Folasaga: O le a le Ziprasidone?
O le Ziprasidone o se vailaʻau antipsychotic e le masani ai e faʻaaogaina e togafitia ai le schizophrenia ma le bipolar disorder. E aoga e ala i le aʻafiaina o le gaioiga a nisi neurotransmitters i le faiʻai, aemaise lava le dopamine ma le serotonin. E maua i foliga e folo ma tui (o le mea mulimuli ua faʻamaonia mo le faʻalavelave faʻafuaseʻi i le schizophrenia ma le bipolar mania), e masani ona faʻatonuina le ziprasidone e pulea ai le faʻalavelave faʻafuaseʻi ma faʻailoga umi o le psychotic poʻo le mood disorders.
Fa'aoga o le Ziprasidone
Ziprasidone ua faʻamaonia mo togafitiga o le tele o tulaga faʻapitoa, e aofia ai:
- Skizofrenia: Fa'aaoga e fa'aitiitia ai fa'aleagaga, fa'asesega, ma mafaufauga fa'aletonu.
- Fa'aletonu lapo'a: Fa'atonuina e fa'afoe ai vaega o le manic po'o le fefiloi, pe na'o pe fa'atasi ma fa'amautu o lagona.
- Loto Fa'atupu Fa'alavelave i le Schizophrenia ma le Bipolar Mania: E fa'aaogaina ituaiga tui i totonu o nofoaga tau soifua maloloina mo le vave taofia o le gatete tele.
- Fa'aaogāina ole igoa ole igoa: O nisi taimi e fa'aaogaina (i lalo o le va'aiga fa'afoma'i) mo isi fa'afitauli e pei o le fa'atupuina o le atuatuvale po'o le fa'aletonu o le tagata.
E Faapefea Ona Galulue?
O le Ziprasidone e galue e ala i le suia o le maualuga o le neurotransmitters dopamine ma le serotonin i totonu o le faiʻai. E galue o se tagata tetee ile D2 dopamine receptors ma le 5HT2A serotonin receptors, fesoasoani e faʻaitiitia faʻamaoniga o le mafaufau ma faʻamautu ai lagona. E iai fo'i nisi gaioioiga agonist i le 5HT1A fa'afofoga, e mafai ona saofagā i ana fa'ama'i fa'ama'i ma fa'alavelave fa'alavelave.
Faiga ma le Faʻafoega
O lo'o maua le Ziprasidone e pei o capsules tu'ugutu ma tui tui (IM). Ole fua ole fua e eseese ile tulaga o lo'o togafitia:
- Schizophrenia (Tuugutu): O le fua muamua e masani lava e 20 mg faalua i le aso (aofa'i e 40 mg/aso) fa'atasi ma mea'ai; e mafai ona fa'ateleina i le maualuga e o'o atu i le 80 mg faalua i le aso (aofa'i e 160 mg/aso).
- Ma'i Bipolar (Tuugutu): E masani ona amata ile 40 mg fa'alua i aso ta'itasi, e mafai ona fa'atuputeleina ile 80 mg fa'alua ile aso.
- Fa'alavelave Mata'utia (Injection IM): E masani lava 10 mg IM i itula uma e 2 pe 20 mg IM i itula uma e 4 pe a manaʻomia, e oʻo atu i le maualuga e 40 mg/aso.
Ia inu pea le ziprasidone faatasi ma mea'ai e fa'aleleia atili ai le mitiia ma le aogā. Mulimuli ma le fa'aeteete i fa'atonuga a lau foma'i.
A'afiaga o le Ziprasidone
Faʻasologa o Itu Masani
- Tulemoe po'o le fa'ama'i
- Tesea po o le laumata
- faʻafāufau
- Le mapu po'o le vevesi
- Mata'utia po'o le pa'u o le pa'u
O aʻafiaga ogaoga
- QT fa'aumiumi (se fa'aletonu o le pa'o o le fatu)
- Neuroleptic Malignant Syndrome (se tulaga e lamatia ai le ola)
- Tardive dyskinesia
- Fa'ateleina o le lamatiaga o fa'alavelave tau i le fai'ai (e pei o le stroke) po'o le oti i tagata matutua e iai le psychosis e feso'ota'i ma le dementia
- Manatu po'o amioga e pule i le ola (aemaise i ma'i laiti)
Saili vave fesoasoani faafomai pe afai e te oo i le tiga o le fatafata, matapogia, malo tigaina maso, maualuga fiva, po o le fatu faaletonu.
Tafaoga faʻamalosi
Ziprasidone e mafai ona fegalegaleai ma ni vailaʻau:
- Fuala'au e tete'e ai i le arrhythmia, vaila'au e tete'e i le atuatuvale, ma vaila'au e tete'e i le mafaufau: Atonu e fa'ateleina ai le lamatiaga o le fa'alauteleina o le QT.
- Vailaau e fa'avaivaia ai le CNS (e pei o le 'ava malosi, benzodiazepines): Atonu e fa'amalosia ai aafiaga fa'amoe.
- Carbamazepine: E mafai ona fa'aitiitia le maualuga o le ziprasidone ma lona aoga.
- O vaila'au malolosi e taofia ai le CYP3A4 (e pei o le ketoconazole, erythromycin): Atonu e fa'ateleina ai le maualuga o le ziprasidone i le toto.
Ia ta'u i taimi uma i lau foma'i vaila'au uma ma fa'aopoopoga o lo'o e inuina e 'alofia ai fegalegaleaiga leaga.
Fa'amanuiaga ole Ziprasidone
- E aoga mo schizophrenia ma bipolar mania
- E maualalo le lamatiaga o le maua o le mamafa pe a faatusatusa i isi antipsychotics
- Laititi a'afiaga ile toto suka ma le cholesterol
- E maua uma i tu'u gutu ma injectable fomu
- O a'afiaga fa'aantidepressant e mafai ona maua e ala i le gaioiina o le fa'aogaina o le serotonin
Contraindications o le Ziprasidone
E le tatau ona faʻaaogaina le Ziprasidone i tulaga nei:
- Ua iloa le hypersensitivity i le ziprasidone
- Tala'aga o le fa'aumiumi o le QT po'o le fa'ama'i fa'ama'i umi ole QT
- Ose fatu fa'ato'a lata mai po'o fa'aletonu fatu e le'i totogia
- Fa'aaogā fa'atasi o vaila'au fa'a'umi'umi QT
Lapataiga ma Lapataʻiga
Aʻo leʻi faʻaaogaina le ziprasidone, mafaufau i mea nei:
- ECG Mata'ituina: Mafaufau i le ECG muamua i gasegase e iai tulaga lamatia o le fatu; mata'ituina i le taimi o togafitiga pe afai e tupu se fa'aopoopoga o le QTc.
- Faʻaaogaina i tagata matutua: E le'i fa'atagaina mo le tu'ina o le mafaufau ona o le fa'atuputeleina o le lamatiaga o le oti.
- Ma'itaga ma Fa'asusu: Fa'aaoga na'o le manino e mana'omia. Talanoa i tulaga lamatia ma lau foma'i.
- Galuega ole ate ma fatuga'o: Atonu e mana'omia ni fetuunaiga o fua.
FAQs
- E saogalemu le ziprasidone mo le fa'aoga umi? Ioe, ma le mataituina masani. E masani ona faʻaaogaina mo le schizophrenia ma le maʻi pipili.
- E mafai e le ziprasidone ona tupu le mamafa? E maualalo le lamatiaga o le maua o le mamafa pe a faatusatusa i isi antipsychotics atypical.
- E tatau ona ou ave le ziprasidone faatasi ma meaai? Ioe. O mea'ai e matua fa'aleleia atili ai lona mitiia ma le aoga.
- O fai ma masani le ziprasidone? Leai, e le o manatu e fai ma vaisu.
- E mafai ona ou inuina le ava malosi a'o i luga ole ziprasidone? E sili ona aloese mai le ava malosi, aua e mafai ona faateleina ai le tulemoe ma isi aafiaga.
- O le a le vave e amata galue ai le ziprasidone? O nisi fa'ailoga e mafai ona fa'aleleia i ni nai aso, ae o le a'afiaga atoatoa e mafai ona umi vaiaso.
- E mafai ona fa'aoga le ziprasidone mo le fa'anoanoa? E lē fa'atagaina, ae o nisi taimi e fa'aaogaina e fai ma togafitiga fa'aopoopo i lalo o le vaavaaiga a le foma'i.
- O le a le mea e tupu pe a ou misia se tui? Inu loa i le taimi lava e te manatua ai. Afai ua latalata i lau isi tui, ia faagalo le tui na misia. Aua le faaluaina.
- E mafai ona ou taofi fa'afuase'i le ziprasidone? Leai. O le taofi fa'afuase'i e mafai ona o'o atu ai i fa'ailoga fa'amavae po'o fa'ailoga toe fo'i. Tape i taimi uma i lalo o le taitaiga faafomai.
- E mana'omia le su'ega ECG? E le fautuaina, aemaise lava i le amataga o togafitiga mo gasegase e iai ni tulaga lamatia i le fatu, ona iloilo tulaga lamatia o le tata o le fatu.
Igoa Igoa
O igoa masani mo le ziprasidone e aofia ai:
- Geodon (US)
- Zeldox (fa'ava-o-malo)
E maua lautele fo'i fa'aputuga lautele.
iʻuga
O le Ziprasidone o se antipsychotic lona lua-tupulaga e togafitia lelei le schizophrenia ma le maʻi pipili, aemaise lava mo tagata taʻitoʻatasi o loʻo popole i le mamafa poʻo faʻafitauli o le gasegase. E ui e masani ona talia lelei, e manaʻomia le mataʻituina lelei o aʻafiaga e aʻafia ai le fatu ma e tatau ona faʻaaogaina i lalo o le vaavaaiga a fomaʻi. Pe a ave e pei ona faʻatonuina, e mafai e le ziprasidone ona faʻaleleia atili le lelei o le olaga i latou e iai faʻafitauli o le mafaufau.
Falema'i Sili e Latalata ia te a'u Chennai