- Itulau Amata
- Togafitiga & Taualumaga
- Capsule Endoscopy - Tau, Fa'ailoga...
Tamaiti aoga
Malamalama i Tamaiti Fa'ateteleina: Mafua'aga, Su'esu'ega, ma Togafitiga
Pe a fa'ateteleina lau pupils (lapopo'a nai lo le masani), e mafai ona avea ma fa'ailoga o se tulaga fa'avae pe na'o se tali le tumau i nisi mea. E mafai ona tupu tamaiti fa'ateteleina i le tali atu i le malamalama, lagona, vaila'au, po'o ma'i ole neura. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou suʻesuʻeina mafuaʻaga o tamaiti faʻateteleina, taimi e suʻe ai togafitiga faafomaʻi, ma pe faʻafefea ona iloa ma togafitia lenei faʻaʻailoga. O le malamalama i lenei tulaga e taua tele mo le iloa pe o se mea e le afaina ai ma pe a manaʻomia se faʻalavelave faʻapitoa faʻafomaʻi.
faʻatomuaga
O tamaiti aʻoga, o le faʻamalama liʻo uliuli i le ogatotonu o ou mata, e mafai ona suia le lapoʻa i le tali atu i faʻamalosi eseese. Latou te fa'atetele (fa'atele) i lalo o le malamalama e fa'ataga ai le tele o le malamalama i totonu ma fa'aiti'i (fa'iti'i) pe a fa'aalia i le malamalama susulu. Ae peita'i, pe a fa'ateteleina tamaiti e aunoa ma se mafua'aga manino, e mafai ona avea ma fa'ailoga o se mea e sili atu ona ogaoga. O tamaiti to'atele, e ta'ua fo'i o le mydriasis, e mafai ona tupu mo nisi o mafua'aga, o nisi o ia mea e mana'omia vave togafitiga fa'afoma'i. O le malamalama i mafua'aga fa'atupu, fa'ailoga e feso'ota'i, ma filifiliga mo togafitiga mo tamaiti fa'ateteleina e taua tele mo lou soifua maloloina atoa ma lou soifua manuia.
Mafua'aga o Tamaiti A'oga Fa'atetele
1. Tulaga Malamalama Maualalo
O se tasi o mafua'aga masani mo le fa'ateteleina o tamaiti a'oga e na'o le fa'aalia i lalo o le malamalama. I si'osi'omaga pogisa, e fa'atupula'ia tamaiti e fa'aulu atili le malamalama, e fesoasoani e te va'ai lelei. O se tali masani ma le tumau.
2. Tali Faalelagona
O tali fa'alagona malosi, e pei o le fiafia, fefe, po'o le fa'aoso, e mafai ona fa'aoso ai le fa'ateteleina o tamaiti. O se vaega lea o le tali a le tino o le "fight or flight", lea o loʻo faʻagaoioia ai le faʻalavelave faʻafefe.
3. Vailaau
O nisi vaila'au e mafai ona fa'atupu ai le fa'ateteleina o tamaiti aoga e fai ma a'afiaga. O vaila'au e pei o le atropine, antihistamines, decongestants, ma nisi vaila'au fa'ama'i e mafai ona a'afia ai maso e pulea ai le lapo'a o tamaiti. E le gata i lea, o vailaʻau faʻafiafia e pei o le ecstasy, cocaine, ma mariuana ua lauiloa foi e mafua ai le faʻalauteleina o tamaiti.
4. Manu'a ulu
Manu'a i le ulu, aemaise le fa'aleagaina o le fai'ai po'o mata, e mafai ona fa'ateteleina tamaiti. E mafai ona tupu lenei mea ona o se manu'a i le fai'ai po'o le neura mata, e o'o atu ai i ni fa'alavelave a tamaiti aoga. E taua le vave saili togafitiga faafoma'i pe a maua sau manu'a ulu.
5. Fa'aletonu o le Fai'ai
O tulaga fa'alesoifua maloloina, e pei o le stroke, toto toto o le fai'ai, po'o le tuma, e mafai ona mafua ai le fa'ateteleina o tamaiti aoga e fai ma fa'ailoga o le fa'atuputeleina o le mamafa o le ulu po'o le fa'aleagaina o vaega o le fai'ai e nafa ma le puleaina o tamaiti.
6. Glaucoma
O le mata'utia o le mata'i-tapuni glaucoma e mafai ona tupu vave ma ogaoga le fa'alolotoina o tamaiti. E tupu lenei mea pe a fa'afuase'i ona fa'atupula'ia le mamafa i totonu o le mata, e ono fa'aleagaina ai le neura mata ma afaina ai le va'ai. Ole fa'alavelave fa'afoma'i lea e mana'omia vave togafitiga.
7. Fa'aona po'o Fa'a'ona
O le aafia i mea oona, e pei o le carbon monoxide po'o nisi vaila'au, e mafai fo'i ona fa'apupulaina tamaiti. O le inuina o mea oona po'o le aafia i mea leaga e pei o neura e mafai ona i'u ai i le mydriasis, lea e ono lamatia ai le ola pe a le togafitia vave.
8. Tulaga Fanau
O nisi tagata e ono fa'ateteleina tamaiti a'oga ona o tulaga tau kenera po'o fa'aletonu. Atonu e le fa'ailoa mai ai se fa'afitauli fa'alesoifua maloloina ae e tatau ona mata'ituina e se foma'i fa'alesoifua maloloina ina ia fa'ailoa mai ai so'o se tulaga fa'avae.
Fa'ailoga Fa'atasi
E ui e masani ona leai se afaina o tamaiti aoga, e mafai ona o faatasi ma isi faʻailoga e ono faʻaalia ai se tulaga sili atu ona ogaoga. O fa'ailoga fa'atasi nei e aofia ai:
- Tiga po'o le fa'anoanoa: Afai e fa'atasi lau fanau ua fa'ateteleina ma le tiga o mata, tiga o le ulu, po'o le va'ai nenefu, e ono fa'ailoa mai ai se fa'afitauli fa'afoma'i e pei o le glaucoma po'o le manu'a o le fai'ai.
- Faufau po'o pua'i: O nei fa'a'ailoga e ono fa'ailoa mai ai se fa'afitauli o le neura po'o le 'ona, aemaise lava pe a tu'ufa'atasia ma tamaiti ua to'a.
- Suiga va'aiga: So'o se suiga fa'afuase'i i le va'ai, e pei o le va'ai po'o le leiloa o le va'ai, tu'ufa'atasia ma tamaiti fa'ateteleina, e tatau ona fa'atauaina.
- Le mautonu po'o le leiloa o se mea: Afai e te oo i le fenumiai, niniva, po o le matapogia faatasi ai ma lau fanau laiti, e mafai ona faasino atu i se ma'i tuga e mana'omia ai le vaai vave.
Le Taimi e Su'e ai Togafitiga Fomai
Afai e te maua se tasi o faʻailoga o loʻo mulimuli mai faʻatasi ai ma tamaiti faʻateteleina, saili vave fesoasoani faafomaʻi:
- Manu'a ulu po'o manu'a: Afai e le'i leva ona e a'afia i se manu'a o lou ulu po'o se manu'a ma ua fa'ateteleina lau pupils, e ono fa'ailoa mai ai le fa'aleagaina o le fai'ai ma mana'omia ai le tausiga vave.
- Tugā tiga po'o le tiga o mata: O le ulu fa'afuase'i, aemaise ile tiga o mata, e ono fa'ailoa mai ai se tulaga tuga e pei ole glaucoma po'o se fa'ama'i mata.
- Va'ai faanenefu: O fa'afitauli o le va'ai fa'atasi ma tamaiti ua fa'ateteleina e tatau ona iloilo e fa'amanino ai fa'afitauli tuga o mata po'o fa'afitauli tau neura.
- Faigata manava po'o le tiga o le fatafata: Afai o tamaiti ua fa'ateteleina o lo'o fa'atasi ma le faigata ona manava, tiga o le fatafata, po'o isi fa'ailoga o le fatu fatu po'o le stroke, vala'au mo se fesoasoani fa'afuase'i.
Su'esu'ega o Tamaiti Fa'atetele
Afai e te asiasi i se foma'i fa'alesoifua maloloina e fa'atetele tamaiti, e masani lava ona latou faia se faasologa o su'ega e iloa ai le mafua'aga. O nei suʻega e mafai ona aofia ai:
- Su'ega fa'aletino: O le a su'esu'eina e le foma'i le lapo'a o lau tama a'oga, fa'agaioiga i le malamalama, ma so'o se isi lava tali fa'alenatura.
- Su'ega mata: O le su'ega mata'utia o le a siaki ai fa'ailoga o le glaucoma, fa'aleagaina neura mata, po'o isi fa'afitauli fa'atatau ile va'ai.
- Su'ega fa'afoma'i: E mafai ona faia se su'esu'ega o le neura e siaki ai fa'ailoga o le manu'a o le fai'ai, stroke, po'o isi fa'afitauli o le fai'ai.
- suesuega o le toto: E mafai ona fesoasoani su'esu'ega o le toto e iloa ai pe oona, fa'aogaina o fualaau fa'asaina, po'o se fa'ama'i o le mafua'aga lea o le fa'ateteleina o tamaiti.
- Faʻataʻitaʻiga ata: E mafai ona fa'aoga su'esu'ega CT po'o MRI e siaki ai fa'aletonu ole fai'ai, e pei ole tuma po'o toto toto, e ono mafua ai le fa'ailoga.
Filifiliga Togafitiga mo Tamaiti A'oga Fa'atetele
O le togafitiga mo tamaiti fa'ateteleina e fa'alagolago i le mafua'aga autu. O togafitiga masani e aofia ai:
1. Fetuunaiga o Vailaau
Afai o lau tama'i vaivai e mafua mai i vaila'au po'o le fa'aaogaina o fualaau fa'afiafia, e mafai e lau foma'i ona fetu'una'i lau vaila'au pe fautua mai ni isi togafitiga.
2. Togafitiga Tulaga Autu
Afai o le fa'aliga e mafua mai i se tulaga e pei o le glaucoma po'o se ma'i neurological, o le a taula'i lau foma'i i le togafitia o lena tulaga i vaila'au, taotoga, po'o isi togafitiga pe a mana'omia.
3. Togafitiga mo Faalavelave Tutupu Faafuasei mo le Oona
Mo le 'ona po'o le o'ona, e mana'omia vave togafitiga faafoma'i. O le togafitiga e mafai ona aofia ai le tuʻuina atu o vaifofo poʻo le faʻagaoioia o togafitiga e aveese ai toxins mai le tino.
4. Mata'ituina ma Toefuata'iga
Mo mataupu e le ogaoga, e mana'omia le mata'ituina ma le fa'atalanoaina o le mafua'aga o le fa'alolotoina o tamaiti. E mafai ona fa'aogaina togafitiga toe fa'aleleia pe a iai ni fa'afitauli o le neura.
Talafatu ma mea moni
Talafatu: O tamaiti ua fa'ateteleina e ta'u mai ai le fa'aaogaina o fualaau fa'asaina.
Mea moni: E ui o nisi vailaʻau e mafai ona faʻatupuina le faʻateteleina o tamaiti, e mafai foi ona mafua mai i le tele o isi mea, e aofia ai manuʻa, faʻamaʻi, ma tulaga o le neura.
Talafatu: Afai e fa'ateteleina lau pupil i le pogisa, e iai sou fa'afitauli mata.
Mea moni: O le fa'alolotoina o tamaiti i lalo o le malamalama o se tali masani lea i le pogisa ma e le fa'aalia ai se fa'afitauli o le mata se'i vagana ua fa'aauau pea pe fa'atasi ma isi fa'ailoga.
Fa'alavelave o Tamaiti A'oga Fa'ateteleina
Afai e le amana'ia pe le togafitia foi tamaiti ua to'a, e ono tula'i mai ni fa'alavelave, aemaise lava pe a le fa'ailoaina le mafua'aga autu. O fa'alavelave nei e ono aofia ai:
- Fa'aleagaina le va'ai tumau: O tulaga e pei ole glaucoma e mafai ona afaina tumau ai le neura mata pe a le togafitia ile taimi.
- Fa'aleagaina ole fai'ai: O fa'afitauli o le neura e mafua ai le fa'ateteleina o tamaiti a'oga e mafai ona atili fa'aleagaina ai le fai'ai pe a le togafitia.
- Fa'ateleina le tulaga lamatia o fa'alavelave: O le fa'aletonu o le va'ai ona o le fa'ateteleina o tamaiti e mafai ona fa'atupula'ia ai le pa'u ma fa'alavelave.
FAQs
1. E mafai e le popole ona fa'apupulaina tamaiti?
Ioe, o le popole ma le malosi o lagona e mafai ona faʻaosoina le faʻalauteleina o tamaiti aoga e avea o se vaega o le faʻalavelave faʻalavelave a le tino, lea e faʻagaoioia ai le tino faʻaalofa.
2. E mafai e tamaiti ua to'a tetele ona iloa ai se tuma o le fai'ai?
I nisi tulaga, e mafai ona avea tamaiti fa'aloloto ma fa'ailoga o le fa'atuputeleina o le mamafa o le intracranial e mafua mai i le tuma o le fai'ai. Afai e iai isi fa'ailoga, e pei o le tiga o le ulu po'o suiga o le va'ai, e taua le sailia o togafitiga faafoma'i.
3. Po'o fa'alilolilo tamaiti o se fa'ailoga o se ma'i tuga?
E ui o tamaiti mata'utia e mafai ona avea o se tali masani i le malamalama po'o lagona, o le fa'asolosolo pea po'o le le fa'amatalaina o tamaiti a'oga e mafai ona fa'aalia ai tulaga ogaoga fa'afoma'i, e pei o le neurological disorders, glaucoma, po'o le 'ona. Afai o tamaiti ua fa'ateteleina o lo'o fa'atasi ma isi fa'a'ailoga e pei o le ulu tiga, fa'afitauli o le va'ai, po'o le tiga o le fatafata, saili vave togafitiga faafoma'i.
4. E fa'apefea ona su'esu'eina e foma'i le mafua'aga o le fa'ateteleina o tamaiti?
E masani ona faia e fomaʻi se suʻega faaletino ma neura, iloilo le aofaʻi o tamaiti ma le tali atu i le malamalama, ma e mafai ona faʻatonu suʻega faaopoopo, e pei o suʻega toto, ata (MRI poʻo le CT scan), ma se suʻega mata e iloa ai le mafuaʻaga autu.
5. E mafai ona togafitia i le fale tamaiti ua fa'ateteleina?
Togafitiga mo tamaiti fa'ateteleina e fa'alagolago i le mafua'aga autu. Afai e feso'ota'i ma se vaila'au po'o se vaila'au, e tatau ona e fa'afeso'ota'i lau tausi soifua maloloina e uiga i le fetuunaiga o au togafitiga. Mo isi mafuaʻaga, e pei o faʻalavelave poʻo faʻafitauli o le neurological, e masani ona manaʻomia le faʻalavelave faʻafomaʻi.
6. E mafai e le popole po'o le popole ona fa'atupuina le fa'ateteleina o tamaiti aoga?
Ioe, o le atuatuvale ma le popole e mafai ona fa'atupu ai le fa'ateteleina o tamaiti a'oga o se vaega o le tali atu a le tino i le "tau po'o le sola". O se tali le tumau ma e tatau ona foia pe a aveese le faʻalavelave. Afai e so'oso'o pe malosi fo'i le popole, e mafai ona fesoasoani le talanoa ma se tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau e pulea fa'ailoga.
7. Pe o se fa'ailoga masani o le fa'aaogaina o fualaau fa'asaina tamaiti?
Ioe, o nisi vaila'au, e pei o mea fa'amalosi (cocaine, amphetamines) ma hallucinogens (LSD), e mafai ona fa'apupulaina ai tamaiti. Ae ui i lea, o isi tulaga ma mea e mafai foi ona mafua ai le faʻalauteleina o tamaiti, o lea e taua ai le iloiloina o faʻamaoniga uma ma tulaga.
8. O le ā le lamatiaga o tamaiti mataʻutia pe a le togafitia?
Afai o tamaiti to'atele o se fa'ailoga o se ma'i tuga e pei o le glaucoma po'o le manu'a o le fai'ai, o le le amana'iaina o le mataupu e mafai ona o'o atu ai i ni fa'alavelave matuia, e pei o le leiloa tumau o le va'ai, fa'aleagaina o le neura, po'o ni fa'alavelave e lamatia ai le ola. E fautuaina le vave fa'afoma'i mo tamaiti fa'ateteleina e le'i fa'amatalaina.
9. E iai ni suiga o le olaga e mafai ona fesoasoani i tamaiti fa'ateteleina?
I mataupu e feso'ota'i ai tamaiti fa'ateteleina i le fa'apopoleina po'o le fa'aaogaina o fualaau fa'asaina, o le fa'atalanoaina o mea taua o le olaga-e pei o le puleaina o le atuatuvale, aloese mai vaila'au fa'afiafia, ma le tausia o masaniga maloloina-e mafai ona fesoasoani e fa'aitiitia mea e tutupu. Mo mafua'aga ogaoga, o suiga o le olaga o le a fa'alagolago ile su'esu'ega ma le fuafuaga o togafitiga e fa'atonuina e lau tausi soifua maloloina.
10. E mafai ona ou taofia le tupu mai o tamaiti ua fa'ateteleina?
O le puipuia o le fa'ateteleina o tamaiti aoga e fa'alagolago i le mafua'aga. Afai e feso'ota'i ma mea tau le si'osi'omaga, e pei o le maualalo o le malamalama po'o le fa'apopoleina o lagona, o le puleaina o nei mea e mafai ona fa'aitiitia ai le fa'aloloto. Ae peita'i, afai e mafua mai i se tulaga fa'afoma'i, e tatau ona taula'i i le vave su'esu'eina, togafiti tatau, ma le fa'aauauina o le pulega e puipuia ai fa'afitauli.
iʻuga
E mafai ona avea tamaiti fa'ateteleina ma tali masani i fa'aosofiaga eseese, e pei o le maualalo o le malamalama po'o lagona fa'alagona. Ae peita'i, afai e fa'atumau lau pupils e aunoa ma se mafua'aga manino pe o fa'atasi ma isi fa'a'ailoga, e taua le sailia o se foma'i. Ole su'esu'ega ma togafitiga talafeagai ile taimi e mana'omia mo le fa'atalanoaina o so'o se tulaga fa'avae ma puipuia ai fa'alavelave fa'alavelave. Fa'afeso'ota'i i taimi uma se tausi soifua maloloina pe afai e te le mautinoa i le mafua'aga o le fa'ateteleina o tamaiti a'oga po'o le fa'ateteleina o fa'ailoga i le aluga o taimi.
Falema'i Sili e Latalata ia te a'u Chennai