Tali tuusao
O le suega o galuega faatino a fatuga'o (KFT), e ta'ua fo'i o le suega o galuega faatino a fatuga'o po'o le RFT, o se vaega o suega o le toto ma le mimi, e masani lava o le serum creatinine ma le fua faatatau o le GFR, urea toto po'o le BUN, electrolytes, ma le fua faatatau o le urine albumin-i-creatinine. O le vaega KFT e fuafua le lelei o le fa'amamāina e fatuga'o o le toto, ae e le mafai ona fa'aalia pe aisea ua a'afia ai fatuga'o.
Auala autu
- E fuafua e le KFT le faʻamamāina, ae le o le mafuaʻaga. O le si'itia o le creatinine e ta'u atu ai ia te oe ua fa'aitiitia le fa'amamaina o le tino; e le ta'u atu ai ia te oe pe o le mafua'aga o le leai o se vai i le tino, poloka, vaila'au po'o se ma'i tumau.
- E lē atoatoa lava suega toto. O le fua faatatau o le albumin-i-creatinine (ACR) o le mimi e iloa ai le faaleagaina o fatuga'o e mafai ona misia atoa e le creatinine ma le eGFR.
- O se KFT masani e lē aveesea ai fa'ama'i fatuga'o. E mafai ona iai ni fa'aleagaina matuia o fatuga'o pe afai e masani le creatinine, aemaise lava i tagata e maualalo maso.
- O le tasi taunuuga e le masani ai e le o se fa'amaoniga lea. O fa'ama'i fatuga'o tumau e mana'omia ai le tumau o le fa'aletonu mo le itiiti ifo i le tolu masina, e fa'amaonia i le toe faia o su'ega.
- E manaʻomia e le faʻaliliuga le anotusi. E na'o le foma'i na talosagaina le KFT e mafai ona faitauina fa'atatau i lou matua, tele o maso, vaila'au, fa'ailoga ma tulaga sa i ai muamua.
I se tilotilo
| fōliga | Faamatalaga |
|---|---|
| O le a | Vaega o su'ega toto ma mimi e iloilo ai le fa'amamāina ma le fa'aleagaina o fatuga'o |
| Vaega masani | Su'ega o le creatinine i le toto, eGFR, urea/BUN i le toto, uric acid, sodium, potassium, calcium, phosphate, porotini atoa/albumin; fa'asologa o le mimi ma le ACR |
| faʻatusa | Fa'ata'ita'iga o le toto mai alatoto; fa'ata'ita'iga o le mimi (i le taimi atofaina pe i le taimi atofaina, e pei ona fa'atonuina) |
| Taimi e toso ai le toto | E tusa ma le 5-10 minute mo le faʻataʻitaʻiga o le toto lava ia |
| Anapogi | E masani ona lē manaʻomia le creatinine ma le urea; e ono fesiligia pe a faʻaopoopoina ni lipids poʻo se glucose, mulimuli i faʻatonuga a lau iunite. |
| Malosiaga autū | Taugofie, mafai ona toe fai, lelei mo le siakiina o aga masani i le aluga o taimi |
| Tapula'a autū | E le mafai ona iloa le mafuaʻaga, tulaga o le faʻamaʻi, pe faʻateʻaina le faʻaleagaina vave na o ia |
E lauiloa foi
- KFT / RFT (suega o le galuega a fatuga'o)
- Fa'amatalaga o fatuga'o, fa'amatalaga o fatuga'o, laulau o fatuga'o
- "Su'ega o fatuga'o", "su'ega o le creatinine", "su'ega o le urea creatinine"
- Fa'aaogāga fa'a-Hindi/fa'a-gagana: gurde ki jaanch, fatuga'o ki jaanch, "suega toto o fatuga'o"
- Su'ega mimi e feso'ota'i e masani ona fa'atonuina fa'atasi ma: fa'asologa o le mimi ma le microscopy, urine ACR (su'ega albumin o le mimi)
O le ā le suega o le galuega a fatuga'o
E fa'amamā e fatuga'o otaota ma le tele o le vai mai le toto, fa'apaleni masima ma le 'aisa, fesoasoani e fa'atonutonu le toto maualuga, fa'agaoioia le vaitamini D ma gaosia le erythropoietin, lea e fa'atino ai le gaosiga o sela toto mumu. O le KFT o se auala e le tuusa'o e siaki ai le galuega a le fa'amamāina e fa'aaoga ai fa'ailoga i le toto ma le mimi.
O vaega masani ma mea e fesoasoani i ai vaega taʻitasi:
- Creatine i le toto: o se otaota mai le fesuiaʻiga masani o maso, e faʻamamāina tele e fatugaʻo. E siʻitia pe a faʻaitiitia le faʻamamāina, ae e faʻalagolago foʻi le maualuga i le tele o maso, meaʻai ma le matua.
- Fuafuaina o le GFR (eGFR): o se fuafuaga mai le creatinine fa'aopoopo i ai le matua ma le itupa e fa'atatauina ai le fa'amamāina i le mL/min/1.73m? O le fa'atusatusaga o le creatinine CKD-EPI 2021 o lo'o iai nei e le fa'aaogaina ai se fesuia'iga o le lanu. o le eGFR o se fa'atatauga, ae le o se fua.
- Urea toto / BUN: e atagia ai le malepelepe o porotini ma le fa'amamaina o fatuga'o. E matua a'afia lava e le vai inu, porotini i mea'ai, toto toto i le gastrointestinal ma steroids, o lea e vaivai ai le fa'ailoga o fatuga'o tuto'atasi.
- Electrolytes ma minerale: O le sodium, potassium, calcium, phosphate ma le bicarbonate e faʻaalia ai taunuuga o le faʻaletonu o le galuega a fatugaʻo nai lo le faʻamamāina lava ia.
- Fua fa'atatau o le albumin-i-creatinine i le mimi (ACR): e iloa ai le tafe o le albumin i totonu o faamama ua faaleagaina. E mafai ona le masani ai le ACR ae o loo masani pea le eGFR, o le mafuaaga lea e le lava ai na o suega toto.
- Fa'asologa o le mimi ma le microscopy: E su'e le porotini, toto, sela papa'e, vali, tioata ma le kulukose, e avatu ai fa'ailoga i se fa'ama'i pipisi, mumū po'o ma'a.
- Cystatin C: o se isi fa'ailoga fa'amamā e le tele ni maso, e fa'aaogaina pe a ono fa'asesēina e le eGFR e fa'avae i le creatinine. E eseese le maua ma le tau i fale su'esu'e eseese.
O fa'ama'i tumau o fatuga'o e fa'amatalaina i ni fa'aletonu o le fausaga po'o le galuega a fatuga'o e sili atu ma le tolu masina, ma e fa'avasegaina e fa'aaoga ai le eGFR (vaega G) ma le albuminuria (vaega A), ae le na'o le eGFR. [Fa'amaonia le lomiga ta'iala a le KDIGO CKD o lo'o iai nei, E FA'AMASINOINA]
Aiseā e faia ai se suega o le galuega a fatuga'o
- Ina ia iloilo le fa'amamāina o fatuga'o pe a fa'aalia mai e fa'ailoga po'o fa'ailoga fa'afoma'i se fa'afitauli
- Ina ia suʻesuʻeina tagata e maualuga le lamatiaga, e pei o i latou e maua i le maʻisuka poʻo le toto maualuga
- Ina ia mata'ituina fa'ama'i fatuga'o tumau ua iloa ma lona fua faatatau o suiga
- Ina ia siaki le galuega a fatuga'o a'o le'i faia le ata fa'atusatusa, nisi taotoga po'o nisi vaila'au
- Ina ia mata'ituina vaila'au e ono a'afia ai fatuga'o pe mana'omia ona fetu'una'i le fua e tusa ai ma le galuega a fatuga'o
- Ina ia iloilo le masalomia o se manu'a fa'afuase'i i fatuga'o i le taimi o le ma'i, le leai o se vai i le tino po'o le sepsis
- Ina ia iloilo ai electrolytes e le masani ai, anemia e le mafaamatalaina po'o le toto maualuga e tete'e atu i ai
O ai e tatau ona faia lenei suega
E masani ona fautuaina le KFT mo:
- Tagata e maua i le ma'i suka: eGFR faaletausaga ma le ACR o le mimi, pe sili atu foi pe afai ua le masani ai
- Tagata e maua i le toto maualuga, aemaise lava pe afai e faigata ona pulea le toto maualuga
- Tagata e maua i fa'ama'i fatu po'o le fa'aletonu o le fatu
- So'o se tasi e iai se tala'aga o le aiga o fa'ama'i fatuga'o, dialysis po'o le totoga fatuga'o
- Tagata e toe maua i ma'a fatuga'o po'o fa'ama'i pipisi o le mimi
- Tagata o loʻo faʻaaogaina vailaʻau mo se taimi umi e pei o nisi vaila'au fa'amamā, ACE inhibitors po'o ARBs, lithium, NSAIDs mo se taimi umi po'o tu'ufa'atasiga o vaila'au fa'amama tiga/vaila'au fa'amama tiga, po'o togafitiga fa'asaga i le TB
- Tagata e fulafula e le mafua'aga, mimi e pei o le puaa, toto i le mimi pe fa'aitiitia le tafe o le mimi
- Tagata e maua i fa'ama'i pipisi o le tino, HIV, hepatitis B po'o le C, po'o le myeloma tele
- Tagata matutua ma tagata ua fa'atulagaina mo taotoga tetele po'o ata fa'aleleia atili e fa'atusatusa ai le lanu
O fa'ailoga e ono vave ai ona faia su'ega e aofia ai le fulafula o foliga, vae po'o lima, mimi e mageso pe fa'apupuna, toto i le mimi, fa'aitiitia pe tele naua le mimi e alu ese, niniva faifai pea, le lava le 'ai, mageso, vaivai e le mafua'aga pe faigata ona manava. O le to'atele o tagata e vave maua i fa'ama'i fatuga'o e leai ni fa'ailoga, o le mafua'aga lea e taua ai le su'esu'eina o vaega e lamatia.
O mea e le mafai ona iloa pe aveese e se suega o le galuega a fatuga'o
- E le mafai ona tu'uina mai se mafua'aga. E lē fa'avasega e le KFT le fa'ama'i fatuga'o o le ma'i suka mai le glomerulonephritis, poloka, manu'a i vaila'au po'o fa'ama'i interstitial.
- O le masani ai o le creatinine e lē faapea ai ua le aofia ai faamai fatugao. Atonu e tumau pea le creatinine i totonu o le vaega o le fale suʻesuʻe seʻia oʻo ina leiloa se vaega tele o le faʻamamāina, aemaise lava i tagata e maualalo maso, tagata matutua ma le tele o fafine.
- E le mafai ona vaevae fa'alagolago le ma'i tigaina mai le ma'i tumau i le tu'ueseeseina fa'atasi. A aunoa ma ni fua fa'atatau muamua, e le mafai e se si'itia o le creatinine e tasi ona ta'u atu ia te oe pe ua o ni aso pe ua tele tausaga le matua o le suiga.
- E le mafai ona iloa ai se poloka, maa, cysts, tumors po'o ni fa'aletonu i le fausaga. E manaʻomia ai le faia o ata e pei o le ultrasound (USG KUB) poʻo le CT.
- E le mafai ona iloa le fa'ama'i i totonu o le a'ano. E na'o le biopsy o fatuga'o e mafai ona iloa ai le tele o fa'ama'i o le glomerular ma le interstitial.
- E lē fa'atuatuaina le eGFR i tulaga lē mautu. I le taimi o suiga vave o le galuega a fatuga'o, maitaga, fa'alavelave matuia o le tino, tipi ese o le vae, cirrhosis po'o le le lava o mea'ai, e le lelei le fa'atinoga o fua fa'atatau o le eGFR.
- O le dipstick o le mimi e leai se aoga mo le porotini e le faapea ai o le albuminuria. E lē a'afia e dipsticks le maualalo o le albumin; e mana'omia se fa'amaumauga o le ACR (quantitative ACR).
Afai e masani le KFT ae o loʻo faʻaauau pea ou faʻailoga, toe foʻi i lau fomaʻi. O se taunuuga masani e faʻamatalaina ai le mea na fuaina i lea aso; e le faʻamaonia ai e leai se mea o sese.
Su'ega e feso'ota'i ae eseese
| suʻega | Fesili e tali | Le mea e le faia |
|---|---|---|
| Creatine i le toto ma le eGFR | O le ā le lelei o le fa'amamāina o fatuga'o i le taimi nei? | E le fa'aalia le mafua'aga po'o le fausaga; e misia ai le fa'aleagaina vave |
| ACR o le mimi | Ua tafe mai ea porotini i totonu o faamama? | E le fuaina le fua faatatau o le fa'amamāina; e mafai ona si'itia fa'afuase'i |
| Fa'amamāina o le creatinine i le mimi i le 24 itula | Fuaina o le kilia pe a foliga mai e le sa'o le eGFR | E faigofie ona sese le aoina; e soona fa'atatauina le GFR moni |
| Cystatin C eGFR | O le fua fa'atatau o le fa'amamāina e itiiti ifo le fa'alagolago i le tele o maso | A'afia i le fa'ama'i o le tairoiti, steroids, mumū; fa'atapula'aina le maua |
| Fa'asologa o le mimi ma le microscopy | E iai se fa'ama'i pipisi, toto, ni fa'amasima po'o ni tioata? | E lē o se suega fa'amamāina; e lē mafai ona fa'ailoa mai ai le CKD |
| Aganu'u mimi | O le fea meaola o loʻo mafua ai se faʻamaʻi mimi? | E leai se tala e uiga i le fa'amamāina o fatuga'o |
| Ultrasound KUB (sonography) | Tele o fatuga'o, echotexture, hydronephrosis, tele o ma'a, cysts | E le fuaina le galuega; e mafai ona misia ni maa laiti ma le tele o vaega o le ureter |
| CT KUB e le fa'atusatusaina | Ma'a ma le poloka e maualuga le maaleale pe afai e masalomia le renal colic | E aofia ai le radiation; e le fuaina ai le galuega a fatuga'o |
| biopsy fatuga'o | O le ā le fa'ama'i e fa'atatau i le aano? | O se faiga fa'alavelave e lamatia ai le tafe toto; e le o se suega e siaki ai |
| Su'ega o le galuega a le ate (LFT / SGPT-SGOT) | Manu'a o le ate ma le galuega fa'apitoa | Okeni e matuā ese lava; e lē mafai ona fesuia'i ma le KFT |
O le fea suega e muamua e fa'alagolago i le fa'afitauli tau falema'i. Mo le su'esu'eina o le ma'isuka, e muamua le eGFR fa'atasi ai ma le mimi ACR. Mo le tiga o le suilapalapa e fa'ailoa mai ai se ma'a, fa'ata'ita'iga o ata. Mo le fiva ma le mu o le mimi, fa'asologa o le mimi ma le fa'asuavai o le mimi. Mo le mimi mageso ma le fula, fa'atatauina o le proteinuria. E leai se suega e tasi e sili atu i le lalolagi atoa, latou te taliina fesili eseese.
Auala e sauni ai
O le sauniuniga e fa'atulaga e le fale su'esu'e po'o le falema'i o lo'o faia le suega ma e eseese i iunite ta'itasi. O fa'atonuga tusitusia a lau iunite e sili atu nai lo se isi lava mea o lo'o i luga o lenei itulau.
- Anapogi: E masani lava e lē manaʻomia le anapogi mo le creatinine, urea ma electrolytes. Atonu e talosagaina le anapogi pe afai o le kulukose, lipids poʻo isi suʻega e tuʻufaʻatasia ma le KFT.
- Hydration: inu vai e pei ona masani ai se'i vagana ua fa'atapula'aina lau vai. E leai se i'uga moni pe a leai se vai i le tino pe a tele naua le vai e maua mai ai.
- Vailaau ma mea faaopoopo: aumai se lisi atoa, e aofia ai vailaʻau faʻaitiitia tiga, sauniuniga ayurvedic poʻo laʻau, faʻaopoopoga i le faletaʻalo poʻo porotini ma le creatine. Aua le taofia soʻo se vailaʻau faʻatonuina e sauniuni ai mo se KFT, fesili muamua i le fomaʻi.
- Porotini ma le creatine: O se taumafataga e tele ai porotini, tele o aano o manu ua vela, po'o ni fa'aopoopoga creatine a'o le'i faia le suega e mafai ona si'itia ai le creatinine. Ta'u mai le mea na 'ai talu ai nei.
- Faamalositino mamafa: O faamalositino mamafa i le 24-48 itula ua mavae e mafai ona siitia ai le creatinine ma mafua ai le transient proteinuria. Ta'u i le fale su'esu'e pe a talafeagai lenei mea.
- Fa'ata'ita'iga o le mimi: Mo se ACR i se vaega, e masani ona sili atu le faia o se faʻataʻitaʻiga i le taeao po. Faʻamamā le vaega, lafoaʻi le vaega muamua o le vaitafe ma aoina le ogatotonu o le vaitafe i totonu o le pusa mama ua saunia.
- Aoina fa'atulagaina taimi: Mo se suega mimi i le 24 itula, tia'i le mataua muamua i le taeao, ona aoina lea o mataua ta'itasi mo le isi 24 itula e aofia ai ma le mataua muamua i le taeao e soso'o ai, ia teu le fagu ia mālūlū e pei ona fa'atonuina.
Afai ua e to
E masani ona pa'ū le creatinine i le taimi o le maitaga ma e le fa'amaoniaina fua fa'atatau masani o le eGFR mo fafine maitaga. E ese le fa'auigaina o le iloiloga o le proteinuria i le taimi o le maitaga ona o le preeclampsia. Ta'u i le fale su'esu'e ma lau foma'i fa'ato'aga.
Afai e maua oe i le ma'isuka o lo'o faia togafitiga e fa'aitiitia ai le kulukose
Afai ua talosagaina oe e anapogi, fesili i lau foma'i e fa'atonuina le tui pe fa'apefea ona taulimaina le inisalini po'o papamaa e pei o le sulfonylureas i le taeao o le suega, ma ia e 'ave se mea e te maua ai le suka. 'Aua le anapogi mo se taimi umi e aunoa ma se fautuaga.
Afai e te maua i le faaletonu o le fatu, CKD ua alualu i luma pe ua faʻatapulaʻaina foʻi le vai
Aua le fa'ateleina le vai e te inuina e "fa'amamā ai fatuga'o" a'o le'i faia le su'ega. Ia tausisi i le tapula'a o le vai ua fa'atonuina ma ta'u i le aufaigaluega e aoina le vai e uiga i ai.
fanau
E eseese le tulaga o le creatinine i tamaiti ma le eGFR equations mai i tagata matutua, ma e tatau ona fa'amatalaina e se foma'i tamaiti po'o se foma'i o nephrology tamaiti ia taunuuga. E sili atu le fa'aaogaina o ni vaega laiti o le fa'ata'ita'iga ma le phlebotomy ua a'oa'oina e tamaiti.
Tagata matutua matutua
E fa'aitiitia teisi le eGFR pe a matua, ma o le maualalo o maso e mafai ona fa'amautinoa ai le creatinine. O le ACR o le mimi ma aga masani ua mavae e matua taua tele i lenei vaega.
O le a le mea e tupu i le taimi o le suega
- Resitalaina ma siaki: ua fa'amaonia au fa'amatalaga, suega na talosagaina ma so'o se fa'atonuga mo le anapogi.
- Fa'ata'ita'iga toto: E fa'apipi'i se tourniquet i le lima pito i luga, e fa'amamā le pa'u, ona fa'aaoga lea o se nila e toso ai le toto mai se alatoto i le tulilima i totonu o le tasi pe sili atu paipa. Ona sosoo ai lea ma le oomi ma se tama'i fusi.
- Fa'ata'ita'iga o le mimi: aoina i totonu o se pusa mama i totonu o le faletaele, pe aumai mai se nofoaga e aoina ai i le fale i se taimi atofaina.
- lagona: se tui puupuu i le taimi na tui ai le nila, o nisi taimi e iai ni manu'a laiti pe a uma.
O le a le umi e alu ai le faagasologa
- Su'e toto: e masani lava 5-10 minute mai le tourniquet i le taimi e fusi ai.
- Aofa'i o asiasiga: e masani lava e 15-30 minute e aofia ai le resitalaina ma le fa'atali.
- Mimi ila: ni nai minute.
- 24-itula aoina urine: mo le 24 itula atoa i le fale, faaopoopo i ai ma le asiasiga e tuu mai le faataitaiga.
- Mauaina o lipoti: e eseese e tusa ai ma le fale suʻesuʻe ma pe o le KFT o se talosaga masani pe faanatinati. Fesili i le nofoaga e aoina ai mea poʻo afea e sauni ai lau lipoti.
Malamalama i lau lipoti KFT
Faitau le lipoti e faʻatusatusa i le vaega faʻasino na lolomiina e le fale suʻesuʻe o loʻo faia le suʻesuʻega. E eseese vaega i le va o fale suʻesuʻe ona o le eseese o masini suʻesuʻe ma metotia, o lea aua le faʻatusatusa au fuainumera i se vaega mai se isi fale suʻesuʻe poʻo le initaneti.
- Creatine i le toto: O tau maualuga e masani ona faʻaalia ai le faʻaitiitia o le faʻamamaina o maso, ae o le tele o maso, itupa, matua, meaʻai ma le faʻamamaina o le vai e suia uma ai le fuainumera. O se tau "maualuga masani" i se alii talavou malosi e ono faʻamoemoeina atoatoa; o se tau "masani" i se tamaitai matua vaivai e ono natia ai le faʻaletonu moni.
- eGFR: lipotia i le mL/min/1.73m? O tau maualalo e faʻaalia ai le faʻaitiitia o le faʻamamaina. O le maualalo e tasi o le eGFR e le o se faʻamaʻi tumau o fatugaʻo, e tatau ona tumau i tua atu o le tolu masina. E le faʻatuatuaina foʻi le eGFR pe a vave ona suia le galuega a fatugaʻo.
- Urea / BUN: E si'itia pe a fa'aitiitia le fa'amamāina, ae fa'apea fo'i ma le leai o se vai i totonu, le tele o porotini e 'ai, le toto i le gastrointestinal, steroids ma fa'ama'i catabolic. O le si'itia o le urea ma le creatinine masani e masani ona fa'asino i se tasi o nei mea nai lo le fa'ama'i fatuga'o.
- Fa'ama'i o le Mimi: O tau maualuga e fa'aalia ai le tele o le albumin e tafe. O vaega e fa'aaogaina e fa'avasega ai le albuminuria, ma o le fa'amaoniga i luga o se fa'ata'ita'iga toe fai i le taeao po o le mea masani lea a'o le'i fa'ailogaina le persistent albuminuria.
- Potassium: E tāua uma tulaga maualuga ma tulaga maualalo ma e mafai ona fa'afuase'i ona tula'i mai i se tulaga fa'afoma'i. O le hemolysis i le taimi o le aoina o vaila'au e mafai ona fa'ateleina sese ai le potassium.
- E sili atu le aga i le tulaga e tasi. O le itu e agai i ai le suiga i lipoti e tele e masani lava ona sili atu ona aoga nai lo se numera e tasi.
O se lipoti a le KFT e lē o se faʻamaoniga o le maʻi. Ave i le fomaʻi na talosagaina, faʻatasi ai ma au lipoti muamua ma le lisi o vailaʻau. E eseese taunuʻuga e faʻatatau i tulaga faʻafomaʻi taʻitasi.
Afai e mafai ona fa'asesēina taunuuga o le KFT
Ua sese le si'itia o le creatinine (ua sili atu le lelei o le galuega a fatuga'o nai lo le mea e foliga mai)
- Maso tetele, fa'atupu tino, creatine po'o ni fa'aopoopoga porotini maualuga
- O se taumafataga tele o aano o manufasi pe faamalositino malosi i se taimi puupuu a'o le'i faia le fa'ata'ita'iga
- Fuala'au e poloka ai le fa'asa'olotoina o le creatinine e aunoa ma le fa'aitiitia o le fa'amamāina, e pei o le trimethoprim ma le cimetidine
- O le leai o se vai e mafua ai le si'itia o le prerenal lea e toe fa'asa'oina i le toe fa'asusuina o le vai
- O nisi fa'alavelave i su'ega, e aofia ai le hyperbilirubinaemia tele po'o nisi ketones
E fa'amautinoa sese e le creatinine (ua sili atu le leaga o le galuega a fatuga'o nai lo le mea e foliga mai)
- Le tele o maso, vaivai, sarcopenia, le lava o mea'ai, ma'i tumau
- Tipi ese o vae po'o le ma'i pipili
- Fa'ama'i ate ua alualu i luma
- Taumafa fa'atau mea'ai e itiiti ai le porotini e 'ai
- Maitaga, pe a pa'ū fa'aletino le creatinine
Urea/BUN e fa'asesēina i itu uma e lua
- Maualuga sese: leai o se vai i le tino, tele o porotini e 'ai, tafe toto i le manava, corticosteroids, tulaga catabolic
- E sese le maualalo: le tele o porotini e 'ai, fa'ama'i ate, ma'itaga, soona inu vai
Ua sese le si'itia o le ACR o le mimi
- Fa'ama'i pipisi o le mimi, fiva, toto o le masina po'o le tafe mai o le measā
- Faamalositino malosi i le 24 itula ua mavae
- Fa'ailogaina o le hyperglycaemia, le le atoatoa o le fatu, toto maualuga tele
- Tulaga sa'o mo se taimi umi (orthostatic proteinuria, e sili atu ona taatele i talavou)
Ua fa'aitiitia sese pe fa'avaivaia le ACR o le mimi
- Mimi matuā vaivai pe a uma ona inu tele le vai
- O le aoina o mea i totonu o le 24 itula e le atoatoa pe sese le taimi atofaina, o se tasi lea o mafuaʻaga masani o mea sese i suʻesuʻega o le faʻamamaina o mea sese.
Meafaitino eletise
- Ua fa'ateleina sese le potassium e ala i le hemolysis, umi o le taimi e fa'apipi'i ai le tourniquet, uu o le lima po'o le tuai o le fa'agasologa o fa'ata'ita'iga
- E foliga mai e maualalo le sodium ma le hyperlipidaemia ogaoga po'o le paraproteinaemia i nisi o metotia
Lamatiaga ma le saogalemu
Fa'ata'ita'iga o le toto (venepuncture)
E masani lava e maualalo le lamatiaga. O aafiaga e ono aʻafia ai e aofia ai le tiga puupuu, manu'a, se toto itiiti, lagona vaivai po'o le matapogia, ma e seasea ona iai ni fa'ama'i pipisi i le lotoifale po'o le itaitagofie o neula. Ta'u i le aufaigaluega pe afai e te inuina ni vaila'au e fa'amama ai le toto, e faigofie ona manu'a pe na e matapogia i le taimi o su'ega toto muamua.
Miaga faataʻitaʻi
Leai se lamatiaga faaletino. O le faʻafitauli autu o le sese o faʻataʻitaʻiga, faʻaleagaina poʻo le le atoatoa o le aoina o le taimi e oʻo atu ai i se taunuuga faʻasesē ma le toe faia o suʻega e le manaʻomia.
Su'esu'ega e feso'ota'i ma fa'amatalaga eseese o lamatiaga
E lē tutusa le lamatiaga i suʻesuʻega o fatugaʻo. E lē aofia ai i le ultrasound KUB le faʻavevela o le radiation. E aofia ai i le CT KUB le faʻavevela o le ionizing radiation. O suʻesuʻega e faʻaleleia atili ai le faʻatusatusaga o vailaʻau e iai ni manatu e fesoʻotaʻi ma le faʻatusatusaga e faʻalagolago i le galuega a fatugaʻo. O le biopsy o fatugaʻo e faʻalavelave ma e iai se lamatiaga taua o le tafe toto e manaʻomia ai le mataʻituina. O nei mea e talanoaina eseese e le fomaʻi e fautuaina.
Mumu fua
Fa'alavelave fa'afuase'i: saili se fesoasoani i le taimi nei
- E itiiti pe leai foi se mimi e alu mo le tele o itula, faatasi ai ma le faigata o le manava pe fulafula
- Faigata tele le manava, le mafai ona taoto fa'atafafā, pe tiga le fatafata
- Tata vave le fatu, vaivai o maso po'o le pa'ū fa'atasi ai ma se lipoti o lo'o fa'aalia ai le maualuga tele o le potassium
- Fenumiai, matapogia, ma'i ulu po'o le pua'i faifai pea ma ua iloa le maualuga o le creatinine
- Fiva fa'atasi ai ma le tiga ma le ogaoga o le suilapalapa, pe fiva fa'atasi ai ma le tasi fatuga'o o lo'o galue pe ua toe totoina
- Toto vaaia i le mimi faatasi ai ma poloka ma le le mafai ona tafe le mimi
Iloiloga faafoma'i i le aso lava lea
- O se si'itia fou ma tele i le creatinine pe a fa'atusatusa i lipoti talu ai nei
- Toto vaaia i le mimi e aunoa ma le taofia o le totoga
- Fula fou vave ona tupu o le foliga, vae poʻo le manava
- Fiva fa'atasi ai ma le mu o le mimi ma le tiga o le suilapalapa
- Manava tata, pua'i pe le lava le 'ai a'o fa'aaogaina vaila'au fa'aitiitia le mamafa, ACE inhibitors, ARBs, SGLT2 inhibitors po'o NSAIDs, fesili e uiga i se fetuunaiga le tumau o vaila'au nai lo le taofi na'o oe.
Taimi atofaina masani
- O se eGFR po'o se ACR e fai si le masani ai i luga o se lipoti e tasi, e mana'omia ai le toe fa'amaonia.
- Mimi e fa'apupuna pea e aunoa ma isi fa'ailoga
- Fulafula māmā o le tapuvae i le faaiuga o le aso
- O se KFT masani ae o fa'ailoga o lo'o fa'aauau pea e mana'omia ai se iloiloga atili
- Su'esu'ega faaletausaga pe afai e te maua i le ma'isuka, toto maualuga po'o se tala'aga faaleaiga o fa'ama'i fatuga'o
Tulaga fa'apitoa
tō
E masani ona fa'ateleina le fa'amamaina o fatuga'o ae fa'aitiitia le creatinine. E le fa'amaoniaina fua fa'atatau masani o le eGFR i le taimi o le ma'itaga. O le proteinuria fou po'o le toto maualuga pe a mavae le 20 vaiaso e mana'omia ai se iloiloga vave o le maitaga.
fanau
E eseese tulaga fa'asinomaga mo tamaiti ma fa'atusatusaga eGFR mai tulaga matutua. E tāua le tuputupu a'e, mea'ai ma fa'aletonu o le ala mimi talu mai le fanau mai, ma e tatau ona fa'atatau tonu le fa'auigaga i tamaiti.
Tagata matutua matutua
E masani ona fa'aitiitia le eGFR pe a matua ma e le fa'apea ai o le a fa'asolosolo malie le fa'ama'i. O le albuminuria ma le aga masani i le aluga o taimi e sili atu ona mamafa. E masani ona mana'omia le fetu'una'iga o le fua o vaila'au mo le galuega a fatuga'o.
Ma'isuka i le togafitiga e fa'aitiitia ai le kulukose
O le eGFR faaletausaga ma le ACR o le mimi o ni mea masani ia. O nisi vailaau e fa'aitiitia ai le kulukose e mana'omia le toe iloiloina o le fua ona o suiga o le eGFR. So'o se suiga e tatau ona sau mai le tagata na tu'uina atu le fa'atonuga, ae le na'o le lipoti.
Faʻailoga fatu fatu fatu
O le tele o le siakiina e fa'alagolago i le tulaga, albuminuria ma le saoasaoa o le suiga. 'Alo'ese mai NSAID e fa'atau fua, vaila'au fa'a-la'au e le'i fa'amaoniaina po'o vaila'au "fa'amamāina fatuga'o", ma vaila'au fa'aopoopo e tele le inumaga e aunoa ma le talanoaina ma lau foma'i o nephrology.
Loto o le fatu
E masani ona fesuisuia'i le creatinine ma le urea e fa'atatau i le tele o le diuretic ma le tulaga o le vai. O le si'itia i le taimi o togafitiga diuretic e le fa'apea ai ua fa'aleagaina fatuga'o ma e mana'omia le fa'amatalaina fa'atasi ai ma fa'ailoga ma le mamafa.
Ma'i tigaina, fiva po'o le leai o se vai i le tino
O fua fa'atatau o le KFT e faia i le taimi o le ma'i tigaina atonu e le o atagia ai le galuega masani a fatuga'o. E masani lava ona mana'omia le toe faia o su'ega pe a uma ona toe malosi a'o le'i fa'ailogaina se fa'ama'i tumau.
Su'ega o le galuega a fatuga'o i le tulaga Initia
- Fa'amatalaga: E fa'aaogaina tutusa le KFT ma le RFT i fale su'esu'e i Initia, ma e eseese anotusi o paneli i fale su'esu'e ta'itasi. Siaki po'o a vaega o lau lipoti o lo'o aofia ai, o le tele o paneli "KFT" e le aofia ai le urine ACR, lea e tatau ona talosagaina eseese.
- Ma'i suka ma le toto maualuga o ni vaega autū ia e mafua ai faʻamaʻi fatugaʻo tumau i Initia, ma avea ai le suʻesuʻega faaletausaga o le eGFR faʻatasi ai ma le suʻesuʻega o le urine ACR e matua tāua lava i nei vaega.
- Fa'atulagaga o le tino o Asia i Saute: E tupu fa'ama'i o le metabolism i tagata Asia i Saute pe a maualalo le BMI, ma o le maualalo o le averesi o maso i le tele o tagata matutua o lona uiga e mafai e le creatinine ona fa'aalia ai le le atoatoa o le fa'aletonu o fatuga'o. E tatau ona fa'aaogaina le eGFR, e le na'o le creatinine.
- Vailaau ma mea faaopoopo: faigofie ona maua NSAID ma vailaʻau faʻapitoa mo le tiga, nisi o vailaʻau faʻa-Ayurvedic, vailaʻau faʻa-laʻau ma vailaʻau mamafa, ma vailaʻau faʻaopoopo mo porotini poʻo le creatine e taua uma i taunuuga o fatugaʻo. O togafitiga faʻasaga i le TB ma nisi vailaʻau faʻamaʻi e manaʻomia foʻi le fua faʻatatau e faʻatatau i le galuega a fatugaʻo.
- Fa'ama'i pipisi ma ma'a: O le maualuga o le avega o faʻamaʻi maʻa i le mimi i nisi vaega o Initia i mātū ma sisifo, faʻatasi ai ma faʻamaʻi pipisi i le teropika e mafai ona aʻafia ai fatugaʻo, o lona uiga e masani ona manaʻomia suʻega o le mimi ma le pueina o ata faʻatasi ai ma le KFT toto.
- Haemoglobinopathies ma le anemia: E taatele le thalassemia trait ma le iron deficiency anemia ma e aʻafia ai le faʻamatalaina o suega e pei o le HbA1c, o loʻo lipotia mai i le % (NGSP) ma le mmol/mol (IFCC), pe a iloiloina faʻatasi le maʻisuka ma faʻamaʻi fatugaʻo.
- Puipuiga o faʻamatalaga: O lipoti o fale suʻesuʻe ma resitalaina i luga o le initaneti e aofia ai faʻamatalaga tau soifua maloloina patino e taulimaina i lalo o le Digital Personal Data Protection Act, 2023. Fesili pe faʻapefea ona teuina ma faʻasoa atu faʻamatalaga o lau lipoti.
- Tulafono fa'atonutonu o ata: Afai e fa'aopoopo le ultrasound i le iloiloga o fatuga'o i se fafine e mafai ona fanau, e fa'agaoioia nofoaga tutotonu i Initia i lalo o le PC-PNDT Act, 1994, ma e fa'asa ona faia le fa'ai'uga o itupa.
Tau ma inisiua i Initia
E matuā eseese lava tau i totonu o aai, i totonu o fale suʻesuʻe a le malo ma fale suʻesuʻe tumaoti, ma e tusa ai ma le aofaʻi o suʻesuʻega o loʻo aofia i le laulau. O fuainumera o loʻo taʻua i soo se mea e tatau ona faʻaalia naʻo se faʻailoga; faʻamaonia le tau o loʻo iai nei i le fale suʻesuʻe aʻo leʻi faia se suʻega.
Mea e aʻafia ai le tau e te totogia:
- Tele vaega: O le tau o se paneli masani o le urea-creatinine-electrolyte e taugofie atu nai lo se fa'asologa umi o fatuga'o
- Su'ega fa'aopoopo: O le mimi ACR, cystatin C ma suʻesuʻega mimi i le 24 itula e masani ona totogi eseese; o le cystatin C e matua taugata tele ma e seasea maua lautele.
- Ituaiga o le Fale Su'esu'e: nofoaga a le malo, nofoaga e tuto'atasi e aoina ai mea, fale su'esu'e a le falema'i po'o le fale su'esu'e fa'asino
- Fa'amaoniga ma le toe fa'aleleia: fale su'esu'e fa'amaonia ma le fa'agasologa fa'anatinati po'o le STAT e masani ona taugata tele
- Aoina o le fale ma totogifa'ata'ita'iga pe a uma itula faigaluega
- Afifi fa'alesoifua maloloina ua fa'aputuina, lea e masani ona aofia ai le creatinine ma le urea ae aveese le urine ACR
- Aai ma le nofoaga faafoma'i, e aofia ai pili o le nofo i le falema'i ma le nofo i fafo
I luga o inisiua: o suega fa'ama'i e masani ona le aofia ai i le inisiua fa'alesoifua maloloina masani mo se taui vagana ua aofia i le inisiua se OPD po'o se fa'amanuiaga fa'ama'i. O le KFT e faia o se vaega o se faiga ulufale po'o se tausiga i le ao e masani ona aofia ai i totonu o le tagi mo le nofo i le falema'i. O fuafuaga a le malo ma fuafuaga fa'alesoifua maloloina a le kamupani e iai a latou lava lisi o tau. Siaki ma lau kamupani inisiua po'o le laulau pili a le falema'i a'o le'i faia le suega.
Talafatu ma mea moni
| tala faʻafāgogo | Mea moni |
|---|---|
| "O le creatinine masani o lona uiga e lelei oʻu fatugaʻo." | E mafai e le creatinine ona tumau i le tulaga e ui lava i le tele o le leiloa o le fa'amamāina, aemaise lava pe a maualalo maso. O le eGFR ma le mimi ACR e fa'aopoopoina ai fa'amatalaga e le mafai e le creatinine na'o ia ona fa'aopoopoina. |
| "O le maualuga o le creatinine o lona uiga ua ou le toe galue lelei fatuga'o." | O se fua fa'atatau e tasi ua si'itia e ono atagia mai ai le leai o se vai i le tino, se vaila'au, fa'amalositino talu ai nei po'o se ma'i tigaina. O fa'ama'i tumau o fatuga'o e mana'omia ai le tumau pea o le fa'aletonu i le sili atu ma le tolu masina. |
| "O le inu tele o le vai a'o le'i faia le suega e fa'amamā ai fatuga'o." | O le tele o le vai a'o le'i faia le su'ega e fa'avaivaia ai le mimi ma e mafai ona ufiufi ai le albuminuria. E le fa'aleleia ai le galuega a fatuga'o, ma e le saogalemu pe a fa'atapula'aina le vai po'o le fa'aletonu o le fatu. |
| "E mafai e le KFT ona taʻu mai ia te aʻu le mafuaʻaga ua aʻafia ai oʻu fatugaʻo." | E fuaina e le KFT fa'ailoga o le fa'amamāina ma fa'ailoga o mea ua fa'aleagaina. E masani ona mana'omia e le mafua'aga le tala'aga, su'esu'ega o le mimi, ata, su'ega o le puipuiga o le tino po'o nisi taimi o le biopsy. |
| "E mafai e vailaʻau faʻamamā fatugaʻo ona faʻaleleia le maualuga o le creatinine." | E leai se fa'amaoniga mautinoa mo lenei mea, ma o nisi sauniuniga ua feso'ota'i ma manu'a o fatuga'o ma le a'afia i u'amea mamafa. Talanoaina so'o se fa'aopoopoga ma lau foma'i. |
| "O le porotini i le mimi o lona uiga o faʻamaʻi fatugaʻo." | O le fiva, fa'ama'i pipisi, faamalositino, tulaga o le tino ma le pisia e mafai ona fa'ateleina ai le porotini o le mimi mo sina taimi. O le fa'aauau pea o le albuminuria pe a toe faia su'ega o le mea taua lea. |
| "Afai e maualalo le eGFR o le a ou manaʻomia le dialysis." | E to'atele tagata e fa'aitiitia le eGFR e tumau pea le mautu mo le tele o tausaga i togafitiga o le toto maualuga, ma'isuka ma le lamatiaga o le fatu. E eseese taunu'uga e fa'atatau i tulaga fa'afoma'i ta'ito'atasi. |
Soo fesili
E tatau ona ou anapogi mo se KFT?
E masani lava e lē manaʻomia le anapogi mo le creatinine, urea ma electrolytes. E masani ona talosagaina le anapogi pe a tuʻufaʻatasia le kulukose poʻo lipids i le asiasiga e tasi. Talu ai e eseese manaʻoga i le va o fale suʻesuʻe, mulimuli i faʻatonuga tusitusia mai le iunite o loʻo faia lau suʻega nai lo se tulafono lautele.
E tutusa le KFT ma le su'ega urine?
Leai. O le KFT toto e fuafua ai le fa'amamāina e ala i le creatinine, eGFR, urea ma electrolytes. O le su'ega mimi, microscopy masani po'o le albumin-i-creatinine ratio, e iloa ai le fa'aleagaina, le tafe o porotini, le toto ma le fa'ama'i pipisi. E eseese tali a nei mea e lua, ma o le su'ega toto lava ia e mafai ona misia atoa ai le fa'aleagaina vave o fatuga'o.
E mafai ona maualuga la'u creatinine e aunoa ma se fa'ama'i fatuga'o?
Ioe. O maso tetele, fa'aopoopoga o le creatine po'o le porotini, taumafataga mamafa o aano o manufasi, fa'amalositino malosi, le leai o se vai i totonu o le tino, ma vaila'au e pei o le trimethoprim po'o le cimetidine e mafai ona fa'ateleina ai le creatinine e aunoa ma le fa'aitiitia o le fa'amamaina. E masani ona toe faia e lau foma'i le su'ega i lalo o tulaga mautu a'o le'i faia ni fa'ai'uga.
O le ā le uiga o le maualalo o le eGFR i se lipoti e tasi?
O le tasi le maualalo o le eGFR e faʻaalia ai le faʻaitiitia o le faʻamamaina o le faʻamaʻi i lena lava aso. Atonu e atagia mai ai se maʻi faʻafuaseʻi, le leai o se vai i le tino poʻo se aafiaga o se vailaʻau. O faʻamaʻi tumau o fatugaʻo e manaʻomia ai se faʻaletonu e tumau mo le sili atu ma le tolu masina, o lea e manaʻomia ai le toe faia o suʻega ma le faʻatusatusaga ma lipoti na muamua atu.
O fea e sili atu, creatinine poʻo le cystatin C?
E leai se tasi e sili atu ona lelei i itu uma. E taugofie ma e maua lautele le eGFR e fa'avae i le creatinine. E itiiti se aafiaga o le Cystatin C i le tele o maso ma e aoga pe a ono fa'asesēina e le creatinine, e pei o le vaivai, tipi ese o maso po'o le tele tele o maso. E eseese le maua ma le tau i fale su'esu'e eseese.
E fa'afia ona tatau ona ou toe faia se KFT?
O le tele o taimi e fa'alagolago i le mafua'aga o le su'ega. O le su'esu'ega mo le ma'isuka tumau po'o le toto maualuga e masani ona faia i tausaga ta'itasi fa'atasi ai ma le ACR o le mimi. O fa'ama'i fatuga'o tumau ua fa'amautuina, suiga talu ai nei o vaila'au po'o se ma'i tigaina atonu e mana'omia ai ni su'ega faifai pea. E filifili e lau foma'i o lo'o togafitia le taimi e fa'atatau i lou tulaga ma le aga masani.
Pe tatau ona ou taofi lo'u vaila'au mo le toto maualuga po'o le ma'i suka pe afai e le masani ai la'u KFT?
Leai. Aua le taofia pe sui so'o se vaila'au fa'atonuina e fa'atatau i se lipoti. O nisi vaila'au e puipuia ai fatuga'o e mafua ai le si'itia la'ititi o le creatinine e fa'amoemoeina. Ave le lipoti i le foma'i fa'atonuina, o ia lea o le a filifili pe talafeagai le fetu'una'iga o le fuala'au, taofi le tumau a'o ma'i, pe leai se suiga.
E mafai e le KFT ona iloa ma'a fatuga'o?
E lē fa'atuatuaina. Atonu e fa'aalia e le KFT le fa'aletonu o le fa'amamāina pe afai o lo'o poloka e se ma'a, ae o ma'a lava ia o se fa'ailoga o le fausaga. O le Ultrasound KUB e fa'aalia ai le hydronephrosis ma le tele o ma'a; o le non-contrast CT KUB e sili atu ona maaleale i le masalomia o le renal colic i le tele o tagata matutua e le'i ma'itaga.
E masani lava la'u KFT ae o lo'o fula pea ma pupula lo'u mimi. O le a le isi mea e fai?
Toe fo'i i lau foma'i. O le KFT masani o le toto e lē fa'apea ai ua iai ni fa'ama'i fatuga'o, ma e mafai ona iai le albuminuria fa'atasi ai ma le eGFR masani. O le fuaina o le porotini o le mimi po'o le ACR, su'esu'ega o le mimi microscopy, iloiloga o le toto maualuga, ma o nisi taimi o le faia o ata po'o le fa'asilasilaga fa'apitoa o la'asaga masani ia e sosoo ai.
punaoa
- Taiala Fa'afoma'i a le KDIGO mo le Iloiloga ma le Puleaina o Fa'ama'i Fatuga'o Tumau [Fa'amaonia le lomiga o lo'o iai nei, E FA'AMASINOINA]
- Inker LA, Eneanya ND, Coresh J, ma isi. Fuafuaga Fou e Faʻavae i luga o le Creatinine ma le Cystatin C e Faʻatatau ai le GFR e aunoa ma le Lanu. New England Journal of Medicine, 2021.
- Fa'avae Fa'aleatunuu mo Kidney ma le Vaega Fa'atino a le American Society of Nephrology i le Toe Fa'avasegaina o le Fa'aaogaina o Lanu i le eGFR, fautuaga fa'atasi, 2021.
- Fono a Initia mo Suʻesuʻega Faafomaʻi, togafitiga masani ma taʻiala faʻamaonia i faʻamaʻi fatugaʻo tumau [Fa'amaonia le lomiga o lo'o iai nei, E FA'AMASINOINA]
- Tulafono o Metotia Fa'amaonia o le Soifua Maloloina a'o le'i Fanauina le Pepe ma Metotia Fa'amaonia o le Soifua Maloloina a'o le'i Fanauina le Pepe (Fa'asaina o le Filifiliga o Itupa), 1994, Malo o Initia.
- Tulafono o le Puipuiga o Fa'amatalaga Patino Fa'atekinolosi, 2023, Malo o Initia.