မော်ဖင်းအကိုက်

မိတ်ဆက်- မော်ဖင်းဆိုတာ ဘာလဲ။

မော်ဖင်းသည် အဓိကအားဖြင့် ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကို သက်သာစေရန် အသုံးပြုသည့် အစွမ်းထက်သော opioid ဆေးဝါးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဘိန်းပင်မှ ထုတ်ယူထားပြီး ရာစုနှစ်များစွာကတည်းက ဆေးပညာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ မော်ဖင်းသည် ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ကို သက်ရောက်မှုရှိခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ နာကျင်မှုကို ခံစားရပုံနှင့် တုံ့ပြန်ပုံကို ပြောင်းလဲစေသည်။ ၎င်း၏ အာနိသင်ကြောင့် ခွဲစိတ်မှုမှ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသူများ၊ ကင်ဆာရောဂါခံစားနေရသူများ သို့မဟုတ် နာတာရှည်နာကျင်မှုရောဂါများကို ခံစားနေရသူများကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကို ခံစားနေရသော လူနာများအတွက် မကြာခဏ ညွှန်းလေ့ရှိသည်။

မော်ဖင်းအသုံးပြုမှုများ

မော်ဖင်းကို အောက်ပါတို့အပါအဝင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအသုံးပြုမှုများစွာအတွက် ခွင့်ပြုထားသည်-

• ခွဲစိတ်ပြီးနောက် နာကျင်မှုကို သက်သာစေခြင်း- ၎င်းကို ခွဲစိတ်မှုများအပြီးတွင် ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကို ကုသရန်အတွက် အသုံးများသည်။
• ကင်ဆာဝေဒနာ စီမံခန့်ခွဲမှု မော်ဖင်းကို ကင်ဆာရောဂါရှိသော လူနာများအတွက် ရောဂါနှင့် ၎င်း၏ကုသမှုနှင့် ဆက်စပ်သော ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်အတွက် မကြာခဏ ပေးလေ့ရှိသည်။
• နာတာရှည်နာကျင်မှု: အခြားနာကျင်မှုသက်သာစေသည့်နည်းလမ်းများနှင့် မတုံ့ပြန်သည့် နာတာရှည်နာကျင်မှုအခြေအနေများအတွက် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• Palliative Care- မော်ဖင်းသည် သက်သာရာရစေသော စောင့်ရှောက်မှု၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးအဆင့်ရောဂါခံစားနေရသော လူနာများ၏ ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးရန် ကူညီပေးပါသည်။
• နှလုံးရုတ်တရက်ဖောက်ပြန်မှု: နှလုံးဖောက်ပြန်ခြင်းအတွင်း နာကျင်မှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို သက်သာစေရန်အတွက် အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲ

မော်ဖင်းသည် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးရှိ opioid receptors ဟုလူသိများသော သီးခြား receptors များနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် အလုပ်လုပ်သည်။ မော်ဖင်းသည် ဤ receptors များနှင့် ပေါင်းစပ်သောအခါ နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများ ပို့လွှတ်မှုကို ပိတ်ဆို့ပြီး နာကျင်မှုအပေါ် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုကို ပြောင်းလဲစေသည်။ ၎င်းသည် နာကျင်မှုကို ခံစားရခြင်းကို သိသိသာသာ လျော့ကျစေပြီး လူနာများအား သက်သာစေသည်။ ထို့အပြင် မော်ဖင်းသည် ပျော်ရွှင်မှုခံစားချက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး ၎င်းသည် အလွဲသုံးစားပြုမှုဖြစ်နိုင်ခြေကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည်။

သောက်သုံးသောနှင့်အုပ်ချုပ်ရေး

မော်ဖင်းဆေးပမာဏသည် လူနာ၏ အသက်၊ ကိုယ်အလေးချိန်၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအခြေအနေနှင့် ယခင်က opioid များနှင့် ထိတွေ့ခဲ့ဖူးခြင်းအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။

လူကြီးများအတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော ဆေးပမာဏ

• ပြင်းထန်သော အကိုက်အခဲအတွက် : လိုအပ်သလို ၄ နာရီတိုင်း ၁၀-၃၀ မီလီဂရမ် သောက်နိုင်သည်။
• နာတာရှည်နာကျင်မှုအတွက် : ဆေးပမာဏကို နိမ့်နိမ့်ဖြင့်စတင်နိုင်ပြီး တုံ့ပြန်မှုပေါ် မူတည်၍ ချိန်ညှိနိုင်သည်။

ကလေးဆေးပမာဏ-

ဆေးပမာဏကို ကလေး၏ ကိုယ်အလေးချိန်အပေါ် အခြေခံ၍ တွက်ချက်လေ့ရှိပြီး ၄ နာရီတိုင်း 0.1-0.2 mg/kg မှ စတင်လေ့ရှိသည်။

မော်ဖင်းကို အောက်ပါတို့အပါအဝင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ထိုးနှံနိုင်ပါသည်-

• ခံတွင်းတက်ဘလက်များ ပါးစပ်မှသောက်ရပြီး ချက်ချင်းထုတ်လွှတ်သော သို့မဟုတ် ဖြည်းဖြည်းချင်းထုတ်လွှတ်သော ဖော်မြူလာများဖြင့် မကြာခဏ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
• ထိုးဆေးပုံစံ- သွေးကြောထဲသို့ သို့မဟုတ် ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးဆေးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိပြီး များသောအားဖြင့် ဆေးရုံများတွင် ဖြစ်သည်။
• အရည်ပုံစံ- ဆေးပြားမျိုချရန် အခက်အခဲရှိသူများအတွက် ရရှိနိုင်ပါသည်။

မော်ဖင်း၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ

မော်ဖင်းသည် နာကျင်မှုသက်သာစေရန် ထိရောက်မှုရှိသော်လည်း ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အဖြစ်များသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-

• ထိနမိဒ္ဓ
• ဝမ်းချုပ်ခြင်း
• ပျို့ခြင်းနှင့်အန်
• အပူပိုင်းပါးစပ်
• ခြှေးထှကျ

ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပါဝင်နိုင်သည်-

• Respiratory depression (အသက်ရှု နှေးခြင်း)
• ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှု တုံ့ပြန်မှုများ (နီမြန်းခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း)
• မှီခိုမှုနှင့် စွဲလမ်းမှု
• စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း သို့မဟုတ် ယောင်မှားခြင်း။

မူးယစ်ဆေးဆက်သွယ်မှုသည်

မော်ဖင်းသည် ဆေးဝါးများနှင့် ဓာတုပစ္စည်းများစွာနှင့် ဓါတ်ပြုနိုင်ပြီး ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ အဓိက ဓါတ်ပြုမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• အခြား Opioids- အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။
• Benzodiazepines- စိတ်ငြိမ်ဆေးနှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတို့ကို မြင့်တက်စေသည်။
• အရက်: မော်ဖင်း၏ အိပ်ဆေးအာနိသင်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။
• အချို့သော စိတ်ဓာတ်ကျဆေးများ ဆီရိုတိုနင် ရောဂါလက္ခဏာစု ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်ပါတယ်။

သင်သောက်နေသော ဆေးဝါးများနှင့် ဖြည့်စွက်စာများအားလုံးအကြောင်း သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူကို အမြဲအကြောင်းကြားပါ။

မော်ဖင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများ

မော်ဖင်းသုံးစွဲခြင်း၏ ဆေးခန်းဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• ထိရောက်သော နာကျင်မှုကို သက်သာစေခြင်း- မော်ဖင်းသည် ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုအတွက် အထိရောက်ဆုံးဆေးဝါးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
• အမြန်စတင်ခြင်း- ၎င်းသည် အထူးသဖြင့် သွေးကြောထဲသို့ ထိုးသွင်းသည့်အခါ လျင်မြန်စွာ သက်သာစေသည်။
• စွယ်စုံရအုပ်ချုပ်ရေး- လူနာ၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ရရှိနိုင်ပါသည်။
• ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဘဝအရည်အသွေး- နာတာရှည်နာကျင်မှု သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးအဆင့်ရောဂါရှိသောလူနာများအတွက် မော်ဖင်းသည် သက်တောင့်သက်သာရှိမှုနှင့် ကျန်းမာရေးကို သိသိသာသာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။

မော်ဖင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်လက္ခဏာများ

အောက်ပါတို့အပါအဝင် အချို့သောလူများသည် မော်ဖင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်-

• ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများ မော်ဖင်းသည် သန္ဓေသားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး မွေးကင်းစကလေးငယ်များတွင် ဆေးဖြတ်လက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
• ပြင်းထန်သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာရှိသော လူနာများ- ပန်းနာရင်ကျပ် သို့မဟုတ် COPD ကဲ့သို့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများကို ပိုမိုနှောင့်ယှက်နိုင်သောကြောင့်။
• အသည်း သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများ- မော်ဖင်းသည် အသည်းတွင် ဇီဝဖြစ်စဉ်ပြောင်းလဲပြီး ကျောက်ကပ်မှ စွန့်ထုတ်သောကြောင့် လုပ်ဆောင်ချက်ချို့ယွင်းခြင်းသည် စုပုံခြင်းနှင့် အဆိပ်သင့်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
• မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုသမိုင်း- စွဲလမ်းမှုနှင့် အလွဲသုံးစားမှုအန္တရာယ် မြင့်တက်လာခြင်း။

ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများနှင့်သတိပေးချက်များ

မော်ဖင်းမသုံးမီ လူနာများသည် ၎င်းတို့၏ ဆေးမှတ်တမ်းကို ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် ဆွေးနွေးသင့်သည်။ အရေးကြီးသော ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-

• ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ခြင်း- မော်ဖင်းကုထုံးကို ရေရှည်ခံယူနေသော လူနာများသည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများနှင့် ထိရောက်မှုကို စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် ပုံမှန်အကဲဖြတ်မှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။
• အရက်ရှောင်ခြင်း- အရက်သည် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်။
• ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုများ- ကုသမှုမစတင်မီ ကျောက်ကပ်နှင့် အသည်းလုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

အမေးအဖြေများ

• မော်ဖင်းကို ဘာအတွက်အသုံးပြုသလဲ။ မော်ဖင်းကို အဓိကအားဖြင့် ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်၊ အထူးသဖြင့် ခွဲစိတ်မှုပြီးနောက် သို့မဟုတ် ကင်ဆာလူနာများအတွက် အသုံးပြုသည်။
• မော်ဖင်းကို ဘယ်လိုပေးသလဲ။ မော်ဖင်းကို ဆေးပြား သို့မဟုတ် အရည်ပုံစံဖြင့် ပါးစပ်ဖြင့် သောက်သုံးနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ထိုးဆေးဖြင့်လည်း ထိုးနိုင်သည်။
• မော်ဖင်းရဲ့ အဖြစ်များတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေက ဘာတွေလဲ။ အဖြစ်များသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများတွင် အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းနှင့် ပျို့အန်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
• မော်ဖင်းက စွဲလမ်းစေနိုင်ပါသလား။ ဟုတ်ကဲ့၊ မော်ဖင်းဟာ စွဲလမ်းမှုနဲ့ မှီခိုမှုဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားပါတယ်။
• ဆေးထိုးဖို့ လွတ်သွားခဲ့ရင် ဘာလုပ်ရမလဲ။ လွတ်သွားသောဆေးကို သင်မှတ်မိသည်နှင့်တပြိုင်နက် သောက်သုံးပါ၊ သို့သော် နောက်တစ်ကြိမ်ထိုးရန်အချိန်နီးလာပါက ၎င်းကိုကျော်လိုက်ပါ။
• မော်ဖင်းကို အခြားဆေးဝါးများနှင့်အတူ သောက်သုံးခြင်းသည် ဘေးကင်းပါသလား။ အချို့သောဆေးဝါးများသည် မော်ဖင်းနှင့် ဓါတ်ပြုနိုင်သောကြောင့် ကုသမှုများကို ပေါင်းစပ်ခြင်းမပြုမီ သင့်ဆရာဝန်နှင့် အမြဲတိုင်ပင်ပါ။
• မော်ဖင်းသောက်နေချိန်မှာ အရက်သောက်လို့ရပါသလား။ မဟုတ်ပါ၊ အရက်သည် မော်ဖင်းနှင့်အတူ သောက်သုံးသောအခါ ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်။
• ပြင်းထန်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ခံစားရရင် ဘာလုပ်ရမလဲ။ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုတုံ့ပြန်မှုများ ခံစားရပါက ချက်ချင်းဆေးကုသမှုခံယူပါ။
• မော်ဖင်းက ဘယ်လောက်ကြာကြာခံလဲ။ မော်ဖင်း၏ အာနိသင်သည် ဆေးဖော်မြူလာပေါ် မူတည်၍ ၄ နာရီမှ ၆ နာရီအထိ ကြာရှည်နိုင်သည်။
• မော်ဖင်းသောက်တာကို ရုတ်တရက်ရပ်လို့ရပါသလား။ မဟုတ်ပါ၊ မော်ဖင်းကို ရုတ်တရက် ရပ်တန့်လိုက်ခြင်းသည် ဆေးဖြတ်ခြင်းလက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဆေးပမာဏလျှော့ချရန် အစီအစဉ်အတွက် သင့်ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။

ကုန်အမှတ်တံဆိပ်အမည်များ

မော်ဖင်းကို အောက်ပါတို့အပါအဝင် အမှတ်တံဆိပ်အမည်များစွာဖြင့် ရရှိနိုင်ပါသည်-

• MS Contin
• ကနေဒါ
• ဒူရာမော့ဖ်
• ရော့ဇနော
• Oramorph SR

ကောက်ချက်

မော်ဖင်းသည် ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် အရေးကြီးသောဆေးဝါးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး လိုအပ်နေသောလူနာများအတွက် သိသာထင်ရှားသော သက်သာစေမှုကို ပေးစွမ်းသည်။ အကျိုးကျေးဇူးများစွာရှိသော်လည်း၊ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများနှင့် စွဲလမ်းမှုဖြစ်နိုင်ခြေအပါအဝင် အန္တရာယ်များလည်း ပါရှိသည်။ မော်ဖင်းကို ဘေးကင်းပြီး ထိရောက်စွာအသုံးပြုကြောင်း သေချာစေရန် လူနာများအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများနှင့် နီးကပ်စွာလုပ်ဆောင်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ၎င်း၏အသုံးပြုမှုများ၊ ယန္တရားများနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများကို နားလည်ခြင်းသည် လူနာများအား ၎င်းတို့၏နာကျင်မှုစီမံခန့်ခွဲမှုဗျူဟာများအကြောင်း အသိပေးဆုံးဖြတ်ချက်များချရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။