O le a le galuega masani a fatuga'o?
O fatuga'o e pei o fatu fatu ma e pei o le moto le lapo'a. E lua fatuga'o e taoto i itu uma o le tuasivi, pito i tua i le manava ma lalo ifo o le ivi 'aso'aso.
O fatuga'o e faatumauina le maualuga o le vai o le tino ma minerale taua eseese. Latou te fa'amamaina mea leaga ma le tele o vai mai le toto ma tuli'esea mai le tino e pei o le mimi.
O galuega fa'aopoopo a fatuga'o e aofia ai le gaosiga o:
- vitamini D
- Maua toto mumu
- Hormone e faatonutonuina toto
O a fa'ailoga o fa'afitauli o fatuga'o?
O fa'ailoga e ono fa'aalia ai se fa'afitauli ile fatuga'o e aofia ai:
- Tigā toto maualuga
- Toto i le mimi
- Fa'aoso fa'aoso e fia mimi
- Faigata amata ona mimi
- Urination tiga
- Fufula o lima ma vae
O afea e fautuaina ai e se foma'i se KFT?
- Afai o le fomaʻi manatu atonu e le o galue fatuga'o e fa'atatau i tulaga lamatia, fa'ailoga falema'i, ma fa'ailoga
- E su'esu'e ma iloilo le mafua'aga o le fa'aletonu o fatuga'o
- Afai o tulaga e ono afaina ai fatuga'o, pei ole tiapetika poo le toto maualuga, e ola faatasi foi
- Ia mata'ituina le alualu i luma o faama'i fatuga'o ma le tali atu i togafitiga
O a ituaiga o KFT?
O metotia eseese e iloilo ai galuega fatuga'o e aofia ai:
- Urinalysis: E siaki ai le polotini, toto, namu, siama, ma le suka i le mimi. E mafai ona fesoasoani e iloa fatuga'o eseese ma fa'aletonu o le urinary tract, e aofia ai gasegase tumau fatufatu, ma'i suka, fa'ama'i mata'i, ma ma'a fatuga'o. Talu ai e eseese mafua'aga mo le polotini i le mimi, o fa'ama'i fatuga'o atonu e le o taimi uma e mafua ai. E mafai e le fomaʻi ona toe faia lenei suʻega pe a maeʻa ni nai vaiaso e iloa ai pe tutusa taunuuga. O nisi su'ega mimi e mana'omia na'o sina voluma itiiti, a'o isi e mana'omia le aoina o le mimi i le luasefulufa itula talu ai. Ole su'ega ole mimi e 24-itula ole a fa'aalia ai le tele o le mimi e gaosia e ou fatuga'o ma fua sa'o le lelei o le galue o ou fatuga'o i aso uma.
O le a saunia se atigipusa mo le aoina mai o faʻataʻitaʻiga o le mimi ona auina atu lea i se fale suʻesuʻe mo le suʻesuʻeina i le falemaʻi poʻo le falemaʻi a le fomaʻi.
- Polotini ole Urinary: Ole iai ole polotini ile urine ua ta'ua ole proteinuria. Atonu e iai lau fua lea o se vaega ole urinalysis po'o se su'ega o le dipstick. E tatau ona fa'amaonia se su'ega lelei (≥1+) e:
- Suʻesuʻega mo microalbuminuria: Ole su'ega lea e sili atu ona ma'ale'ale e mafai ona iloa ai se vaega itiiti o le albumin (le ituaiga sili ona taatele ole porotini ole urinary). O le maualuga o le albumin i le mimi e mafai ona faʻaalia ai le faaletonu o le fatu. Tagata ta'ito'atasi e lamatia mo le fa'aletonu o le tino (mo se fa'ata'ita'iga, i latou e maua tiapetika or toto maualuga) e tatau ona fai le su'ega lea po'o le albumin-to-creatinine ratio (ACR) pe afai e le lelei a latou su'ega masani mo le proteinuria.
- ACR: A tatou vaevaeina le aofaʻi o le albumin urinary e ala ile urinary creatinine, tatou te maua le ACR. O le ACR <30 ua manatu masani. Ole ACR ile va ole 30-300 e faʻaalia ai le albuminuria feololo. O le ACR> 300 o lona uiga o le albuminuria ogaoga.
- Fa'amama le Creatinine: O lenei su'esu'ega e fa'atusatusa ai le maualuga o le creatinine i se fa'ata'ita'iga o le mimi e 24-itula i le aofa'i o le creatinine i le toto e fa'ailoa ai le tele o otaota o lo'o fa'amama e fatuga'o i minute ta'itasi.
- Su'ega toto: O su'ega e lua e mana'omia ai se fa'ata'ita'iga o le toto e ave ile falema'i a le foma'i po'o le falema'i e aofia ai le BUN ma le su'ega ole creatinine. E nonoa muamua e le tekinisia se fusi mauti i luga o le lima pito i luga, lea e faʻaalia atili ai veins i le punou o le lima. E fufulu e le tekinisia le vaega i luga o le vein, mulimuli ane latou faʻauluina se nila omoʻo i totonu o le paʻu ma totonu o le vein, ma faʻafefe ai le toto i totonu o se paipa suʻega. A maeʻa le suʻega, o le a tuʻuina e le tekinisia le kausa ma se fusi i luga o le nofoaga e tuʻi ai. O le a auina atu e le tekinisia le paipa i se fale suesue mo au'ili'iliga.
- Su'ega creatinine serum: O le Creatinine o se mea masani e malepelepe ai maso o le tino ma loimata, lea e masani ona faʻamama atoatoa mai le toto e fatugaʻo. E tusa ai ma le National Kidney Foundation, o le maualuga o le creatinine> 1.2 milligrams/deciliter (mg/dL) mo fafine ma> 1.4 mg/dL mo tane e faʻaalia ai le faaletonu o fatugaʻo. Faatasi ai ma le faʻasolosolo faʻaletonu o le fatu, o le maualuga o le creatinine i totonu o le toto e maualuga. Ole su'ega ole creatinine ole su'esu'ega ole su'esu'ega taua ole gaioioiga ole ga'o ma fuafua ai le maualuga ole creatinine ole toto.
- toto urea nitrogen (BUN): le Su'ega BUN fesoasoani e fuafua le aofaʻi o le urea nitrogen, o se oloa malepelepe o meaʻai polotini, i totonu o le toto. Faatasi ai ma le faaleagaina o fatugaʻo, o le maualuga o le BUN e mafai foi ona tulaʻi mai i le taumafaina o nisi vailaʻau, e aofia ai aspirin ma nisi ituaiga o vailaʻau. E mana'omia e tagata ta'ito'atasi ona logo a latou foma'i e uiga i a latou vaila'au ma fa'aopoopo i tala fa'asolopito. Afai e mana'omia lenei su'ega, e mana'omia e le tagata ona taofi nei vaila'au mo ni nai aso a'o le'i faia le su'ega. Ole tulaga masani ole BUN e amata ile 7 ma le 20 mg/dL. A'o faasolosolo malie le fa'aitiitia o le ga'o, o le maualuga o le BUN e si'itia, ma o le maualuga o le tau e mafai ona fa'aalia ai fa'afitauli tau le soifua maloloina, e aofia ai ma le faaletonu o fatuga'o.
- Fua o le Filtration Glomerular (GFR): E fa'amaonia ai le lelei o fatuga'o e fa'amama otaota ma le tele o vai mai le toto. E mafai ona tatou fuafuaina le fua faatatau e ala i le iloiloina o vaega eseese o falemaʻi:
- Ole maualuga ole creatinine ole toto
- tausaga
- itupa
- lalolagi
- maualuga
- mamafa
O lenei suega e fuaina ai le lelei o le aveeseina e fatuga'o o otaota ma le tele o le vai mai le toto. E mafai ona fesuisuia'i le GFR masani e tusa ai ma le matua (e mafai ona fa'aitiitia i le matua). E mafai ona tatou fuafuaina le GFR i milliliters/minute/1.73m2 . O le tau masani mo le GFR e 90 pe sili atu. O le GFR i lalo ifo o le 60 o lona uiga ua i ai se ituaiga o le fa'aletonu o fatuga'o ua amata. Afai e pa'ū le GFR o se tasi i lalo ifo o le 15, e maualuga le lamatiaga e mana'omia ai le dialysis po'o se suiga toto.
Fa'ata'ita'iga Fa'ata'ita'iga e mafai ona fesoasoani ile tu'ufa'atasia o su'esu'ega fa'atasi ma KFT
- Faatulagaga ma le CT: E mafai ona fa'aoga e su'e ai ni fa'aletonu ile lapopo'a o fatuga'o po'o le tulaga po'o fa'alavelave e pei o ma'a po'o tumo.
- Atonu tatou te manaomia se fatuga biopsy i tulaga nei:
- Ia iloa le amataga ma le alualu i luma o faʻamaʻi ma fuafua le tali atu i togafitiga
- Ia iloilo le tele o le faaleagaina o fatugao
- Ina ia iloa mafuaʻaga mo gaosiga fatu teena
O a auala e togafitia ai ma'i fatuga'o vave?
Afai e faʻaalia e KFTs se faʻamaʻi fatugaʻo autū, o le togafitiga a le fomaʻi o le a taulaʻi i le mafuaʻaga o le faʻamaʻi. I le faʻaopoopoga i le aʻoaʻoina o le tagata e uiga i le olaga ma le faʻaleleia atili o meaʻai, e ono faʻatonuina e fomaʻi ni vailaʻau e pulea ai le toto maualuga ma le maʻisuka. Atonu e manaʻomia se faʻasinomaga i se fomaʻi fatu poʻo se fomaʻi endocrinologist e faʻatatau i taunuʻuga o suʻega ma le ata atoa o le falemaʻi. O le a manaʻomia le toe faia o KFTs e mataʻituina ai le alualu i luma ma le tali atu i togafitiga.
Disclaimer: O lenei tusiga e mo naʻo faʻamatalaga faʻamatalaga ae le o se suitulaga mo fautuaga faʻafomaʻi. Fa'afeso'ota'i se foma'i fa'alesoifua maloloina mo su'esu'ega, togafitiga, po'o ni atugaluga.
Falema'i Sili e Latalata ia te a'u Chennai