دو طرف آسیب برساند. معمولاً در اطراف برونش یا اطراف آن دیده می شود. لوله‌هایی که نای شما را به ریه‌ها متصل می‌کنند به نام برونشیول شناخته می‌شوند.

• ذات الریه لوبار - یک یا چند لوب از ریه های شما تحت تاثیر پنومونی لوبار قرار گرفته است. ریه ها به لوب ها تقسیم می شوند که نواحی مشخصی از ریه هستند. بر اساس میزان پیشرفت بیماری، پنومونی لوبار را می توان به چهار مرحله طبقه بندی کرد:

• • بارگیری - ریه ها ضخیم و گرفتگی به نظر می رسند. ارگانیسم های عفونی در مایعی که در کیسه های هوا انباشته شده است، جمع شده اند.
  • هپاتیزاسیون قرمز - این مایع به گلبول های قرمز خون و سلول های ایمنی آلوده شده است. در نتیجه ریه ها قرمز و جامد به نظر می رسند.
  • هپاتیزاسیون خاکستری - این اصطلاحی است که برای توصیف فرآیند شروع به تجزیه گلبول های قرمز خون یک فرد استفاده می شود، اما سلول های ایمنی هنوز وجود دارند. رنگ گلبول های قرمز با شکسته شدن از قرمز به خاکستری تغییر می کند.
  • وضوح - عفونت توسط سلول های ایمنی پاک می شود. سرفه مولد به بیرون ریختن مایع باقی مانده از ریه ها کمک می کند.

ذات الریه زمانی رخ می دهد که باکتری وارد ریه ها می شود و باعث ایجاد بیماری می شود. پاسخ سیستم ایمنی به عفونت باعث التهاب کیسه های هوایی در ریه ها (آلوئول ها) می شود. کیسه های هوایی ممکن است در نتیجه التهاب در نهایت با چرک و مایعات پر شود و در نتیجه علائم ذات الریه ایجاد شود. پنومونی می تواند توسط ارگانیسم های عفونی مختلفی از جمله باکتری ها، ویروس ها و قارچ ها ایجاد شود.

پنومونی باکتریایی

استرپتوکوک پنومونیه شایع ترین علت پنومونی باکتریایی است. عوامل دیگری که باید در نظر گرفته شوند عبارتند از:

• مایکوپلاسما پنومونیه یک باکتری است که باعث ذات الریه می شود.
• هموفیلوس آنفولانزا یک بیماری عفونی است که توسط باکتری هموفیلوس آنفولانزا ایجاد می شود.
• لژیونلا پنوموفیلا نوعی باکتری لژیونلا است.

پنومونی ویروسی

پنومونی اغلب توسط ویروس های تنفسی ایجاد می شود. ذات الریه می تواند ناشی از انواع عفونت های ویروسی باشد، از جمله:

• انفلوانزا پاندمی آنفلونزا)
• RSV (ویروس سنسیشیال تنفسی) ویروسی است که باعث تنفس (RSV) می شود.
• ویروس هایی که باعث رینوره (سرماخوردگی معمولی) می شوند
• عفونت با ویروس پاراآنفلوانزای انسانی (HPIV).
• عفونت با متاپنوموویروس انسانی (HMPV)
• سرخک
• آبله مرغان بیماری ناشی از جوجه ها (ویروس واریسلا زوستر) است.
• عفونت با آدنوویروس یا ویروس کرونا

علیرغم شباهت‌های علائم بین پنومونی ویروسی و باکتریایی، پنومونی ویروسی اغلب خفیف‌تر است. بدون درمان، می تواند در عرض 1 تا 3 هفته بهبود یابد. طبق گفته موسسه ملی قلب، ریه و خون، افراد مبتلا به پنومونی ویروسی در معرض خطر ابتلا به ذات الریه باکتریایی هستند.

پنومونی قارچی

ذات الریه می تواند توسط قارچ های موجود در خاک یا مدفوع پرندگان ایجاد شود. افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر در معرض ابتلا به ذات الریه در نتیجه آنها هستند. قارچ هایی که ممکن است باعث ذات الریه شوند عبارتند از:

• پنوموسیستیس جیرووسی 
• گونه های کریپتوکوک
• گونه های هیستوپلاسموز

علل کمتر شایع پنومونی باکتریایی عبارتند از:

• هموفیلوس آنفولانزا نوع B (Hib) باعث ذات الریه در کودکان کمتر از 5 سال می شود. همچنین می تواند باعث عفونت های دیگری مانند مننژیت و عفونت گوش. با این حال، به دلیل واکسیناسیون Hib، این عفونت ها در حال حاضر کمتر رایج هستند.
• Moraxella catarrhalis به عنوان بخشی از باکتری های بی ضرر دهان و گلو ما دیده می شود. اما می تواند باعث ذات الریه در کودکان و بزرگسالان با سایر بیماری های ریوی مانند آسم و COPD معمولا باعث عفونت گوش و سینوزیت در کودکان است.
• استافیلوکوکوس اورئوس پنومونی در بیماران بستری در بیمارستان یا به دنبال آنفولانزای ویروسی شایع تر است. این عفونت‌ها می‌توانند شدید و درمان آن‌ها دشوار باشد، زیرا به آنتی‌بیوتیک‌های متعدد مقاوم هستند.
• پنومونی کلبیسیلا می تواند باعث ذات الریه در بیماران بستری در ونتیلاتور شود. همچنین در افراد الکلی می تواند باعث ذات الریه شود.
• استرپتوکوکوس آگالاکتیه (گروه B استرپتوکوک) یک باکتری است که در واژن زنان دیده می شود. آنها می توانند در حین زایمان از یک زن باردار به نوزاد منتقل شوند و باعث عفونت شدید در نوزادان شوند. آنها همچنین می توانند باعث عفونت در افراد مسن شوند دیابت or بیماری عصبی.
• سودوموناس آئروژینوزا می تواند باعث ذات الریه در افراد با کاهش عملکرد ریه شود فیبروز کیستیک، افراد با ایمنی پایین و افراد بستری در بیمارستان.

بر اساس موقعیت جغرافیایی فرد، نوع باکتری عامل عفونت می تواند متفاوت باشد. در چنین مواردی، مسافران و گردشگرانی که از کشورهای خاصی مهاجرت می‌کنند ممکن است در معرض انواع باکتری‌هایی قرار بگیرند که در موقعیت جغرافیایی خودشان کمتر رایج هستند. در برخی موارد، یک فرد ممکن است در معرض یک نوع نادر ذات الریه باکتریایی قرار گیرد و به دلیل ضعف سیستم ایمنی یا یک بیماری زمینه ای آسیب پذیر شود.

علائم ذات الریه بر اساس سن فرد مبتلا، وضعیت سلامتی وی و نوع میکروارگانیسمی که باعث عفونت می شود متفاوت است.

در نوزادان تازه متولد شده علائم شایع خس خس سینه، خرخر کردن، تنفس سریع، تحریک پذیری و رفتار بی حال است. علائم خفیف ذات الریه شبیه علائم سرماخوردگی یا آنفولانزای معمولی است، اما بیشتر طول می کشد.

علائم شایع پنومونی عبارتند از:

• تب، لرز و عرق کردن
• سرفه، با یا بدون خلط
• درد قفسه سینه
• مشکل در تنفس
• تهوع و استفراغ
• برونشیت رفتار
• درد عضلانی
• سردرد
• خستگی
• گیجی

ذات الریه می تواند پیشرفت کند و در برخی افراد تهدید کننده زندگی شود. و از این رو، با کمک پزشکی باید در اسرع وقت آغاز شود.

ذات الریه در هر فردی ممکن است رخ دهد اما افراد زیر در بالاترین خطر قرار دارند.

• کودکان زیر 2 سال
• بزرگسالان بالای 65 سال
• افراد بستری شده در بیمارستان: بستری شدن در بیمارستان خطر قرار گرفتن در معرض میکروارگانیسم ها را افزایش می دهد، به خصوص در افرادی که به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز دارند.
• وجود بیماری های مزمن: ابتلا به بیماری های مزمن مانند آسم، بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) یا بیماری های قلبی می تواند فرد را در برابر ذات الریه آسیب پذیرتر کند.
• سیگار کشیدن: سیگار کشیدن معمولاً منجر به آسیب سیستم دفاعی طبیعی بدن در برابر باکتری ها و ویروس ها می شود و افراد را مستعد ابتلا به عفونت هایی مانند ذات الریه می کند.
• سیستم ایمنی ضعیف: افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای شدید مانند HIV / AIDS، کسانی که پیوند عضو داشته اند، کسانی که در شیمی درمانی رژیم یا استفاده طولانی مدت از استروئیدها در معرض خطر بیشتری برای پنومونی است.

تست های تشخیصی پنومونی وجود ذات الریه، میکروارگانیسم عامل عفونت و میزان آسیب به ریه ها را تشخیص می دهد. تشخیص همچنین برای محدود کردن گسترش عفونت، درک شدت آن و همچنین به عنوان راهنمایی برای درمان ضروری است.

ارگانیسم های عفونی رایج معمولاً به سختی قابل شناسایی هستند، بنابراین تاریخچه پزشکی یا بیمار، شناسایی عوامل رایج در جامعه و تظاهرات بالینی بیمار در نظر گرفته می شود. در مواردی که علائم پس از درمان اولیه برطرف نمی‌شوند، ممکن است آزمایش‌های اضافی برای تشخیص و شناسایی علل کمتر شایع پنومونی انجام شود.

بر اساس علائم نشان داده شده توسط فرد و وضعیت سلامتی وی، ممکن است تست های آزمایشگاهی مختلفی برای تشخیص دقیق انجام شود. آزمایش‌های تشخیصی معمولاً تجویز شده که می‌توانند در آزمایشگاه انجام شوند عبارتند از:

• شمارش کامل خون (CBC): وجود عفونت ممکن است با تعداد گلبول های سفید یا WBC موجود در خون تشخیص داده شود.
• پانل متابولیک پایه (BMP): آزمایش سدیم، پتاسیم و سایر عناصر به منظور تعیین شدت عفونت.
• گازهای خون شریانی یا ABG: این آزمایش pH و میزان اکسیژن و دی اکسید کربن خون را اندازه گیری می کند. این نشانه عملکرد ریه است.

به منظور تشخیص وجود باکتری، آزمایشات رایج تجویز شده عبارتند از:

1. کشت خلط / رنگ آمیزی گرم: آزمایش اولیه برای شناسایی علت باکتریایی پنومونی. کشت همچنین می تواند آنتی بیوتیک هایی را که عامل باکتریایی به آن حساس است شناسایی کند.
2. AFB Smear and Culture: مرض سل همچنین می تواند مانند ذات الریه ظاهر شود. این آزمایش برای شناسایی لازم است مرض سل باکتری در ریه ها
3. فرهنگ خون: این آزمایش زمانی انجام می شود که مشکوک به گسترش عفونت از ریه به خون یا از خون به ریه باشد.
4. آنالیز مایع جنب: گاهی مایع در اطراف ریه ها بین پوشش های آن جمع می شود. این مایع برای شناسایی علت پنومونی آزمایش می شود.
5. تست ویژه: آزمایش‌های ویژه می‌توانند علل خاص پنومونی را شناسایی کنند. اینها شامل مواردی است که نمی توان آنها را پرورش داد
   1. مایکوپلاسما
   2. لژیونلا
   3. آزمایشات آنفولانزا
   4. تست RSV
   5. آزمایشات قارچی

اشعه ایکس قفسه سینه: اشعه ایکس قفسه سینه شدت عفونت ریه را شناسایی و ارزیابی می کند. هنگامی که بیمار مبتلا به ذات الریه است، ریه آسیب دیده ممکن است در عکس قفسه سینه به صورت تکه ای ظاهر شود.

اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT Scan) برای تشخیص و ارزیابی ساختار ریه و تغییرات ناشی از ذات الریه استفاده می شود.

درمان پنومونی بسته به نوع و شدت عفونت متفاوت است. داروهای مختلف برای پنومونی عبارتند از:

• آنتی بیوتیک ها: این داروها روی باکتری ها اثر می گذارند. آنتی بیوتیک ها توسط پزشک بر اساس نوع باکتری ایجاد کننده ذات الریه تجویز می شود. اگر علائم از بین نرود، آنتی بیوتیک جایگزین می شود.
• داروی سرفه: سرفه های شدید می تواند برای بیماران دردسرساز باشد. داروی سرفه سرفه را کاهش می دهد و به استراحت بیمار کمک می کند. گاهی اوقات سرفه برای خارج کردن مایع از ریه ها لازم است. در چنین مواردی ممکن است دوز پایین داروی سرفه کاهش یابد.
• ضد تب: هنگامی که فرد در طول عفونت به دلیل تب و درد احساس ناراحتی می کند، داروهایی برای کاهش تب و درد مانند پاراستامول تجویز می شود.
• پذیرش در بیمارستان ممکن است در عفونت‌های شدید، افراد بالای 65 سال یا در صورت وجود تغییرات در عفونت‌های شدید مورد نیاز باشد. فشار خونآسیب به عملکرد کلیه، تنفس سریع، گیجی، ضربان قلب پایین/بالا و مشکلات تنفسی.
• اگر کودکان کمتر از 2 ماه سن دارند یا در صورت بی حالی، تب بالا و مشکلات تنفسی ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشند. اگر کودک کم آبی به نظر می رسد، این نیز نشانه ای است که او را در بیمارستان بستری کنید.
• برای کسانی که به ذات الریه مبتلا شده اند، استراحت زیاد، هیدراته ماندن و مصرف داروهای تجویز شده می تواند به کاهش خطر عوارض کمک کند و به بهبودی سریع کمک کند.

برخی از روش ها می توانند به پیشگیری از ذات الریه و بیماری های جدی کمک کنند.

• واکسیناسیون: شایع ترین انواع ذات الریه با واکسیناسیون قابل پیشگیری است. واکسن موجود شامل
• واکسن پنوموکوک: این واکسن از فرد در برابر عفونت های جدی استرپتوکوک پنومونی محافظت می کند. دو نوع واکسن پنوموکوک موجود است. اینها واکسن پلی ساکارید پنوموکوک (PPSV23) و واکسن مزدوج پنوموکوک (PCV 13) هستند.
• واکسن هموفیلوس آنفولانزا یا واکسن Hib از پنومونی ناشی از هموفیلوس آنفولانزا جلوگیری می کند.
• سایر واکسن های مرتبط شامل واکسن آنفولانزا، واکسن آبله مرغان، MMR است

برخی اقدامات پیشگیرانه دیگر عبارتند از:

• شستن کامل و مکرر دست ها
•  پوشاندن بینی هنگام عطسه
• تمیز کردن و ضد عفونی کردن سطوحی مانند دستگیره در، دستگیره، صفحه کلید، ریموت، تلفن همراه و سایر مواردی که اغلب با دست لمس می شوند.
• از دست زدن به صورت، چشم، بینی و دهان بدون شستن دست خودداری کنید
• اجتناب از تماس نزدیک با کسانی که سرماخوردگی و عفونت های تنفسی سرفه دارند
• سیگار نکش

عوارض

از جمله عوارض احتمالی عبارتند از:

• شرایط مزمن - اگر شما دارای برخی اختلالات پزشکی از قبل موجود هستید، ذات الریه ممکن است آنها را تشدید کند. احتقانی نارسایی قلبی و آمفیزم دو مورد از این اختلالات هستند. ذات الریه خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد سکته در بعضی از مردم
• باکتری ها – باکتری های ناشی از عفونت ذات الریه می توانند وارد جریان خون شما شده و باعث بیماری شوند. این می تواند منجر به خطرناک شود فشار خون پایین، شوک سپتیک و نارسایی اندام در برخی شرایط.
• آبسه ریه - اینها حفره های پر از چرک در ریه ها هستند. آنها را می توان با آنتی بیوتیک درمان کرد. برای از بین بردن چرک، بیماران ممکن است نیاز به تخلیه یا جراحی داشته باشند.
• مشکلات تنفسی – هنگامی که نفس می کشید، ممکن است در دریافت اکسیژن کافی دچار مشکل شوید. این امکان وجود دارد که شما نیاز به استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی داشته باشید.
• سندرم دیسترس حاد تنفسی (ARDS) وضعیتی است که در آن بدن جدی ترین نوع نارسایی تنفسی است. این یک وضعیت پزشکی است که نیاز به توجه فوری دارد.
• پلورال افیوژن - این یک نوع پلورال افیوژن است که زمانی رخ می دهد که اگر ذات الریه خود را درمان نکنید، می توانید پلورال افیوژن را ایجاد کنید که مایع اطراف ریه های شما در پلور است. پلورا غشاهای نازکی هستند که داخل قفسه سینه و بیرون ریه ها را می پوشانند. اگر مایع عفونی شود، باید تخلیه شود.
• آسیب به کلیه ها، قلب و کبد - این اندام ها در صورت عدم دریافت اکسیژن کافی یا اگر سیستم ایمنی به شدت به عفونت واکنش نشان دهد، ممکن است آسیب ببینند.

آیا ذات الریه قابل درمان است؟

در صورت ابتلا به عفونت باکتریایی نباید مصرف آنتی بیوتیک را خیلی زود قطع کرد. در غیر این صورت، عفونت ممکن است به طور کامل برطرف نشود. این نشان می دهد که ذات الریه شما ممکن است عود کند. مقاومت آنتی بیوتیکی را می توان با قطع ناگهانی آنتی بیوتیک تشدید کرد. درمان عفونت هایی که به آنتی بیوتیک ها مقاوم هستند دشوارتر است. با درمان خانگی، ذات الریه ویروسی معمولاً در عرض 1 تا 3 هفته از بین می رود. ممکن است در برخی شرایط به داروهای ضد ویروسی نیاز باشد. پنومونی قارچی با داروهای ضد قارچ درمان می شود. ممکن است به زمان درمان طولانی تری نیاز داشته باشد.

پنومونی در بارداری

پنومونی مادر، پنومونی است که در دوران بارداری ایجاد می شود. زنان باردار بیشتر مستعد ابتلا به عفونت هایی مانند ذات الریه هستند. این مربوط به تضعیف طبیعی سیستم ایمنی است که در دوران بارداری رخ می دهد.

علائم پنومونی تا سه ماهه تغییر نمی کند. با این حال، به دلیل ناراحتی های دیگری که ممکن است تجربه کنید، ممکن است در اواخر بارداری متوجه برخی از آنها شوید. اگر در انتظار فرزند هستید، به محض مشاهده علائم ذات الریه با پزشک خود تماس بگیرید. تولد زودرس و وزن کم هنگام تولد دو موضوعی هستند که می توانند از ذات الریه مادر ناشی شوند.

نتیجه

پنومونی یک عفونت ریه باکتریایی، ویروسی یا قارچی است. در نتیجه پاسخ سیستم ایمنی به عفونت، کیسه های هوایی در ریه ها با چرک و مایعات متورم می شوند. علائم شامل مشکل در تنفس، سرفه با یا بدون مخاط، تب و لرز است. پزشک معاینه فیزیکی انجام می دهد و سابقه پزشکی شما را برای تشخیص پنومونی بررسی می کند. آنها ممکن است آزمایش‌های بیشتری مانند اشعه ایکس قفسه سینه را پیشنهاد کنند.

درمان بر اساس علت عفونت تعیین می شود. آنتی بیوتیک ها، داروهای ضد ویروسی و داروهای ضد قارچ همگی ممکن است استفاده شوند. ذات الریه معمولا در عرض چند هفته از بین می رود. اگر علائم شما بدتر شد، خیلی دور به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است برای جلوگیری یا درمان عواقب جدی تر، نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشید.

بررسی اجمالی

علل ذات الریه

نشانه ها

عوامل خطر

تشخیص

درمان پنومونی

پیشگیری از پنومونی

سوالات متداول

چگونه می توانم از پنومونی نوزادم جلوگیری کنم؟

واکسیناسیون امن ترین اقدامات پیشگیرانه در برابر ذات الریه و سایر عفونت های کشنده در نوزادان است.

آیا ذات الریه منجر به مرگ می شود؟

ذات الریه درمان نشده می تواند برای نوزادان زیر 2 ماه و همچنین برای بزرگسالان مبتلا به بیماری های زمینه ای کشنده باشد.

چه مدت طول می کشد تا از ذات الریه بهبودی حاصل شود؟

ذات الریه را می توان به عنوان یک بیماری خفیف در افراد سالم در نظر گرفت و بنابراین در عرض 2 تا 3 هفته از بین می رود. در افراد مبتلا به سایر مشکلات سلامتی و در افراد مسن، ممکن است تا 2 ماه یا بیشتر طول بکشد.

علائم اولیه ذات الریه چیست؟

سرفه و تب از علائم اولیه ذات الریه است. معمولاً سرفه همراه با خلط یا خلطی است که در طی عفونت از ریه ها می آید. بیمارستان آپولو بهترین متخصص ریه را در هند دارد. برای یافتن بهترین پزشکان در شهر نزدیک خود، از لینک های زیر دیدن کنید: