U tuyến giáp: Khi nào bác sĩ nên phẫu thuật và khi nào thì nên chờ đợi?

U tuyến giáp rất phổ biến. Có đến 50-60% người lớn có thể có u tuyến giáp phát hiện được trên siêu âm, nhưng chỉ có 5-10% là ung thư. Câu hỏi quan trọng không phải là liệu có u hay không, mà là u đó lành tính hay ác tính, có gây ra triệu chứng hay không, và có phát triển hay không. Quyết định điều trị phụ thuộc vào kết quả siêu âm, kết quả sinh thiết (chọc hút tế bào bằng kim nhỏ), triệu chứng và sự phát triển theo thời gian.

1. Khi nào bác sĩ "chờ đợi và theo dõi"?

Đa số các khối u tuyến giáp không cần phẫu thuật ngay lập tức.

Nên theo dõi sát sao khi:

• Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNAC) cho thấy một khối u lành tính (Bethesda II).
• Khối u nhỏ (<2–3 cm), không gây triệu chứng và có đặc điểm siêu âm lành tính.
• Không có áp lực lên khí quản hoặc thực quản.
• Nồng độ hormone tuyến giáp bình thường hoặc được điều trị đúng cách.
• Bệnh nhân cảm thấy thoải mái với việc tái khám định kỳ.

Việc theo dõi thường bao gồm:

• Ban đầu, siêu âm định kỳ 6-18 tháng một lần.
• Lặp lại chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNAC) nếu khối u to lên đáng kể (hơn 20% theo hai chiều) hoặc xuất hiện các đặc điểm bất thường trên siêu âm.

• Khi nào nên phẫu thuật?
• Nên tiến hành phẫu thuật nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
• Nghi ngờ hoặc chẩn đoán ung thư
• Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNAC) cho thấy có thể mắc ung thư tuyến giáp (Bethesda V hoặc VI).
• Các khối u không xác định có đặc điểm phân tử hoặc lâm sàng đáng lo ngại.
• Các dấu hiệu bất thường trên siêu âm như:
• Viền không đều
• Vi vôi hóa
• Hình dạng cao hơn chiều rộng
• Mở rộng ngoài tuyến giáp
• Hạch bạch huyết bất thường

B. Các khối u lành tính lớn có triệu chứng

Ngay cả khi lành tính, phẫu thuật vẫn được khuyến cáo nếu bệnh nhân có:

• Khó nuốt
• Thở khó khăn
• Giọng nói thay đổi do nén âm thanh
• Cảm giác khó chịu hoặc đau ở cổ
• Sưng tấy thẩm mỹ có thể nhìn thấy

C. Các nốt hoạt động quá mức ("nóng")

Nếu một khối u sản sinh ra quá nhiều hormone tuyến giáp và gây ra chứng cường giáp, phẫu thuật (hoặc điều trị bằng iốt phóng xạ trong một số trường hợp nhất định) có thể là giải pháp phù hợp.

D. Tăng trưởng tiến bộ

Một khối u phát triển nhanh chóng, đặc biệt nếu kèm theo các triệu chứng chèn ép hoặc các đặc điểm đáng lo ngại trên hình ảnh, cần được đánh giá thêm và thường là cần phẫu thuật.

Bác sĩ luôn cá nhân hóa phương pháp điều trị cho từng bệnh nhân nhưng nhìn chung họ tuân theo một phác đồ nhất định.

• Đối với các khối u nhỏ: Theo dõi, điều trị bằng sóng cao tần (RFA) hoặc cắt bỏ một phần tuyến giáp nếu cần phẫu thuật.
• U tuyến giáp kích thước trung bình (2–4 cm): Thường cần phẫu thuật cắt bỏ một phần tuyến giáp.
• Các khối u lớn (>4–5 cm): Cắt bỏ một phần tuyến giáp nếu chỉ khu trú ở một thùy; cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp nếu cả hai thùy đều bị ảnh hưởng hoặc có tế bào ung thư. 

Vai trò của phương pháp đốt sóng cao tần (RFA)

RFA là một phương pháp điều trị xâm lấn tối thiểu dành cho các khối u lành tính có triệu chứng. Sử dụng hướng dẫn siêu âm, nhiệt được truyền qua một kim nhỏ để làm teo khối u, tránh để lại sẹo ở cổ và bảo tồn phần lớn chức năng tuyến giáp. 

Vai trò ngày càng tăng của phẫu thuật tuyến giáp bằng robot

Một trong những tiến bộ quan trọng nhất trong phẫu thuật tuyến giáp là phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp bằng robot, cho phép các bác sĩ phẫu thuật loại bỏ tuyến giáp thông qua các vết mổ kín đáo, thường được đặt ở nách, sau tai hoặc thông qua các phương pháp tiếp cận từ xa khác, nhờ đó tránh được sẹo rõ ràng ở phía trước cổ. Robot không hoạt động độc lập; nó được điều khiển hoàn toàn bởi bác sĩ phẫu thuật và cung cấp tầm nhìn phóng đại 3D độ nét cao, độ chính xác cao hơn và khả năng điều khiển dụng cụ được cải thiện. Phẫu thuật robot đặc biệt hấp dẫn đối với bệnh nhân trẻ tuổi, các chuyên gia và những người quan tâm đến thẩm mỹ vùng cổ. Nó phù hợp nhất cho các khối u lành tính có kích thước nhỏ đến trung bình và một số trường hợp ung thư tuyến giáp có nguy cơ thấp ở những bệnh nhân được lựa chọn cẩn thận. Mặc dù có thể liên quan đến thời gian phẫu thuật dài hơn và chi phí cao hơn, nhưng nó mang lại kết quả thẩm mỹ tuyệt vời mà không ảnh hưởng đến sự an toàn của phẫu thuật khi được thực hiện bởi một bác sĩ phẫu thuật tuyến giáp và phẫu thuật robot giàu kinh nghiệm. Còn về phẫu thuật robot thì sao?

Thông điệp chính

U tuyến giáp không tự động đồng nghĩa với chẩn đoán ung thư và không phải u nào cũng cần phẫu thuật. Đôi khi, phương pháp điều trị tốt nhất là không điều trị gì cả mà chỉ cần theo dõi cẩn thận. Phương pháp điều trị u tuyến giáp hiện đại tập trung vào đánh giá chính xác, điều trị cá nhân hóa và bảo tồn chức năng tuyến giáp bình thường cũng như tính thẩm mỹ bất cứ khi nào có thể, mà không ảnh hưởng đến kết quả điều trị.