- Togafitiga & Taualumaga
- Fa'ata'ita'iga o Amioga Fa'alemafaufau...
Faʻamālōlōina Faʻasologa Faʻaleagaina
Faʻamālōlōina Faʻasologa Faʻaleagaina
faʻatomuaga
Cognitive Behavioral Therapy (CBT) ose fa'aoga malosi ma fa'aoga lautele o le psychotherapy e mafai ona fesoasoani ia te oe e foia ai le tele o luitau o le soifua maloloina o le mafaufau. E ala i le taulaʻi atu i le fesoʻotaʻiga i le va o ou mafaufauga, lagona, ma amioga, CBT e tuʻuina atu meafaigaluega faʻapitoa e toe faʻaleleia ai mafaufauga le lelei ma faʻaleleia lou soifua manuia lautele. Pe o lo'o e tauivi ma le popole, atuatuvale, ma'i ma'i ma'i (OCD), po'o isi fa'afitauli o le soifua maloloina o le mafaufau, ua ofoina mai e le CBT se auala fa'atulagaina e fesoasoani ai ia te oe e toe maua le puleaina o lou olaga.
O le a le Cognitive Behavioral Therapy?
Cognitive Behavioral Therapy ose togafitiga fa'ale-mafaufau mo se taimi pu'upu'u, e fa'atatau i sini e mana'omia ai le lima-lima, fa'atino auala e fo'ia ai fa'afitauli. O le CBT e fa'avae i luga o le manatu o o tatou mafaufauga, lagona, ma amioga e feso'ota'i uma ma o le suia o le tasi e mafai ona ta'ita'ia ai le fa'aleleia o isi. O le sini autu o le CBT o le fesoasoani lea ia te oe e iloa ma lu'iina ni mafaufauga leaga pe fa'asese ma a'oa'o ni auala maloloina e fa'afetaui ai lu'itau o le olaga. E le pei o isi ituaiga o togafitiga e taulaʻi i aafiaga ua mavae, o le CBT e faʻatatau i ou mafaufauga ma amioga i le taimi nei.
Le CBT Triangle: Mafaufauga, Lagona, ma Amio
I le fatu o le CBT o le malamalama lea o tatou mafaufauga, lagona, ma amioga e fesoʻotaʻi uma. O lenei mafutaga e masani ona faʻaalia o se tafatolu. O le auala lenei e aoga:
- O o tatou mafaufauga e aafia ai o tatou lagona ma amioga.
- O o tatou lagona e aafia ai o tatou mafaufauga ma amioga.
- O a tatou amioga e aafia ai o tatou mafaufauga ma lagona.
E ala i le aʻoaʻoina e iloa ma suia mamanu le aoga i soʻo se tasi o nei vaega, e mafai ona faʻaleleia atili lo tatou soifua manuia lautele.
E Fa'afefea ona Fa'atino le Togafitiga Fa'aa'oa'oga?
E galue le CBT e ala i le fesoasoani ia te oe ia e nofouta i mafaufauga le sa'o pe le lelei ina ia mafai ai ona e vaʻai manino i tulaga faʻafitauli ma tali atu i ai ma le lelei. O se fa'avasegaga fa'afaigofie o le fa'agasologa o le CBT:
- Fa'ailoa tulaga fa'alavelave po'o tulaga i lou olaga
- Ia nofouta i ou mafaufauga, lagona, ma talitonuga e uiga i nei faafitauli
- Faailoa mafaufauga le lelei pe le sa'o
- Toe fa'aleleia mafaufauga le lelei pe le sa'o
- Fa'ata'ita'i faiga fou ma le soifua maloloina o mafaufauga ma amioga
Le Fa'atulagaina o Fonotaga a le CBT
O se sauniga masani a le CBT e mulimuli i se faatulagaga faʻatulagaina:
- Toe iloilo le vaiaso talu ai ma soʻo se meaaoga
- Fa'atulaga se lisi o mataupu mo le sauniga o lo'o iai nei
- Galulue i mea ua malilie i ai mataupu
- Tofia meaaoga mo le vaiaso a sau
- Aoteleina o le sauniga ma maua ni manatu faaalia
Fa'ata'ita'iga Fa'ata'ita'i Fa'atonu
O lo'o fa'aaogaina e le CBT le tele o auala e fesoasoani ai ia te oe e suia ou mafaufauga ma amioga.
O nisi o metotia masani a le CBT e aofia ai:
- Toe Fa'atulagaina o le mafaufau po'o le toe fa'avasegaina: O lenei metotia e aofia ai le faailoaina ma le luʻitauina o mafaufauga le lelei ma suia i latou e sili atu le paleni, ma le moni. Mo se faʻataʻitaʻiga, afai e te matele atu i se faʻalavelave faʻafuaseʻi ("E le mafai ona ou faia lenei mea"), o le a e aʻoaʻoina e toe faʻaleleia ou mafaufauga i se tulaga moni ("E luʻitau lenei mea, ae e mafai ona ou aʻoaʻoina ma faʻaleleia atili").
- Su'esu'ega Fa'atonu: O le a fai e lau foma'i ni fesili e fesoasoani ai ia te oe e su'esu'e ou manatu ma ou talitonuga mai itu eseese. O lenei faiga e mafai ona fesoasoani ia te oe e maua ai ni vaaiga fou i ou faafitauli ma maua ni auala e mafaufau ai.
- Togafitiga Fa'aaliga: O lenei metotia e sili ona aoga mo faʻalavelave popole ma phobias. E aofia ai le faasolosolo malie ona faʻaalia oe i tulaga mataʻutia poʻo mea faitino i totonu o se siosiomaga faʻatonutonu, saogalemu. I le aluga o taimi, e mafai ona fesoasoani e faʻaitiitia le popole ma le fefe tali.
- Fa'ata'ita'iga Amio: O nei mea e aofia ai le tofotofoina o ou talitonuga i tulaga moni o le olaga e iloa ai pe o latou talitonuina. Mo se faʻataʻitaʻiga, afai e te talitonu o le a e popole pe a e alu i se nofoaga tumutumu, atonu e te asiasi i se faleoloa pisi ma lau fomaʻi e suʻe lenei talitonuga.
- Tusitala: O le tausia o se api talaaga mafaufauga e mafai ona fesoasoani ia te oe e te nofouta atili ai i ou mafaufauga ma siaki lou alualu i luma i le suia.
- Fa'anofo ma Fa'aitiitiga Fa'afitauli: O le CBT e masani ona faʻapipiʻiina auala faʻamalolo e pei o le manava loloto, faʻagasolo malie o maso, ma le mafaufau mafaufau e fesoasoani e pulea le atuatuvale ma le popole.
O ai e mafai ona fa'amanuiaina mai le CBT?
Cognitive Behavioral Therapy ose togafiti fa'apitoa e mafai ona fesoasoani i tagata o vaitausaga uma, mai tamaiti i tagata matutua. E sili ona aoga mo:
- Fa'alavelave popole: E aofia ai fa'alavelave popole lautele, fa'alavelave fa'alavelave, fa'aletonu popolega lautele.
- Faʻafitauli: Ma'i fa'anoanoa tele ma fa'afitauli fa'aletonu faifai pea.
- Fa'afitauli Fa'atupu-Fa'amalosi (OCD): CBT, aemaise o se ituaiga e taʻua o le Exposure and Response Prevention (ERP), o le faʻataʻitaʻiga auro mo le OCD.
- Ma'i Fa'aletonu Fa'ama'i Fa'ama'i (PTSD): E mafai ona fesoasoani le CBT i le fa'agaioiina o fa'alavelave fa'alavelave ma fa'aitiitia fa'ailoga.
- Fa'aletonu o mea'ai: E pei o le bulimia nervosa ma le le atoatoa o le 'ai.
- Faanatinati: CBT mo le le mautonu (CBT-I) e aoga tele mo le faʻaleleia o le moe.
- Fa'aletonu o le fa'aaogaina o vaila'au: E mafai e le CBT ona fesoasoani i le puleaina o tuinanau ma puipuia le toe foʻi.
- Ma'i pipili: I le tu'ufa'atasia ma vaila'au, e mafai e le CBT ona fesoasoani i le puleaina o fa'ailoga ma puipuia ai vaega.
- Faʻanoanoa taimi: E mafai ona fesoasoani le CBT i le puleaina o tiga ma le faʻaleleia atili o le olaga.
- Faigata fai mafutaga: E mafai ona faʻaaogaina mataupu faavae CBT e faʻaleleia ai fesoʻotaʻiga ma faʻafitauli-faʻafitauli i mafutaga.
O le a le mea e faʻamoemoeina i le taimi o le togafitiga o le mafaufau?
A'o le'i faia lau Sauniga Muamua
A'o le'i amataina le CBT, e masani lava ona fai sau su'esu'ega muamua ma se foma'i fa'ale mafaufau. O le a latou fesili e uiga i ou faʻailoga, talaʻaga faʻafomaʻi, ma mea e te faʻamoemoe e ausia e ala i togafitiga. E fesoasoani lea e fuafua pe ole CBT ole auala sa'o mo oe.
I le taimi o Sauniga CBT
O le CBT e masani lava mo taimi pupuu, e tusa ma le 5 i le 20 vasega vaiaso. O vasega ta'itasi e masani lava e tusa ma le itula. I le taimi o sauniga, e mafai ona e faʻamoemoe e:
- Talanoa i ou faafitauli ma popolega o iai nei
- Aoao e iloa mamanu mafaufauga le lelei
- Fa'ata'ita'i metotia CBT ma lau foma'i
- Seti sini ma galue agai i ai
- Maua meaaoga e faataitai ai i le va o vasega
Ina ua uma le CBT
A maeʻa se kosi o le CBT, e toʻatele tagata latou te maua latou:
- Siitia le tomai e pulea ai o latou manatu ma lagona
- Sili atu tomai faʻafetaui mo le feagai ai ma faʻalavelave ma luitau
- Fa'aitiitia fa'ailoga o latou tulaga fa'ale mafaufau
- Siitia le tulaga atoa o le olaga
O nisi tagata atonu e manaʻomia ni sauniga "faʻateleina" e faʻaauau ai lo latou alualu i luma.
Fa'amanuiaga ole Togafitiga o Amio Fa'alogo
CBT e ofoina atu le tele o faʻamanuiaga, e aofia ai:
- Togafitiga lelei mo le tele o tulaga o le soifua maloloina o le mafaufau
- E fai si pu'upu'u fa'atusatusa i isi ituaiga togafitiga
- Tuuina atu tomai faʻapitoa e mafai ona e faʻaaogaina i lou olaga atoa
- E mafai ona aoga e pei o vailaʻau mo nisi tulaga, e aunoa ma ni aʻafiaga
- Fesoasoani e taofia le toe fo'i mai o fa'ailoga o le soifua maloloina o le mafaufau
- E mafai ona tuʻufaʻatasia ma isi togafitiga mo le faʻaleleia atili o le aoga
Fa'afitauli Fa'aletonu ma Tapula'a ole CBT
E ui o le CBT e sili ona aoga mo le tele o tagata, e taua le nofouta i luitau e ono tutupu:
- Manaomia le auai malosi ma meaaoga i le va o vasega
- Atonu e te le to'a i nisi taimi a o e feagai ma mafaufauga ma lagona faigata
- Atonu e le fetaui mo tagata e ogaoga le soifua maloloina o le mafaufau poʻo faʻalavelave lavelave
- E taula'i atu i mataupu o lo'o iai nei nai lo le su'esu'eina loloto o aafiaga ua mavae
- Manaomia se mafutaga lelei ma lau foma'i mo fa'ai'uga sili
iʻuga
O le Cognitive Behavioral Therapy ose togafitiga mamana, faʻavae faʻamaoniga lea na fesoasoani i le faitau miliona o tagata e foia luitau o le soifua maloloina o le mafaufau ma faʻaleleia atili o latou olaga. E ala i le taulaʻi atu i le suia o mafaufauga le lelei ma amioga, CBT e tuʻuina atu meafaigaluega ma taʻiala e mafai ona e faʻaaogaina umi pe a maeʻa au togafitiga.
Afai o loʻo e tauivi ma le popole, atuatuvale, OCD, poʻo isi faʻafitauli o le soifua maloloina o le mafaufau, o le CBT e mafai ona avea ma togafitiga lelei mo oe. Manatua, o le sailia o se fesoasoani o se faailoga o le malosi, ae le o le vaivai. Faatasi ai ma le lagolago saʻo ma meafaigaluega, e mafai ona e aʻoaʻo e pulea lelei ou mafaufauga ma lagona, e oʻo atu ai i se olaga sili atu le fiafia ma le soifua maloloina.
Mafaufau e aapa atu i se tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau e talanoaina pe talafeagai le CBT mo oe. I Apollo Hospitals, o lo'o sauni la matou 'au poto masani e lagolago oe i lau faigamalaga i le soifua maloloina lelei o le mafaufau e ala i le Cognitive Behavioral Therapy ma isi togafitiga fa'avae fa'amaoniga.
Aiseā e Filifilia ai Falemaʻi Apollo mo Togafitiga Faʻapitoa?
Apollo Hospitals o se paionia i le soifua maloloina i Initia, o loʻo ofoina atu auaunaga faʻalesoifua maloloina o le mafaufau i le lalolagi, e aofia ai Cognitive Behavioral Therapy. I Apollo Hospitals, matou te tuuto atu e fesoasoani ia te oe ia ausia le soifua maloloina lelei o le mafaufau ma le soifua manuia lautele. E ala i le filifilia o Apollo Hospitals mo lau Cognitive Behavioral Therapy, o loʻo e faʻamautinoaina e te mauaina le tulaga maualuga o le tausiga mai se tasi o faʻalapotopotoga faʻalesoifua maloloina sili ona faatuatuaina a Initia.
Fesili e Fai soo (FAQ's)
1. O le a le umi e galue ai le CBT?
E toʻatele tagata e amata ona vaʻaia le faʻaleleia i totonu ole 8-12 vasega, ae o le umi tonu e mafai ona fesuisuiaʻi e faʻatatau i le tagata ma le tulaga o loʻo togafitia.
2. O le CBT o loʻo ufiufi e inisiua i Initia?
Kava mo togafitiga o le soifua maloloina o le mafaufau, e aofia ai le CBT, e eseese i kamupani inisiua i Initia. E sili ona siaki lau kamupani inisiua patino e uiga i le latou inisiua mo auaunaga tau soifua maloloina o le mafaufau.
3. E mafai ona ou faia le CBT na o aʻu e aunoa ma se fomaʻi?
A'o avanoa fesoasoani a le tagata lava ia CBT, o le galulue fa'atasi ma se foma'i ua a'oa'oina e masani lava ona sili atu le aoga, aemaise lava mo fa'afitauli ogaoga pe lavelave.
4. E talafeagai le CBT mo tamaiti ma talavou?
Ioe, e mafai ona fetuuna'i le CBT mo le fa'aoga i tamaiti ma tupulaga talavou ma e aoga mo le tele o tulaga o le soifua maloloina o le mafaufau o tamaiti.
5. E faapefea ona ese le CBT mai isi ituaiga o togafitiga?
CBT e sili atu ona faʻatulagaina ma taulaʻi i faʻafitauli o loʻo iai nei pe a faʻatusatusa i isi togafitiga. O loʻo faʻamamafa ai tomai faʻapitoa ma metotia e mafai ona e faʻaaogaina i lou olaga i aso faisoo.
Falema'i Sili e Latalata ia te a'u Chennai