O le faigata ona manava, le tatagi o le manava, ma le fa'ama'a'aina o le fatafata e mafai ona fa'avaivaia ai galuega faigofie i aso ta'itasi. E ui o nei fa'ailoga e masani ona fa'asino i fa'afitauli tumau o le manava, ae o le iloa tonu o le ma'i autu e taua tele mo togafitiga lelei.
E lua o faʻamaʻi pipisi o le manava e sili ona taatele i le lalolagi atoa o le tale ma le Faʻamaʻi Faʻalavelave Faʻasolosolo o le Mama (COPD).
E toatele tagata o loʻo tauivi ma faʻafitauli o le mānava e mafaufau: Pe tutusa le COPD ma le tale? E ui o nei tulaga uma e lua e aʻafia ai le faiga o le mānava ma faʻatapulaʻaina ai le tafe masani o le ea, ae o ni vaega faʻapitoa eseese e eseese mafuaʻaga, mamanu o le mumū, ma taunuuga mo se taimi umi.
O le a le Eseesega Autū i le va o le Asthma ma le COPD?
O le eseesega autū i le va o le COPD ma le tale o loʻo taoto i le mafai ona toe faʻaleleia le ea ma suiga i le fausaga o le mama:
- sela o se faʻamaʻi mumū tumau o ala ea e faʻailoaina i le poloka o le ea e fesuisuiaʻi ma mafai ona toe faʻafoʻisia. I le va o faʻamaʻi pipisi, e mafai ona toe foʻi le galuega a mama i le tulaga masani, aemaise lava pe a iai togafitiga talafeagai.
- COPD o se tulaga e faasolosolo malie ma e le toe faaleleia e aofia ai le bronchitis tumau ma le emphysema. E mafua ai ona faaleagaina tumau le aano o mama ma taga ea, e mafua ai ona faatapulaaina pea le ea e alu ese ma e faateteleina i le aluga o taimi.
E ui e na'o ala e tafe ai ea e a'afia ai e le tale, ae fa'aleagaina e le COPD ala ea ma le parenchyma o le mama (le aano e nafa ma le fesuia'iga o le kesi).
Fa'atusatusaga o le COPD ma le Asthma i se Va'aiga Pupuu
Ina ia vave malamalama i le eseesega o le COPD ma le tale, toe iloilo le faʻatusatusaga faafomaʻi o loʻo i lalo:
fōliga | sela | Maʻi Faigata Faʻamaʻi Faʻaleagaina (COPD) |
Tausaga Masani o le Amataina | E masani lava o le tamaitiiti po o le amataga o le matua | E masani lava pe a uma le 40 tausaga |
Toe Fa'afo'isia o le Tafe o le Ea | E matua mafai ona toe fa'afo'isia i le fa'aaogaina o bronchodilators | E lē mafai ona toe foʻi i tua; faʻasolosolo malie ona pa'ū |
Mafua'aga Autū | Fa'asinomaga fa'asolopito o le tupu'aga, allergies, maaleale o le puipuiga o le tino | O le a'afia i kasa oona po'o le asu o tapa'a mo se taimi umi |
Fa'ailoga Fa'ailoga | E le tumau; e fesuisuia'i fa'ailoga ma e ono fa'ateteleina i le po | Fa'aauau pea ma fa'asolosolo; e fa'ateteleina fa'ailoga i le aluga o tausaga |
Fa'amatalaga o le Fūmū | E fa'amalosia e le Eosinophil (CD4+ T-lymphocytes) | E fa'agaoioia e Neutrophil (CD8+ T-lymphocytes) |
Aafiaga Fausia | Tetete o maso lamolemole ma le fulafula o le ea mo sina taimi | Fa'aleagaina o puipui o le alveolar (emphysema) ma le fa'aitiitia tumau o le ala ea |
Tali atu i Steroids | Tali maualuga i Corticosteroids e manava i totonu (ICS) | Tali fesuisuiai; faalagolago muamua i bronchodilators e umi le aoga |
E fa'apefea ona 'ese'ese fa'ailoga i le va o tulaga e lua?
O le iloaina o le eseesega i le va o le COPD ma le tale e aofia ai le iloiloina o mea e mafua ai faailoga, le tele o taimi, ma le aafiaga i aso taitasi.
Fa'ailoga o le Asthma
- Natura Fa'asolosolo: E tutupu faafuase'i fa'ailoga (osofa'iga o le tale) fa'atasi ai ma vaitaimi o le mānava masani atoatoa.
- Mea Fa'aoso Fa'apitoa: E mafua le mumū o le efuefu, poleni, fulufulu manu, faamalositino, ea malulu, po o faamai pipisi.
- Fa'ateteleina o le Pō: O le tale ma le manava tata e masani ona faʻalavelaveina ai le moe i le taeao po o le leva o le po.
- Tale mago: O le tale e masani ona mago, fa'atasi ai ma le tatagi malosi.
Fa'ailoga o le COPD
- Faigata ona Manava: E tupu i aso uma le puʻupuʻu o le mānava (dyspnoea), aemaise lava i taimi o galuega mamafa faaletino e pei o le savali aʻe i luga o faasitepu.
- Tale Fa'aumiumi e Maua ai le Gaoioiga: E faifai pea le tale ma e masani ona maua ai le tele o le sputum po'o le mucus mafiafia.
- Vaivai Fa'asolosolo: O le le lava o le okesene ma le faateleina o le manava e mafua ai le vaivai o le tino i le aluga o taimi.
- Fa'ama'i Masani o le Fatafata: E masani ona mafatia tagata mamaʻi i le bronchitis tuga i le taumalulu ma faʻamaʻi pipisi o le fatafata.
O a Māfuaʻaga Autū ma Mea e Lamatia ai?
O le malamalama i mafuaʻaga autū e fesoasoani e faamanino ai le eseesega i le va o le tale ma le COPD.
Fa'afitauli Fa'amata'u Asma
- Atopy ma Allergies: O se talafaasolopito o aiga o le eczema, allergic rhinitis, poʻo le allergy asma e faʻateleina ai le lamatiaga.
- Mea Fa'amama Siosiomaga: A'afia i mea e ma'ale'ale ai i totonu o fale (miti efuefu, popole) ma le filogia o le ea i le si'osi'omaga.
- Tali vave o le ea: O alā o le mama e matuā maaleale tele e faigofie ona tetete ma mimigi.
COPD Fa'afitauli
- Usu tapaa: O sikaleti, paipa, ma le ulaina o sikā e mafua ai le tele o mataupu i le lalolagi atoa.
- Fa'aaliga Si'osi'omaga: Asu tapa'a lona lua, asu o le suauu mai le biomass mai le kuka i totonu, ma asu o fale gaosi oloa.
- Le lava o le Alpha-1 Antitrypsin: O se tulaga fa'ale-kenera e mafua ai ona vave a'afia tagata e lē ulaula i le emphysema.
- O mea autu e fa'aosofia ai le siosiomaga ma lamatiaga i galuega e fausia ai le autu mafuaʻaga o le faʻamaʻi COPD, fa'atelevaveina ai le faaleagaina o mama i se vaitaimi umi.
E fa'apefea ona su'esu'e e foma'i le COPD po'o le Asthma?
O le eseesega i le va o le COPD ma le tale e manaʻomia ai se suʻesuʻega faafomaʻi e faia e se fomaʻi faʻapitoa i le mama.
- Spirometry ma le Su'ega Toe Fa'afo'i o le Bronchodilator: O lenei suega autū o le galuega a mama e fuaina ai le tele o le ea e mafai ona e manava i fafo ma le vave. E fuaina e le fomaʻi lau tulaga muamua, tuʻuina atu se bronchodilator e manava i totonu, ma toe faia ni suega:
- Asma: Ua faaalia ai se faaleleiga tele i le malosi o le manava faamalosi ($FEV_1$) pe a uma ona fai se vailaau.
- COPD: O lo'o fa'aalia ai le fa'alavelaveina pea o le ea e ala i le sologa lelei o le ea ma e la'ititi lava le fa'aleleia atili pe a uma ona fa'aogaina le bronchodilator.
- Talafa'asolopito Fa'afoma'i ma Fa'alavelave: O se faʻasologa auʻiliʻili e iloilo ai faʻailoga o le tale i tamaiti, talaʻaga o le ulaula tapaʻa, ma le aʻafiaga i vailaʻau faʻasaina i le galuega.
- Fa'ailoga Fa'ata'ita'i: E fesoasoani e fa'ailoa mai ai le hyperinflation ma le fa'aleagaina o a'ano o le mama e masani ona iai i le emphysema i le COPD e ala i le X-ray o le fatafata ma le Computed Tomography (CT) scans.
O a ni Fuafuaga Togafitiga mo Ta'itasi?
Ona o le eseese o auala o le mumū i le COPD ma le tale i le tulaga o sela, o auala tau pulega e faʻapitoa mo faʻamaʻi taʻitasi.
Faʻamatalaga Faʻatau
- Corticosteroids e Manava i le Manava (ICS): O le maa autū o togafitiga o le tale, e taula'i i le mumū eosinophilic e puipuia ai osofa'iga.
- Beta-Agonists e Pupuu le Galue (SABA): E galue le albuterol/salbutamol inhalers o se vailaʻau e faʻaitiitia vave ai le tiga i taimi o osofaʻiga faʻafuaseʻi.
- Togafitiga fa'aolaola: Monoclonal antibodies mo le ma'i sela ogaoga ma faifai pea po'o le eosinophilic asma.
COPD Pulega
- Fuala'au Fa'amama Bronchodilator e Umi le Galue: E fa'amalūlū e vaila'au Muscarinic Antagonists e Umi le Galuega (LAMA) ma vaila'au Beta-Agonists e Umi le Galuega (LABA) ia ala ea ua vaapiapi i le ao ma le po.
- Taofi le ulaula: O le laasaga e sili ona taua e taofi ai le faatelevaveina o le faʻaitiitia o le galuega a mama.
- Toefuataiga o le Pulea: A'oa'oga faamalositino, fautuaga taumafa, ma metotia o le mānava e fa'aleleia atili ai le onosa'i i fa'amalositino.
- Okesene faaopoopo: Fa'atonuina i tulaga ua ma'imau ina ia lava le toto maualuga o le okesene.
Manatua: O nisi gasegase e faaalia ai ni foliga tutusa o tulaga uma e lua, o se tulaga faafoma'i ua fa'ailoaina o le Asthma-COPD Overlap (ACO).
Falema'i Sili e Latalata ia te a'u Chennai