Ziekte van Graves - Oorzaken, symptomen, risico's, diagnose, behandeling en preventie

Wat is de ziekte van Graves?

De ziekte van Graves, ook wel bekend als toxisch diffuus struma of de ziekte van Flajani-Basedow-Graves, is een auto-immuunziekte waarbij uw immuunsysteem ten onrechte de schildklier aanvalt. Dit leidt tot een overproductie van schildklierhormonen, een aandoening die bekend staat als hyperthyreoïdie.

De schildklier is een klein, vlindervormig orgaan aan de voorkant van je nek. Het speelt een essentiële rol bij het reguleren van je stofwisseling, energieniveau, lichaamstemperatuur, gewicht en meer. Wanneer de schildklierhormoonspiegels extreem hoog worden door de ziekte van Graves, kan dit talloze lichaamsfuncties verstoren en ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.

Ziekte van Graves: belangrijkste feiten

• Primaire oorzaak van hyperthyreoïdie:De ziekte van Graves is een van de meest voorkomende oorzaken van een overactieve schildklier.
• Brede impact:Een teveel aan schildklierhormonen kan gevolgen hebben voor het hart, de botten, de spieren, de menstruatiecyclus, de vruchtbaarheid, de huid en zelfs de ogen.
• DemografieHoewel de ziekte van Graves iedereen kan treffen, komt deze vaker voor bij:
  • Dames
  • Personen jonger dan 40 jaar

Symptomen van de ziekte van Graves

De ziekte van Graves kan meerdere lichaamssystemen aantasten door een overmatige productie van schildklierhormonen. De symptomen kunnen geleidelijk of plotseling optreden en de ernst ervan kan van persoon tot persoon verschillen.

Veel voorkomende symptomen van de ziekte van Graves:

• Prikkelbaarheid en angst
• Onbedoeld gewichtsverlies ondanks normale eetgewoonten
• Hittegevoeligheid, toegenomen zweten en warme, vochtige huid
• Vermoeidheid en spierzwakte
• Fijne trillingen in handen of vingers
• Onregelmatige of snelle hartslag (hartkloppingen)
• Struma (vergroting van de schildklier)
• Frequente stoelgang
• Slaapstoornissen
• Menstruele onregelmatigheden
• Verminderde libido of erectiestoornissen

Bij sommige personen kunnen zich ook specifieke complicaties voordoen, zoals:

• Oftalmopathie van Graves – uitpuilende ogen, oogongemak, lichtgevoeligheid
• Dermapathie van Graves – rode, verdikte huid, meestal op de schenen of bovenkanten van de voeten

Deze verschijnselen worden in het volgende gedeelte uitgebreid toegelicht.

Manifestaties van de ziekte van Graves

De ziekte van Graves kan zich uiten met specifieke kenmerkende verschijnselen die verder gaan dan algemene hyperthyreoïdie. De twee meest bekende zijn de oogziekte van Graves en de dermopathie van Graves.

Graves' oogziekte

Ongeveer 30% van de mensen met de ziekte van Graves ontwikkelt deze oogcomplicatie. Deze complicatie treedt op wanneer de spieren en weefsels rond de ogen ontstoken raken. Veelvoorkomende tekenen en symptomen zijn:

• Uitpuilende ogen (exophthalmos)
• Oogdruk en pijn
• Ingetrokken of gezwollen oogleden
• Rode, geïrriteerde ogen
• Gevoeligheid voor licht
• Dubbel zicht
• In ernstige gevallen kan het leiden tot gezichtsverlies

Graves' Dermopathie

Dit is een zeldzame huidgerelateerde manifestatie van de ziekte van Graves. Het treft meestal de schenen of de bovenkant van de voeten en leidt tot:

• Rode, gezwollen huid
• Een verdikte textuur, die lijkt op sinaasappelschil
• Veroorzaakt door de ophoping van mucopolysacchariden (een soort koolhydraat) in de huid

Wat veroorzaakt de ziekte van Graves?

De ziekte van Graves wordt voornamelijk veroorzaakt door een storing in het immuunsysteem, maar de precieze oorzaak van deze immuunreactie is nog steeds onduidelijk.

Bij gezonde mensen reguleert de hypofyse, een kleine klier aan de basis van de hersenen, de schildklierfunctie door de productie van schildklierstimulerend hormoon (TSH). TSH geeft de schildklier het signaal om de benodigde hormonen aan te maken: thyroxine (T4) en trijodothyronine (T3).

Bij mensen met de ziekte van Graves maakt het immuunsysteem echter een thyrotropine-receptorantilichaam (TRAb) aan. Dit antilichaam imiteert TSH, waardoor de schildklier overactief wordt en te veel schildklierhormonen produceert, wat resulteert in hyperthyreoïdie.

De rol van TRAb bij oog- en huidsymptomen

• Bij de oogziekte van Graves tast het TRAb-antilichaam ook de weefsels en spieren rondom de ogen aan, wat leidt tot ontstekingen en de ophoping van koolhydraten. Dit kan uitpuilende ogen, pijn en gezichtsproblemen veroorzaken.
• Bij de dermopathie van Graves kan hetzelfde mechanisme ervoor zorgen dat de huid dikker en rood wordt, vooral op de schenen en de bovenkant van de voeten.

Wat zijn de risicofactoren voor de ziekte van Graves?

De ziekte van Graves kan iedereen treffen, maar bepaalde factoren vergroten de kans op het ontwikkelen van deze auto-immuun schildklieraandoening:

• Seks: Vrouwen hebben een aanzienlijk grotere kans om de ziekte van Graves te krijgen dan mannen.
• Leeftijd: Het komt het vaakst voor bij mensen jonger dan 40 jaar.
• Familiegeschiedenis: Een genetische aanleg speelt een belangrijke rol. Als u een naast familielid heeft met de ziekte van Graves of een andere auto-immuunziekte, is uw risico groter.
• Andere auto-immuunziekten: Aandoeningen zoals diabetes type 1, reumatoïde artritis en coeliakie kunnen uw vatbaarheid vergroten.
• Spanning: Bij mensen met een genetische aanleg kunnen hoge emotionele of fysieke stressniveaus de stoornis veroorzaken.
• Zwangerschap of recente bevalling: Hormonale veranderingen tijdens of na de zwangerschap kunnen bij vrouwen met een genetische aanleg de ziekte van Graves initiëren.
• Roken: Roken tast het immuunsysteem aan en verhoogt aanzienlijk het risico op het ontwikkelen van Graves' oftalmopathie, een ernstige oogcomplicatie.

Hoewel deze risicofactoren uw kansen vergroten, hebben sommige mensen met de ziekte van Graves helemaal geen bekende risicofactoren.

Wat zijn de complicaties van de ziekte van Graves?

Onbehandeld kan de ziekte van Graves leiden tot ernstige complicaties die verschillende organen en systemen in het lichaam aantasten. Deze omvatten:

• Hart problemen: De ziekte van Graves kan leiden tot onregelmatige hartslag (aritmieën), cardiomyopathie (ziekte van de hartspier) en zelfs hartfalen, omdat het hart overbelast raakt door langdurige hyperthyreoïdie.
• Zwangerschapscomplicaties: Zwangere vrouwen met een onbehandelde of slecht behandelde ziekte van Graves lopen een hoger risico op:
  • Miskraam
  • Vroeggeboorte
  • Preeclampsie (hoge bloeddruk)
  • Slechte foetale groei
  • Problemen met het moederhart
• Schildklierstorm (thyrotoxische crisis): Een levensbedreigende noodsituatie veroorzaakt door extreem hoge schildklierhormoonspiegels. Symptomen zijn onder andere koorts, een snelle hartslag, agitatie en verwardheid, en kunnen leiden tot orgaanfalen als ze niet onmiddellijk worden behandeld.
• Botziekten: Als u langdurig hyperthyreoïdie heeft en dit niet behandelt, kan dit de opname van calcium en mineralen verstoren. Dit kan leiden tot osteoporose, een aandoening waarbij de botten zwak en broos worden.

Een snelle diagnose en passende behandeling van de ziekte van Graves zijn van cruciaal belang om deze mogelijk ernstige gevolgen te voorkomen.

Hoe wordt de ziekte van Graves vastgesteld?

De diagnose van de ziekte van Graves omvat een combinatie van lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en beeldvormend onderzoek om de schildklierfunctie te beoordelen en andere aandoeningen uit te sluiten. De belangrijkste diagnostische stappen zijn:

1. Lichamelijk onderzoek

De arts zal:

• Controleer op zwelling in de schildklier (struma)
• Onderzoek de ogen op irritatie, uitpuiling of zwelling
• Meet de hartslag, bloeddruk en let op trillingen, die duiden op een overactieve stofwisseling.

2. Bloedtesten

Deze helpen bij het beoordelen van de schildklierfunctie en het identificeren van auto-immuunactiviteit:

• Schildklierstimulerend hormoon (TSH): vaak onderdrukt bij de ziekte van Graves
• Schildklierhormonen (T3 en T4): Meestal verhoogd
• Schildklierstimulerende immunoglobuline (TSI) of thyrotropine-receptorantilichamen (TRAb): specifieke antilichamen die de auto-immuun aard van de ziekte van Graves bevestigen

3. Test voor opname van radioactief jodium (RAIU)

• Meet hoeveel radioactief jodium de schildklier absorbeert
• Bij de ziekte van Graves is de opname doorgaans hoog en diffuus, wat duidt op overactiviteit in de gehele klier.

4. Schildklier echografie

• Aanbevolen voor patiënten die geen radioactieve test kunnen ondergaan (bijvoorbeeld zwangere vrouwen)
• Beoordeelt de grootte en textuur van de schildklier en kan knobbeltjes detecteren

5. Beeldvormende onderzoeken (CT of MRI)

• Kan worden gebruikt als er een vermoeden bestaat van de ziekte van Graves
• Helpt de mate van oogbetrokkenheid te beoordelen en andere oorzaken van symptomen uit te sluiten

Een vroege en nauwkeurige diagnose van de ziekte van Graves is essentieel om tijdig een behandeling te starten en complicaties te voorkomen.

Behandelingsopties voor de ziekte van Graves

De behandeling van de ziekte van Graves is gericht op het verminderen van de productie van schildklierhormoon, het beheersen van de symptomen en het behandelen van complicaties zoals de oogziekte van Graves. De keuze voor de behandeling hangt af van de leeftijd, de ernst van de symptomen, de onderliggende gezondheidsproblemen en persoonlijke voorkeuren.

1. Radioactieve jodiumtherapie (RAI)

• Wat het is: Patiënten nemen een kleine dosis radioactief jodium oraal in.
• Hoe het werkt: De schildklier neemt jodium op om hormonen te produceren. Het radioactieve jodium richt zich op en vernietigt overactieve schildkliercellen, waardoor de klier krimpt en de hormoonspiegels dalen.
• Begin: Symptomen verbeteren binnen enkele weken tot maanden.
• Voor wie is het: De meeste niet-zwangere volwassenen.
• Bijwerkingen: Tijdelijke verhoging van de schildklierhormoonspiegels, nekpijn en mogelijke verergering van de oogklachten bij de ziekte van Graves.
• Niet aanbevolen voor: Zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en vrouwen met matige tot ernstige oogziekten.
• Na de behandeling: Het kan zijn dat een levenslange vervangingstherapie met schildklierhormonen nodig is.

2. Anti-schildkliermedicijnen

• Voorbeelden: Methimazol, propylthiouracil (PTU)
• Hoe ze werken: Deze medicijnen verhinderen dat de schildklier teveel hormonen produceert.
• Voorkeursmedicijn: Methimazol is doorgaans de eerstelijnsbehandeling omdat het minder bijwerkingen heeft.
• Tijdens de zwangerschap: PTU heeft de voorkeur tijdens het eerste trimester, aangezien methimazol geboorteafwijkingen kan veroorzaken.
• Bijwerkingen: Huiduitslag, gewrichtspijn, leverschade en een lager aantal witte bloedcellen.

3. Bètablokkers

• Voorbeelden: Propranolol, Atenolol, Metoprolol
• Doel: Deze medicijnen behandelen de onderliggende ziekte niet, maar verlichten symptomen zoals:
  • Hoge hartslag
  • Tremors
  • Warmte-intolerantie
  • Angst
  • Zweten
  • Spierzwakte
• Niet geschikt voor: Mensen met astma of diabetes zonder medische begeleiding.

4. Chirurgie (schildklierectomie)

• Procedure: Gedeeltelijke of volledige verwijdering van de schildklier.
• Wanneer het gebruikt wordt: Wanneer andere behandelingen falen, tijdens de zwangerschap (indien urgent) of bij grote struma.
• Risico's: Mogelijke schade aan de stembanden of bijschildklieren (die calcium reguleren).
• Na de operatie: Een levenslange vervanging van schildklierhormonen is noodzakelijk.

5. Behandeling voor Graves' oftalmopathie

• Lichte gevallen: Smerende oogdruppels (kunstmatige tranen), gels voor de nacht en seleniumsupplementen.
• Matige tot ernstige gevallen:
  • Corticosteroïden om oogontstekingen te verminderen
  • Prismabrillen om dubbelzien te corrigeren
  • Orbitale decompressiechirurgie als het zicht bedreigd wordt – hierbij wordt bot tussen de oogkas en de sinussen verwijderd om de druk te verlichten
  • Orbitale radiotherapie om de zwelling in de oogspieren te verminderen als corticosteroïden niet effectief zijn

De ziekte van Graves is behandelbaar met tijdige en adequate behandeling. Raadpleeg een specialist om het juiste behandelplan op maat voor uw aandoening te vinden.

Preventie van de ziekte van Graves

Er zijn momenteel geen bekende manieren om de ziekte van Graves te voorkomen, omdat de exacte oorzaak van de aandoening onduidelijk blijft. Omdat de ziekte grotendeels wordt beïnvloed door auto-immuun- en genetische factoren, zijn er geen specifieke preventieve maatregelen die artsen kunnen aanbevelen. Het handhaven van een gezonde levensstijl en het beheersen van stress kunnen echter helpen het risico op het uitlokken van auto-immuunreacties te verminderen bij mensen met een genetische aanleg.

Wanneer moet u een arts raadplegen voor de ziekte van Graves?

Als u symptomen ervaart zoals onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid, een snelle hartslag, angst of veranderingen in uw ogen of huid, is het belangrijk om deze niet te negeren. Dit kunnen tekenen zijn van de ziekte van Graves of een andere schildklieraandoening.

Een vroege diagnose en tijdige behandeling zijn essentieel om complicaties te voorkomen en symptomen effectief te beheersen.

Vraag een afspraak aan met een endocrinoloog bij Apollo Hospitals

Bel 1860-500-1066 om een consult te boeken met onze specialisten.