- Itulau Amata
- Togafitiga & Taualumaga
- Capsule Endoscopy - Tau, Fa'ailoga...
Ma'ale'ale o nifo
Ma'ale'ale o Nifo: Mafua'aga, Fa'ailoga, Su'esu'ega, ma Filifiliga Togafitiga
O nifo ma'ale'ale ose fa'afitauli masani o nifo e a'afia ai le tele o tagata i se taimi o latou olaga. E tupu pe a o'o ina vaivai pe fa'aleagaina vaega puipui o nifo, e aofia ai le enamel ma le nifo, ma fa'aalia ai neura o le nifo. O lenei mea e mafai ona mafua ai le fa'anoanoa po'o le tiga pe a taumafaina mea'ai ma meainu vevela, malulu, suamalie, po'o mea'ai. I lenei tusiga, o le a tatou suʻesuʻeina mafuaʻaga o le maʻaleʻale o nifo, o ona faʻaʻailoga e fesoʻotaʻi ai, ma togafitiga e avanoa e faʻaitiitia ai le faʻalavelave.
O le a le Maaleale o Nifo?
O nifo ma'ale'ale, e ta'ua fo'i o le hypersensitivity o nifo, ose tulaga e o'o ai nifo i le fa'anoanoa po'o le tiga ona o le tali atu i nisi fa'aosofia. O lenei tulaga e masani ona aafia ai le vaega o nifo, ua ta'ua o le enamel, lea e fai ma pa puipui. A o'o ina masaesa pe fa'aleagaina le enamel, e fa'aalia le nifo o lo'o i lalo, ma fa'atupu ai le ma'ale'ale. O le nifo o lo'o i ai ni tama'i tubules e tau atu i tu'uga neura, ma fa'afefe ai nifo i le vevela ma le pa'i.
Mafuaaga o le Ma'ale'ale o Nifo
E tele mea e mafai ona fesoasoani i le atina'eina o le ma'ale'ale o nifo. O mafua'aga masani e aofia ai:
- Enamel ua fai: O le vaega pito i fafo o le enamel e mafai ona vaivai i le aluga o taimi ona o le fufulu soo i nifo malo, meaʻai oona, poʻo le olo o nifo. O le mea lea e fa'aalia ai le nifo ma'ale'ale i lalo o le enamel.
- Ma'u'u a'u: Pe a solomuli aulamu, e aliali mai a'a o nifo, e mafai ona oo atu ai i le ma'ale'ale. E mafai ona fa'atupu le ma'i 'aulamu, matua, po'o le fufuluina malosi.
- E pala nifo: O gutu po'o nifo nifo e mafai ona o'o atu ai i le ma'ale'ale o nifo. A tupu se lua, e mafai ona o'o atu siama i totonu o le nifo, ma mafua ai le tiga ma le le mautonu.
- Nifo Ta'e: O se nifo ta'e pe gau e mafai ona fa'aalia ai le aano i totonu ma neura, e o'o atu ai i le ma'ale'ale. E masani ona maua ai le tiga matuitui pe a 'ai pe inu.
- Bruxism: O le olo o nifo (bruxism) e mafai ona afaina ai le enamel ma mafua ai le maʻaleʻale. E masani ona tupu le Bruxism i le taimi o le moe ma e mafai ona faʻateleina i le atuatuvale poʻo le popole.
- Mea'ai ma Meainu Asi: O le taumafaina o mea'ai ma vaiinu, e pei o le citrus fruits, soda, po'o le vineka, e mafai ona afaina ai le enamel i le aluga o taimi, ma o'o atu ai i le faateleina o le maaleale.
- Pa'epa'e oloa: O nisi o togafitiga fa'ama'i nifo po'o oloa e iai mea e fa'a'a'asa ai po'o vaila'au e mafai ona fa'aita ai luga ole nifo, ma o'o atu ai i le ma'ale'ale.
Fa'ailoga Fa'atasi
O le fa'ailoga muamua o le ma'ale'ale o nifo o le fa'anoanoa po'o le tiga, lea e masani ona tupu i le tali atu i fa'aoso fa'apitoa. O isi fa'ailoga e mafai ona aofia ai:
- Tiga pe a taumafaina mea'ai vevela pe malulu ma meainu: O se tasi lea o fa'aoso masani mo le ma'ale'ale o nifo. O tagata e ma'ale'ale nifo e ono o'o i le tiga ma'ai, fa'afuase'i pe a 'ai pe inu se mea vevela pe malulu.
- Le to'a i mea'ai suamalie po'o mea'ai: O le maaleale i mea'ai suamalie po'o mea'ai, e pei o le citrus, soda, po'o lole, e mafai ona tupu ona o le fa'aalia o luga o nifo ma'ale'ale.
- Tiga o nifo a'o pulumu po'o fulumulu: Afai o le pulumu po'o le fa'amama e mafua ai le tiga po'o le fa'aletonu, e ta'u mai ai o lo'o mou atu le a'au pe ua manifinifi le iila.
- Ma'ai tiga i le tali atu i le mamafa: O le fa'apipi'iina o le nifo, e pei o le lamu, e mafai i nisi taimi ona tupu ai se tiga pu'upu'u ma'i i nifo ma'ale'ale.
Le Taimi e Su'e ai Togafitiga Fomai
E ui e mafai ona pulea le ma'ale'ale o nifo ile tausiga ile fale, e iai taimi e mana'omia ai le tausiga o nifo. E tatau ona e su'e togafitiga faafoma'i pe afai:
- O le ma'ale'ale e tumau mo le sili atu nai lo ni nai aso pe sili atu le leaga i le taimi.
- E te o'o i le tiga matuitui e le te'a pe fa'aoso i le pa'i po'o le mamafa.
- O lo'o maitauina lou pala o nifo, ta'e, po'o ni mea meataalo i nifo.
- E fa'asolo le nifo po'o le fula i le nifo ua a'afia.
- E te masalomia o le olo o ou nifo po'o le bruxism e ono mafua ai le ma'ale'ale.
Su'esu'ega o le Ma'ale'ale o Nifo
Ina ia iloa le ma'ale'ale o nifo, e masani lava ona faia e lau foma'i nifo se su'esu'ega mae'ae'a o ou nifo ma au. Atonu e aofia ai:
- Fa'ata o nifo: E mafai ona fa'aoga X-ray e iloa ai oga, nifo ta'e, po'o isi fa'afitauli o nifo e ono mafua ai le ma'ale'ale.
- Su'ega nifo: O le a siaki e lau foma'i nifo mo ni fa'ailoga o le ofuina o i'ila, fa'amama a'u, po'o isi mafua'aga o le ma'ale'ale, e pei o le pala po'o le fa'aleagaina o nifo.
- Su'ega ma'ale'ale: E mafai e lau foma'i nifo ona su'eina lou ma'ale'ale e ala i le tu'uina o le malulu, vevela, po'o le fa'amalosi i le nifo ua a'afia e iloa ai le maualuga o le fa'aletonu.
Togafitiga Filifiliga mo Nifo Ma'ale'ale
Togafitiga mo le ma'ale'ale o nifo e fa'alagolago ile mafua'aga. O nisi o togafitiga masani e aofia ai:
- Fa'amama le Toothpaste: O le toothpaste fa'apitoa ua fuafuaina mo nifo ma'ale'ale o lo'o iai mea e fesoasoani e poloka ai le tu'uina atu o fa'ailoga tiga mai luga ole nifo ile neura.
- Togafitiga ole Fluoride: E mafai e lau foma'i nifo ona fa'aaoga se gel fluoride po'o se varnish e fa'amalosia ai le enamel ma fa'aitiitia ai le ma'ale'ale. O lenei togafitiga e mafai ona fesoasoani e faʻaitiitia le faʻalavelave ma puipuia ai nifo mai le faʻaleagaina atili.
- Su'ega nifo: I nisi tulaga, e mafai e lau foma'i nifo ona fautuaina le fa'aogaina o se fa'amau nifo e puipui ai nifo o lo'o aliali ma fa'aitiitia ai le ma'ale'ale. E mafai ona fesoasoani lea e fa'amaufa'ailoga ai tubules e tau atu i neura o le nifo.
- Nonoa po'o fa'atumu: Mo tagata ta'e po'o nifo pala, o le fusi o nifo po'o le fa'atumu e mafai ona fesoasoani e toe fa'afo'i le nifo ma puipuia ai le ma'ale'ale.
- Togafitiga a'a: Afai o le ma'ale'ale e mafua mai i fa'ama'i po'o le pala loloto lea e afaina ai le a'a o nifo, e ono mana'omia se a'a e aveese ai le aano o lo'o pisia ma fa'amama ai le tiga.
- Leoleo po: Afai o le bruxism o loʻo saofagā i le maʻaleʻale, e mafai e lau fomaʻi nifo ona fai se puipui i le po e puipuia ai nifo i le taimi o le moe ma puipuia le enamel.
Talafatu ma Mea Moni e uiga i le Ma'ale'ale o Nifo
E tele manatu sese e uiga i le maaleale o nifo e mafai ona mafua ai le le mautonu:
- Talafatu: O nifo ma'ale'ale e na'o tagata e leaga le tumama o nifo.
- Faʻamatalaga: E ui o le le lelei o le tumama o nifo e mafai ona saofagā i le ma'ale'ale o nifo, o le tele o tagata e lelei le tausiga o gutu o lo'o o'o pea i le ma'ale'ale ona o mea e pei o genetics, matua, po'o le fa'aofuina o enamel.
- Talafatu: O le maaleale o le a alu ese na o ia e aunoa ma se togafitiga.
- Faʻamatalaga: E ui e mafai ona fa'aleleia atili le ma'ale'ale ma le tausiga lelei, ae o le fa'aauau pea ona mana'omia togafitiga fa'apolofesa e fa'ailoa ai le mafua'aga autu.
Fa'alavelave o Nifo Ma'ale'ale
Afai e le togafitia, o nifo e mafai ona oʻo atu ai i nisi faʻalavelave, e pei o le:
- E pala nifo: O le ma'ale'ale faifaipea e mafai ona fa'aalia ai le pala po'o le fa'aleagaina o nifo, lea e mafai ona o'o atu ai i lua pe a le togafitia vave.
- Eleele o le Iila: E ono fa'aauau pea ona a'a le iila ua masaesae e aunoa ma se togafitiga talafeagai, e o'o atu ai i le ma'ale'ale sili atu ma le maualuga o le a'afiaga o ga'o ma fa'ama'i pipisi.
- Fa'ateleina le Fa'anoanoa: I le aluga o taimi, o le le togafitia e mafai ona mafua ai le faateleina o le tiga ma le le mautonu, e afaina ai gaoioiga i aso taitasi e pei o le 'ai ma le inu.
FAQs e uiga i nifo maaleale
1. Aisea e tiga ai o'u nifo pe a ou ai aisakulimi?
O nifo ma'ale'ale i mea'ai malulu, pei ole aisakulimi, ose fa'afitauli masani. E masani ona mafua ona o le enamel ua masaesa po'o a'a nifo matala, lea e mafai ai ona o'o atu le malulu i neura ma'ale'ale i totonu ole nifo.
2. E mafai ea ona alu ese na'o le ma'ale'ale o nifo?
I nisi tulaga, e ono fa'aleleia atili le ma'ale'ale ma le tausiga lelei, e pei o le fa'aaogaina o le pa'u fulunifo e fa'amama ai po'o le fa'aitiitia o mea'ai oona. Ae peita'i, afai e fa'aauau pea le ma'ale'ale, e taua le fa'afeso'ota'i se foma'i nifo mo se su'esu'ega talafeagai ma togafitiga.
3. E mafai faapefea ona ou taofia le ma'ale'ale o nifo?
Ina ia puipuia le ma'ale'ale o nifo, fai le tumama lelei o le gutu, aloese mai le mamafa tele o le fufuluina, fa'aaoga se pulumu fulunifo vaivai, ma fa'atapula'a le taumafaina o mea'ai ma vaiinu. E mafai foi ona fesoasoani le siakiina o nifo e le aunoa e iloa ma foia ai faafitauli a'o lei faateteleina.
4. E mafai ona ma'ale'ale nifo ona o mea fa'ama'i nifo?
Ioe, mea fa'ama'i nifo, aemaise lava i latou e maualuga le maualuga o le hydrogen peroxyide, e mafai i nisi taimi ona fa'atupu ma'ale'ale le tumau. Afai e te maua se fa'aletonu pe a uma ona fa'aogaina se mea pa'epa'e, fa'afeso'ota'i lau foma'i nifo mo se fautuaga pe mafaufau e fa'aaoga se oloa e sili atu le malu.
5. O le ma'ale'ale o nifo o se fa'ailoga o se lua?
O le ma'ale'ale o nifo e mafai ona avea ma fa'ailoga o se lua, aemaise lava pe a fa'aosoina i mea'ai suamalie po'o mea'ai. Afai e fa'aauau pea pe fa'atupula'ia le ma'ale'ale, e mana'omia se asiasiga i le foma'i nifo e iloa ai po'o iai se pu ma mana'omia togafitiga.
iʻuga
O le ma'ale'ale o nifo ose fa'afitauli masani e mafai ona fa'atupu ai le fa'aletonu ae e masani lava ona togafitia i le auala sa'o. E ala i le faailoaina o le mafuaaga autu ma le faia o gaioiga talafeagai, e pei o le faʻaaogaina o le fulunifo faʻamaʻi, faia o togafitiga fluoride, poʻo le sailia o le tausiga o nifo, o le toʻatele o tagata e mafai ona pulea pe faʻaumatia a latou faʻaʻailoga. Afai e te maua le ma'ale'ale faifaipea pe ogaoga, fa'afeso'ota'i le foma'i nifo e fa'amautinoa ai togafitiga talafeagai ma puipuia ai nisi fa'alavelave.
Falema'i Sili e Latalata ia te a'u Chennai