- بیماری ها و شرایط
- سارکوم - علائم اولیه، عوامل خطر، تشخیص و درمان توضیح داده شده است
سارکوم - علائم اولیه، عوامل خطر، تشخیص و درمان توضیح داده شده است
سارکوم نوعی سرطان نادر است که در استخوانها، عضلات، چربی یا بافتهای همبند ایجاد میشود. از آنجا که میتواند در بسیاری از قسمتهای مختلف بدن رخ دهد و به روشهای مختلفی بروز کند، درک سارکوم میتواند به طور ویژهای چالش برانگیز باشد. این راهنمای جامع، اطلاعات واضح، دلسوزانه و قابل فهمی در مورد سارکوم ارائه میدهد - علائم آن، نحوه تشخیص آن، گزینههای درمانی و آنچه در طول مسیر خود انتظار دارید را پوشش میدهد. هدف ما این است که به شما کمک کنیم تا با اطمینان و امید، آگاه، حمایت شده و توانمند شوید تا با این بیماری روبرو شوید.
سارکوم چیست؟
سارکوم نوع نادری از سرطان است که در بافتهای همبند و پشتیبان بدن شروع میشود. این بافتها اندامها و استخوانهای ما را به هم متصل، پشتیبانی و احاطه میکنند. این بافتها شامل عضلات، چربی، رگهای خونی، اعصاب، تاندونها و بافت فیبری میشوند.
از آنجا که این بافتها در همه جای بدن یافت میشوند، سارکوم میتواند تقریباً در هر جایی ایجاد شود. با این حال، آنها بیشتر در بازوها و پاها یافت میشوند. در حالی که اصطلاح "سارکوم" میتواند نگران کننده به نظر برسد، مهم است به یاد داشته باشید که این یک سرطان بسیار نادر است. این سرطان کمتر از 1٪ از کل موارد جدید سرطان را تشکیل میدهد. این نادر بودن دلیل اصلی اهمیت درمان توسط تیمی از متخصصانی است که تجربه گستردهای در مورد این نوع خاص سرطان دارند. تشخیص زودهنگام و مراقبتهای تخصصی میتواند نتایج را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
انواع سارکوم
سارکوم یک بیماری واحد نیست؛ بلکه گروهی متشکل از بیش از ۷۰ زیرگروه مختلف است. هر نوع بر اساس نوع بافتی که سرطان از آن شروع میشود، نامگذاری میشود. دو دسته اصلی سارکوم وجود دارد: سارکوم استخوان و سارکوم بافت نرم.
۱. سارکومهای بافت نرم
اینها شایعترین انواع سارکوم هستند. آنها در عضلات، چربی، رگهای خونی، اعصاب و بافت فیبری ایجاد میشوند. برخی از رایجترین زیرگروهها عبارتند از:
- لیپوسارکوم: این نوع بسیار رایج است و از سلولهای چربی سرچشمه میگیرد.
- لیومیوسارکوم: این نوع در بافت عضله صاف ایجاد میشود که در اندامهایی مانند معده، رودهها و رگهای خونی یافت میشود.
- سارکوم سینوویال: این سرطان اغلب از نزدیک یک مفصل، مانند زانو، شروع میشود و در نوجوانان و بزرگسالان جوان شایعتر است.
- سارکوم پلئومورفیک تمایز نیافته (UPS): این نوع سارکوم که قبلاً با نام هیستوسیتومای فیبری بدخیم (MFH) شناخته میشد، یک سارکوم شایع با درجه بالا است که تقریباً در هر جایی میتواند ایجاد شود.
- رابدومیوسارکوم: این نوع از سارکوم از عضله اسکلتی منشأ میگیرد و یکی از شایعترین سارکومهای بافت نرم در کودکان است.
۲. سارکوم استخوان
اینها سرطانهایی هستند که از خود استخوان شروع میشوند. آنها بسیار نادرتر از سارکومهای بافت نرم هستند. شایعترین زیرگروهها عبارتند از:
- استئوسارکوم: این شایعترین نوع سرطان اولیه استخوان، به ویژه در کودکان و نوجوانان است. این سرطان در سلولهایی که بافت استخوان را تشکیل میدهند، شروع میشود.
- کندروسارکوم: این دومین نوع شایع سرطان اولیه استخوان است که در سلولهای غضروف شروع میشود.
- سارکوم یوینگ: این یک سرطان استخوان بسیار نادر و تهاجمی است. این سرطان بیشتر در کودکان و نوجوانان شایع است.
علل و عوامل خطر سارکوم چیست؟
برخلاف بسیاری از سرطانهای رایج، علل دقیق اکثر سارکومها به طور کامل شناخته نشده است. برای اکثر افراد مبتلا به این بیماری، هیچ دلیل روشنی برای ابتلای آنها به این بیماری وجود ندارد. با این حال، محققان عوامل متعددی را شناسایی کردهاند که ممکن است خطر ابتلای فرد را افزایش دهد.
عوامل خطر شناخته شده:
۱. سندرمهای ژنتیکی: برخی از بیماریهای ژنتیکی نادر و ارثی میتوانند خطر ابتلا به سارکوم را افزایش دهند. این موارد عبارتند از:
- سندرم Li-Fraumeni: این سندرم که در اثر نقص در ژن TP53 ایجاد میشود، خطر ابتلا به سرطانهای مختلف از جمله سارکومها را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
- نوروفیبروماتوز نوع 1: این وضعیت میتواند منجر به تومورهای عصبی شود و در برخی موارد، این تومورها میتوانند سرطانی شوند.
- سندرم گاردنر: این سندرم میتواند باعث ایجاد پولیپهای زیاد در روده بزرگ و افزایش خطر ابتلا به تومورهای دسموئید، نوعی سارکوم، شود.
2. پرتودرمانی قبلی: بیمارانی که برای درمان سرطان قبلی خود تحت پرتودرمانی با دوز بالا قرار گرفتهاند، سالها بعد، خطر ابتلا به سارکوم در ناحیه تحت درمان را کمی بیشتر دارند.
3. لنف ادم: تورم مزمن، اغلب در یک دست یا پا، ناشی از آسیب سیستم لنفاوی میتواند خطر ابتلا به نوع نادری از سارکوم به نام آنژیوسارکوم را کمی افزایش دهد.
4. قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص: برخی مطالعات نشان میدهند که ارتباط احتمالی بین خطر بالاتر ابتلا به سارکوم و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاصی مانند وینیل کلرید و آرسنیک وجود دارد.
مهم است به یاد داشته باشید که داشتن یک یا چند مورد از این عوامل خطر به این معنی نیست که شما قطعاً به سارکوم مبتلا خواهید شد. اکثر افرادی که این عوامل خطر را دارند هرگز به این بیماری مبتلا نمیشوند و اکثر افراد مبتلا به این بیماری هیچ یک از عوامل خطر شناخته شده را ندارند.
علائم سارکوم چیست؟
سارکومها اغلب در مراحل اولیه بیسروصدا رشد میکنند، که تشخیص آنها را دشوار میکند. دلیل این امر این است که آنها میتوانند در بافتهای انعطافپذیر تشکیل شوند و ممکن است تا زمانی که کاملاً بزرگ نشوند، دردی ایجاد نکنند.
علائم اولیه شایع:
- توده یا تورم جدید: شایعترین علامت، یک توده بدون درد است که میتوان آن را زیر پوست، به خصوص روی بازو یا پا، حس کرد.
- توده بزرگتر میشود: تودهای که به طور پیوسته در حال افزایش اندازه است، حتی اگر دردناک نباشد، باید نگران کننده باشد و نیاز به بررسی توسط پزشک دارد.
- درد مداوم استخوان: در مورد سارکومهای استخوان، شایعترین علامت، درد مداوم استخوان است که ممکن است در شب یا با فعالیت بدتر شود. این درد میتواند با "دردهای رشد" یا آسیب ورزشی اشتباه گرفته شود.
علائم پیشرفته:
با رشد تومور، ممکن است به اعصاب یا عضلات مجاور فشار وارد کند و منجر به علائم قابل توجهتری شود.
- درد: اگر توده یا استخوان به عصب فشار بیاورد، ممکن است دردناک شود.
- بیحسی، گزگز یا لنگیدن: این اتفاق میتواند در صورتی رخ دهد که تومور روی عصب تأثیر گذاشته باشد یا نزدیک مفصل باشد.
- درد شکم: اگر سارکوم در شکم باشد، میتواند باعث احساس پری، درد شکم یا وجود تودهای قابل توجه شود.
- کاهش وزن یا خستگی بیدلیل: این موارد میتوانند نشانههایی از بیماری پیشرفتهتر باشند.
اگر توده جدیدی در بدن خود پیدا کردید، به خصوص تودهای که در حال رشد است یا بزرگتر از یک توپ گلف است، مراجعه سریع به پزشک بسیار مهم است. در حالی که بیشتر تودهها خوشخیم (غیرسرطانی) هستند، ارزیابی به موقع بهترین راه برای اطمینان از تشخیص دقیق و موثرترین درمان است.
سارکوم چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص سارکوم نیاز به یک رویکرد دقیق و روشمند دارد. این اغلب یک فرآیند چند مرحلهای است که با معاینه فیزیکی و بحث دقیق در مورد علائم شما با پزشک آغاز میشود.
مراحل و آزمایشهای تشخیصی:
1. معاینهی جسمی: پزشک شما توده یا تورم را لمس میکند، اندازه، محل و سفتی آن را بررسی میکند. آنها همچنین هرگونه حساسیت یا تغییر در حرکت شما را ارزیابی میکنند.
2. اسکن تصویربرداری: اگر پزشک شما به سارکوم مشکوک باشد، آزمایشهای تصویربرداری را برای گرفتن تصویر واضح از توده تجویز میکند.
- MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی): این اغلب اسکن ترجیحی برای سارکومهای بافت نرم و سارکومهای استخوان است. در این روش از میدانهای مغناطیسی برای ایجاد تصاویر دقیق از بافتهای نرم و استخوانها استفاده میشود و به پزشکان کمک میکند تا اندازه و محل دقیق تومور را تعیین کنند.
- سی تی اسکن (توموگرافی کامپیوتری): سیتیاسکن از اشعه ایکس برای ایجاد تصاویر مقطعی استفاده میکند. این روش اغلب برای بررسی شیوع سرطان به سایر قسمتهای بدن، مانند ریهها، استفاده میشود.
- اسکن PET (توموگرافی گسیل پوزیترون): اسکن PET از یک رنگ مخصوص برای برجسته کردن نواحی رشد فعال سلولی استفاده میکند که میتواند به تعیین سرطانی بودن تومور و میزان گسترش آن کمک کند.
3. بیوپسی (آزمایش قطعی): بیوپسی تنها راه تشخیص قطعی سارکوم است. نمونه کوچکی از تومور برداشته شده و به آزمایشگاه فرستاده میشود تا توسط پاتولوژیست، پزشکی که متخصص تشخیص بیماریها است، بررسی شود. نوع بیوپسی به محل تومور بستگی دارد.
- بیوپسی با سوزن مرکزی: از یک سوزن توخالی برای برداشتن بخش کوچکی از بافت تومور استفاده میشود. این رایجترین نوع بیوپسی است.
- بیوپسی جراحی: در برخی موارد، ممکن است جراح برای تشخیص دقیق، نیاز به برداشتن بخشی از تومور یا کل تومور داشته باشد.
اکیداً توصیه میشود که بیوپسی در یک مرکز تخصصی سرطان با تیمی باتجربه در مراقبت از سارکوم انجام شود. بیوپسی نامناسب گاهی اوقات میتواند درمانهای آینده را پیچیدهتر کند.
مرحله بندی و درجه بندی سارکوم
پس از تأیید تشخیص، پزشکان «مرحله» و «درجه» تومور را تعیین میکنند. این دو عامل برای هدایت تصمیمات درمانی و پیشبینی پیشآگهی بیمار بسیار مهم هستند.
درجهبندی: درجهبندی میزان تهاجمی بودن سلولهای سرطانی را در زیر میکروسکوپ توصیف میکند. این درجهبندی بر اساس سه عامل تعیین میشود: میزان تفاوت ظاهری سلولها با سلولهای طبیعی، سرعت تکثیر آنها و میزان مرگ سلولی در تومور.
- درجه پایین: سلولها شبیه سلولهای طبیعی به نظر میرسند، به آرامی تقسیم میشوند و احتمال گسترش تومور کمتر است.
- درجه بالا: سلولها بسیار متفاوت از سلولهای طبیعی به نظر میرسند، به سرعت در حال تقسیم هستند و احتمال رشد و گسترش تومور بیشتر است.
مرحلهبندی: مرحله، اندازه تومور و میزان گسترش آن را توصیف میکند. رایجترین سیستم، اندازه، درجه و اینکه آیا تومور به غدد لنفاوی مجاور یا قسمتهای دور بدن گسترش یافته است یا خیر را با هم ترکیب میکند.
- مرحله اول: تومور درجه پایین است. ممکن است هر اندازهای داشته باشد اما به غدد لنفاوی یا سایر اندامها گسترش نیافته است.
- مرحله دوم و سوم: تومور درجه بالا است و ممکن است به بافتها یا غدد لنفاوی مجاور گسترش یافته باشد.
- مرحله چهارم: سرطان به قسمتهای دور بدن، که معمولاً ریهها هستند، گسترش یافته (متاستاز داده است).
گزینههای درمانی برای سارکوم چیست؟
درمان سارکوم بسیار شخصیسازی شده است و به نوع، درجه، مرحله و محل تومور و همچنین سلامت کلی بیمار بستگی دارد. یک تیم چند رشتهای از متخصصان، شامل جراحان سرطان، پرتودرمانان و متخصصان سرطان، برای ایجاد یک برنامه درمانی جامع با یکدیگر همکاری خواهند کرد.
1. عمل جراحي
جراحی سنگ بنای درمان سارکوم است. هدف اصلی برداشتن کل تومور به همراه حاشیهای از بافت سالم اطراف آن است تا اطمینان حاصل شود که هیچ سلول سرطانی باقی نمانده است.
- جراحی حفظ اندام: برای سارکومهای دست یا پا، این رایجترین رویکرد است. جراح تومور را با حفظ اندام برمیدارد. این کار اغلب نیاز به جراحی ترمیمی پیچیده برای ترمیم ناحیه دارد.
- قطع عضو: در موارد نادر، اگر تومور بسیار بزرگ باشد، به اعصاب حیاتی یا رگهای خونی حمله کرده باشد، یا نتوان آن را به طور کامل برداشت، ممکن است قطع عضو ضروری باشد. این آخرین راه حل است و تکنیکهای جراحی مدرن، آن را بسیار کمتر رایج کردهاند.
۱. درمان دارویی (شیمی درمانی، درمان هدفمند، ایمونوتراپی)
- شیمی درمانی: شیمیدرمانی از داروهای قوی برای از بین بردن سلولهای سرطانی در سراسر بدن استفاده میکند. اگرچه برای همه انواع سارکوم مؤثر نیست، اما اغلب برای سارکومهای درجه بالا، به خصوص اگر گسترش یافته باشند، استفاده میشود. ممکن است قبل از جراحی برای کوچک کردن تومور یا بعد از جراحی برای از بین بردن سلولهای باقی مانده تجویز شود.
- درمان هدفمند: این داروها با هدف قرار دادن تغییرات خاص در سلولهای سرطانی که به رشد و گسترش آنها کمک میکنند، عمل میکنند. آنها متناسب با ساختار ژنتیکی منحصر به فرد یک زیرگروه خاص سارکوم طراحی شدهاند.
- ایمونوتراپی: این روش درمانی جدیدتری است که به سیستم ایمنی بدن بیمار کمک میکند تا سلولهای سرطانی را شناسایی و از بین ببرد. داروهای ایمونوتراپی نتایج امیدوارکنندهای را برای برخی از انواع سارکوم نشان دادهاند.
3 پرتو درمانی
پرتودرمانی از اشعه ایکس یا ذرات پرانرژی برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکند. این روش اغلب همراه با جراحی استفاده میشود.
- پرتودرمانی نئوادجوانت (قبل از جراحی): پرتودرمانی قبل از جراحی میتواند تومور را کوچک کند، برداشتن آن را آسانتر کند و به طور بالقوه امکان جراحی با وسعت کمتر را فراهم کند.
- پرتودرمانی کمکی (بعد از جراحی): پرتودرمانی پس از جراحی میتواند سلولهای سرطانی باقیمانده در ناحیه را از بین ببرد و خطر بازگشت سرطان را کاهش دهد.
4. پروتون درمانی
پروتون درمانی نوعی پرتودرمانی بسیار پیشرفته است که به جای اشعه ایکس از پرتوهای پروتون استفاده میکند. برخلاف اشعه ایکس که انرژی را در کل مسیر خود ذخیره میکند، پروتونها میتوانند دقیقاً هدف قرار گیرند تا دوز بالایی از پرتو را مستقیماً به تومور برسانند. این امر میزان تابشی را که به بافتها و اندامهای سالم مجاور میرسد کاهش میدهد، که میتواند به ویژه برای تومورهایی که در نزدیکی ساختارهای حساس مانند ستون فقرات یا قلب قرار دارند، مفید باشد.
پیش آگهی و میزان بقا برای سارکوم
پیشآگهی به نتیجه یا سیر احتمالی بیماری اشاره دارد. برای سارکوم، پیشآگهی بسیار فردی است و به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- مرحله و درجه: مهمترین عامل. تومورهای موضعی با درجه پایین، پیش آگهی بسیار بهتری نسبت به تومورهای متاستاتیک با درجه بالا دارند.
- اندازه و محل تومور: تومورهای کوچکتر و تومورهایی که در اندام هستند، عموماً نتیجه بهتری دارند.
- سلامت کلی بیمار: بیماران جوانتر و سالمتر معمولاً به درمان بهتر پاسخ میدهند.
اگرچه آمار میتواند منبع اضطراب باشد، اما مهم است به یاد داشته باشید که آنها بر اساس گروههای بزرگی از افراد هستند و نمیتوانند پیشبینی کنند که در یک مورد خاص چه اتفاقی خواهد افتاد. میزان بقای 5 ساله برای سارکوم بافت نرم میتواند از بیش از 80٪ برای تومورهای موضعی و درجه پایین تا کمتر از 20٪ برای بیماری متاستاتیک متغیر باشد. این اعداد با پیشرفت در درمان به طور مداوم در حال بهبود هستند.
غربالگری و پیشگیری از سارکوم
هیچ آزمایش غربالگری روتین برای سارکوم در جمعیت عمومی وجود ندارد. بهترین رویکرد برای تشخیص زودهنگام، آگاهی از بدن خود و مراجعه به پزشک برای هرگونه توده جدید یا در حال رشد است.
استراتژیهای پیشگیری محدود هستند، اما میتوانید:
- نظارت بر وجود تودهها: مراقب هرگونه توده جدید، غیرمعمول یا در حال رشد روی بدن خود باشید، به خصوص اگر بزرگتر از یک توپ گلف باشند.
- با یک متخصص مشورت کنید: اگر یک عامل خطر ژنتیکی شناخته شده دارید، یک متخصص میتواند در تهیه یک برنامه نظارتی به شما کمک کند.
- حفظ یک سبک زندگی سالم: اگرچه هیچ ارتباط مستقیمی وجود ندارد، اما یک رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و اجتناب از سموم محیطی میتواند به سلامت کلی کمک کند.
برای بیماران بینالمللی: سفر شما به بیمارستانهای آپولو
بیمارستانهای آپولو درک میکنند که دریافت مراقبتهای پزشکی در خارج از کشور میتواند یک تجربه دلهرهآور باشد. ما یک تیم متخصص در خدمات بیماران بینالمللی داریم تا اطمینان حاصل کنیم که سفر شما تا حد امکان روان و راحت باشد. تیم ما در هر مرحله، از لحظهای که اولین درخواست خود را مطرح میکنید تا زمانی که به خانه بازگردید، به شما کمک خواهد کرد.
خدمات ما برای بیماران بین المللی شامل موارد زیر است:
- تعیین وقت ملاقات: ما به شما در تعیین وقت مشاوره و ملاقات با متخصصان انکولوژی خود کمک خواهیم کرد.
- کمک در امور سفر و ویزا: تیم ما میتواند دعوتنامه ویزا ارائه دهد و در ترتیبات سفر به شما کمک کند.
- ترانسفر فرودگاهی: ما ترتیب میدهیم که یک ماشین شما را از فرودگاه سوار کند و به بیمارستان یا محل اقامتتان ببرد.
- مراقبت شخصی: یک هماهنگکننده اختصاصی بیمار، تنها نقطه تماس شما خواهد بود و در زمینه پذیرش بیمارستان، ترجمه شفاهی و سایر نیازهای شما به شما کمک خواهد کرد.
- خدمات اقامتی و پذیرایی: ما میتوانیم در رزرو محل اقامت محلی برای شما و خانوادهتان به شما کمک کنیم.
- پیگیری بعد از درمان: پس از بازگشت به خانه، ما با شما در تماس خواهیم بود تا از روند بهبودی شما اطمینان حاصل کنیم.
سوالات متداول (FAQs) درباره سارکوم
سوال اول: آیا سارکوم قابل درمان است؟
بله، بسیاری از انواع سارکوم قابل درمان هستند، به خصوص وقتی که زود تشخیص داده شوند و در محل خود قرار داشته باشند. سارکومهای درجه پایین و در مراحل اولیه را میتوان با موفقیت تنها با جراحی درمان کرد. حتی در موارد پیشرفتهتر، ترکیبی از جراحی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی میتواند منجر به نتیجه خوب در درازمدت شود.
سوال ۲: میزان بقا برای سارکوم چقدر است؟
الف) میزان بقا بسته به نوع، مرحله و درجه سرطان به طور قابل توجهی متفاوت است. میزان بقای کلی ۵ ساله برای سارکوم حدود ۶۸٪ است. با این حال، برای سارکوم بافت نرم موضعی، این میزان میتواند بیش از ۸۰٪ باشد. پزشک شما قادر خواهد بود بر اساس مورد خاص شما، پیشآگهی دقیقتری ارائه دهد.
س ۳: عوارض جانبی درمان سارکوم چیست؟
الف) عوارض جانبی به نوع درمان بستگی دارد.
- جراحی: میتواند باعث درد، تورم و جای زخم شود. زمان بهبودی میتواند از هفتهها تا ماهها متغیر باشد.
- پرتودرمانی: عوارض جانبی ممکن است شامل سوزش پوست، خستگی و سفتی یا تورم بالقوه طولانی مدت در ناحیه تحت درمان باشد.
- شیمی درمانی: عوارض جانبی رایج شامل حالت تهوع، ریزش مو، خستگی و افزایش خطر عفونت است.
تیم انکولوژی شما با شما همکاری خواهد کرد تا این عوارض جانبی را مدیریت کرده و تأثیر آنها را بر کیفیت زندگی شما به حداقل برساند.
سوال ۴: آیا سارکوم میتواند دوباره عود کند؟
بله، خطر عود وجود دارد که میتواند موضعی (در همان ناحیه تومور اولیه) یا دور (گسترش به سایر قسمتهای بدن) باشد. مراجعه منظم به پزشک برای پیگیری و نظارت بر عود بیماری بسیار مهم است.
سوال ۵: سارکوم چه تفاوتی با کارسینوم دارد؟
الف) سارکوم سرطان بافتهای همبند (استخوان، عضله، چربی و غیره) است، در حالی که کارسینوم سرطانی است که در سلولهای پوشاننده اندامها (مانند سینه، ریه یا پروستات) شروع میشود. کارسینومها بسیار شایعتر از سارکومها هستند.
سوال ۶: زمان معمول بهبودی پس از جراحی سارکوم چقدر است؟
الف) زمان بهبودی کاملاً فردی است. این زمان به اندازه و محل تومور و پیچیدگی جراحی بستگی دارد. اکثر بیماران چند روز را در بیمارستان میگذرانند. بهبودی کامل میتواند از چند هفته تا چند ماه طول بکشد و توانبخشی با فیزیوتراپی اغلب بخش کلیدی این فرآیند است.
سوال ۷: آیا فرد مبتلا به سارکوم میتواند اندام خود را نجات دهد؟
بله. با تکنیکهای جراحی مدرن و درمانهای ترکیبی (شیمیدرمانی و پرتودرمانی)، اکثر بیماران مبتلا به سارکوم در اندام میتوانند تحت عمل جراحی حفظ اندام قرار گیرند، به این معنی که جراح میتواند تومور را با حفظ اندام خارج کند. قطع عضو اکنون به ندرت به عنوان آخرین راه حل مطرح میشود.
بهترین بیمارستان نزدیک من در چنای