- Itulau Amata
- Togafitiga & Taualumaga
- Capsule Endoscopy - Tau, Fa'ailoga...
Ta'iala atoatoa i Mafua'aga, Fa'ailoga & Togafitiga
Va'aiga lautele ole TB
O le fa'ama'i po'o le TB ose fa'ama'i pipisi e mafua mai i siama, Mycobacterium tuberculosis. E tusa ai ma le lipoti o le mamapala i le lalolagi atoa na tuuina mai e le Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi poo le WHO, o le TB o le mafuaʻaga sili lea ona maualuga le numera o tagata maliliu i le lalolagi atoa. O le lona iva lea e mafua ai le oti i le lalolagi atoa. I le 2016, e tusa ma le 1.3 miliona tagata maliliu ile TB HIV-tagata leaga (lalo mai le 1.7 miliona i le 2000). I le 2016 mai tagata uma na mama'i i le TB e tusa ma le 90% o tagata matutua. 56% o tagata e nonofo i atunuu e lima (Initia, Initonesia, Saina, Filipaina, ma Pakisitana). E tusa ma le 10.4 miliona tagata na maua i le TB i le 2016.
O le siama TB e masani ona sosolo mai le tasi tagata i le isi e ala i tama'i matau'a e sau i le ea pe a tale ma mafatua. O nei siama e masani ona afaina ai le mama, ae mafai foi ona afaina ai isi vaega o le tino, e pei o le faiʻai, fatugaʻo poʻo le tuasivi. O le puna o le TB i tagata e maua i le ma'i mama. Pe a tale, tautala, mafatua, pese pe talie se tagata e maua i le pulmonary TB, ona sosolo lea o le TB. Ose fa'ama'i mata'utia e mafai ona fa'amaloloina i vaila'au sa'o.
Atonu e tatau ona e asiasi i se fomaʻi pe afai e te leiloa le mamafa o lou mamafa, tale faifai pea, afu afu i le po ma le le mafaamatalaina. fiva. E mafai e se foma'i ona fa'amaonia pe maua sau TB pe leai e ala i le faia o su'ega fa'apitoa. O fa'ailoga e ono eseese mai lea tagata i lea tagata ma e vaevaeina i le TB latent ma le malosi e fa'atatau i fa'ailoga e fa'aalia i tagata ta'ito'atasi.
Fa'ama'i TB latent
- I nisi o tagata, pe a uma ona ulufale i totonu o le tino, o le siama TB e le mafai ona gaioi, ma e le maua e le tagata maʻi ni faʻailoga. Ae peitaʻi, afai e faʻavaivaia lo latou puipuiga i se taimi mulimuli ane o le olaga, e mafai ona latou atiaʻe faʻamaʻi malosi.
TB malosi
- E mafai ona atia'e i totonu o nai vaiaso muamua pe e o'o atu fo'i i ni tausaga talu ona ulufale le siama TB i totonu o le tino. O lenei tulaga e mafai ona sosolo mai le tasi tagata i le isi.
- Tagata ua maua ile HIV po'o AIDS ma tagata o lo'o fa'aaogaina le 'ava mālosi ma tagata fa'atauva'a fa'asaina IV e sili atu le lamatia o fa'ama'i TB. O isi fa'afitauli e aofia ai fa'ama'i fatuga'o fa'ai'uga, tiapetika, le lelei o meaai ma nisi kanesa. E maualuga le lamatiaga o le TB pe a e malaga i itulagi (atunuu e pei o Aferika i lalo o Sahara, Initia, ma Mekisiko) e maualuga ai le TB.
- I tausaga talu ai nei, ua aliaʻe mai ai le tele o aʻafiaga o le TB e tetee atu i fualaau. E tupu pe a le mafai e se vailaau faʻamaʻi ona tape uma siama ma o le siama o loʻo ola e sili atu ona teteʻe i le vailaʻau. O nisi o siama TB ua atia'e le tetee atu i le isoniazid ma le rifampin (o le tele o vaila'au e masani ona fa'aaogaina i togafitiga o mamapala).
Mafua'aga ole TB (Tuberculosis)
O le mamapala ose fa'ama'i pipisi e mafua mai i siama, Mycobacterium tuberculosis e ta'ua foi o le tubercle bacilli. E mafai ona sosolo mai le tasi tagata i le isi tagata e ala i matāua ninii e sau i le ea mai se tagata ua pisia (active TB). O nei siama e intracellular aerobic, fa'agesegese le tuputupu a'e parasites. E iai le latou puipui fa'apitoa e puipuia ai mai le puipuiga a le tino.
Ole siama e masani ona a'afia mama, ae e mafai ona sosolo ile toto po'o le lymphatic system ile tele o totoga e pei ole fatuga'o, ma ponaivi (aemaise lava totoga e tele le okesene). E mafai ona latou taofi nisi vali e pei o le fuchsin, o se vali mūmū tusa lava pe a uma ona fufulu vai. O siama e a'afia ai aano ma mafua ai le necrosis. O nei vaega e foliga mago, vaivai ma susu.
I tagata mama'i e maua i le HIV, e vaivai le puipuiga o le tino, ma atili ai ona faigata i le tino ona tetee atu i le tubercle bacilli. E maualuga atu avanoa o le alualu i luma o le faʻamaʻi lilo i faʻamaʻi pipisi i nei tagata.
Tuberculosis e tetee i fualaau
E to'aitiiti tagata mama'i e tete'e i vaila'au TB e lua e sili ona malolosi (isoniazid ma le rifampin) ma ua iloa e maua i le mamapala e tete'e i le tele o vaila'au. O lenei teteʻe o le mycobacteria e atiaʻe i mataupu e le o faia e le tagata maʻi togafitiga talafeagai poʻo le le manuia o togafitiga e vaʻaia.
I tulaga e le masani ai, e toaitiiti tagata gasegase e tetee i le rifampin ma le isoniazid, faʻatasi ai ma soʻo se fluoroquinolone faʻatasi ai ma se tasi o vailaʻau laina lua e tolu e pei o le kanamycin, amikacin, poʻo le capreomycin. O nei gasegase ua iloa e maua i le XDR tuberculosis (E matua tetee atu i fualaau faasaina)
Faailoga ma Fa'ailoga ole TB
Tuberculosis Fa'amama
E nafa ma le 85% o faʻamaʻi pipisi. O fa'ailoga masani ile falema'i ma fa'ailoga ole TB pulmonary e mafai ona aofia ai mea nei
- Pogisa o le Po
- fiva e le mafaamatalaina, tale umi
- Faʻaitiitia poʻo le leiloa o le 'ai, faʻaitiitia le mamafa o le mamafa
- Hemoptysis (Tale le fuga toto), le manava
- Faʻamau tiga
- Fula lymph nodes ma le vaivai
- I tagata matutua, pneumonitis (le fa'ama'i e mu ai taga ea i mama) e mafai ona iloa
Fa'amamala Fa'apena Fa'aopoopo
Fa'ailoga Fa'asili o le Mamala Fa'aopoopo e tupu pe a a'afia e le mamapala vaega e ese mai le mama (ituaiga e le fa'apitoa)
- O le fa'a'a'a'a mai o le toto (suavai i totonu o māmā) ma le empyema (fa'aputuina o namu i totonu o le lua o le mama) o lo'o va'aia ile TB pleural,
- Tiga i le tuasivi, malo malo ma maʻi pipili e mafai i le TB (fa'aigoa o le ma'i a Pott).
- O le tiga faifai pea o le ulu, suiga o le mafaufau, ma le koma o lo'o vaaia ile fiva fiva TB.
- TB gugu: E masani ona a'afia ole suilapalapa ma tulivae ma e tele lava ole tiga ile so'oga tasi.
- O le tiga o le auvae, dysuria (tiga a'o mimi), fa'atuputeleina o le mimi, ma'i po'o tu'utu'uga (granulomas) ile fatuga'o e iloa ile TB genitourinary.
- E tele nodule laiti na salalau i totonu o totoga e pei o fatu o le millet i le miliary tuberculosis.
- Faigata i le foloina, tiga o le manava, malabsorption, papala e le faamaloloina, tatā (atonu pe leai foi se toto) e iloa ile TB ole manava.
- E seasea mafai ona a'afia le TB vaega o lo'o siomia ai lou fatu. E ono fa'atupu ai le fa'aputuina o le sua i le fatu ma fula. O lenei tulaga e mafai ona oti ma e ono oo atu ai i le oti. E ta'ua o le cardiac tamponade.
Faʻamatalaga Faʻatau ole TB (Tuberculosis)
O le a'afiaga o le TB e fa'atupula'ia pe a vaivai le tino o le tagata ma'i. Ole tele ole a'afiaga e feso'ota'i ile TB pei ole
- Tamaiti ma tagata matutua e vaivai le puipuiga o le tino (aemaise lava i latou e su'e lelei le pa'u TB)
- O gasegase e maua i le HIV ma le ma'i suka
- Tagata fa'atau fualaau (aemaise lava le fa'aaogaina o fualaau fa'asaina IV o lo'o vaivai le puipuiga o le tino e maualuga atu le lamatiaga pe a fa'aalia i siama TB)
- Tagata asiasi ma tagata malaga mai eria ua iloa e maualuga le a'afia o le TB (Aferika, Rusia, Europa i Sasae, Asia, Amerika Latina ma Atu Karipiane)
- Lisi tagata gasegase
- O ma'i e maua i fa'ama'i fatuga'o
- Tagata o lo'o faia togafitiga fa'ama'i fa'ama'i e pei ole CHEMOTHERAPY
- Le paleni ma le silicosis
- Fa'aaogāina o le tapaa
- O nisi o vailaʻau e faʻaaogaina e togafitia ai le maʻi rūmatoid, psoriasis ma, ma'i Crohn.
- I atunuu e maualuga ai le mativa ma le tumutumu
faʻautaga maʻi ole TB
E mafai ona iloa le mamapala i su'ega nei
Paʻu Tofotofoga
O le su'ega o le pa'u e ta'ua o le Mantoux tuberculin skin test (po'o) le tuberculin skin test (po'o) TST. E mafai ona fai lenei su'ega o le pa'u e iloa ai pe o e tauaveina le siama tubercle. I lenei su'ega, o le 0.1 mL o le PPD (fa'amama le polotini e maua mai po'o le tuberculin - o se vaega na faia mai le mycobacteria ua mate) o lo'o tui i lalo o le pito i luga o lou pa'u. Afai ei ai se susu poʻo se faʻamaʻi na matauina pe a uma le 2-3 aso i luga o lou paʻu, atonu e te mautinoa. O lenei su'ega e le iloa ai pe o iai sau fa'ama'i ma'i ae e mafai ona iloa pe na e maua muamua ile TB pe leai.
Peitaʻi, e lē saʻo i taimi uma le suʻega. O tagata e le'i leva ona maua le tui BCG e ono fa'amaonia lelei. O nisi gasegase e tali atu i le su'ega e tusa lava pe leai so latou TB malosi ae o isi e le tali atu i le su'ega tusa lava pe maua i le TB.
Fa'ata o le Fatafata: Afai e maua e lau foma'i e lelei lau su'ega PPD, e mafai ona ia fautuaina oe e fai sau fatafata. Afai o lo'o va'aia ni mea laiti i ou māmā i le fatafata, e ono fa'ailoa mai ai se fa'ama'i pipisi o le TB. A taumafai lou tino e fa'ate'aina siama tubercle, e ono alia'e mai i le x-ray ia ila i le māmā.
Su'ega Sputum
E maua mai le Sputum mai totonugalemu o ou māmā e siaki ai le siama TB. Afai e lelei lau su'ega o lau fuga, e ta'u mai ai o lo'o maua oe i le TB ma'i ma e tatau ona amata loa togafitiga. O faiga fa'aeteete e pei o le faia o se matapulepule fa'apitoa, aloese mai nofoaga faitele e tatau ona faia e puipuia ai le sosolo o siama TB i isi.
Aganuu
Le tuputupu aʻe o le mycobacteria mai le aganuʻu sputum poʻo le aano biopsy aganu'u o le su'esu'ega mautinoa lea o le mamapala malosi. O le mycobacteria e fa'agesegese le tuputupu a'e o siama, o lea e ono alu ai ni vaiaso e ola ai i luga o fa'asalalauga fa'apitoa.
Isi Suʻega
IGRA (faʻalavelave-su'ega fa'amatu'u gamma): E mafai e nei su'ega ona fua le tali atu i le Mycobacterium tuberculosis.
O tagata e iai fa'ailoga lelei, fa'asala ole fuga, po'o aganu'u lelei e fa'apea ua a'afia ile TB ma pipisi (active TB).
faiga ole TB
Afai e maua oe i le TB atonu e tatau ona e inuina se tasi pe sili atu vaila'au mo le ono i le iva masina e fuafua i le ituaiga siama. Ole togafitiga ole TB e fa'alagolago ile,
- Le ituaiga o fa'ama'i TB ma
- Ma'ale'ale vaila'au o le mycobacteria
O fualaau o le laina muamua o loʻo faʻaaogaina o le isoniazid (INH), rifampin (RIF), ethambutol (EMB), ma le pyrazinamide. O le a e pipisi pe a ma le lua i le tolu vaiaso i lau vasega o togafitiga pe afai e te maua i le TB pulmonary. O lo'o tu'uina atu e le CDC se ta'iala mo fa'asologa masani o togafitiga mo le TB malosi (meaola TB e a'afia i vaila'au) e fa'apea:
a) I le Vaega Muamua
O le fa'atonuga e mana'omia o le isoniazid i aso ta'itasi, rifampin, pyrazinamide ma le ethambutol mo le 56 tui (8 vaiaso),
O isi faiga o le isoniazid i aso uma, rifampin, pyrazinamide ma le ethambutol mo le 14 tui (2 vaiaso), ona faalua lea i le vaiaso mo le 12 tui (6 vaiaso).
e) I le vaega fa'aauau
| Faiga e sili ona fiafia i ai
Isoniazid ma rifampin i aso taitasi mo le 126 tui (18 vaiaso) po'o Faalua-vaiaso le isoniazid ma le rifampin mo 36 tui (18 vaiaso) |
O isi faiga e:
Faalua i le vaiaso le isoniazid ma le rifampin mo le 36 tui (18 vaiaso). Isoniazid ma le rifampin faatolu i vaiaso ta'itasi mo tui e 54 (18 vaiaso). |
Tuberculosis e tete'e fualaau ma le tele o fualaau faasaina
Togafitiga o fualaau fa'asaina ma le MDR TB e mafai ona faigata. E tele auala o lo'o fautuaina e le CDC i tagata mama'i e maua i le MDR ma le XDR TB lea e aofia ai fa'asologa o togafitiga ma isi vaila'au fa'ama'i TB. Togafitiga e ono pe sili atu vaila'au eseese e ono mana'omia, pe afai o lo'o a'afia oe ile TB e mafai ona fa'ama'i fualaau.
Fualaau fou ma fa'asologa o togafitiga e fa'amaonia e le FDA
- Bedaquiline (Sirturo) ua faʻamaonia mo togafitiga o le MDR TB, ma
- Suesuega moxifloxacin (fa'atasi ai ma se vaila'au fa'ama'i), fa'ailoa mai e mafai ona fesoasoani i fa'asologa o togafitiga.
Togafitiga Togafiti
O le tipi'esea o le tino mama'i e faia i nisi o gasegase pe a ogaoga le fa'aleagaina o le mama.
Aafiaga itu
Leai se fia'ai, jaundice, faufau po'o pua'i, fa'atupu toto'a (toto) ma suiga o le va'ai o nai a'afiaga ia o togafitiga ole TB.
O tagata o lo'o inu vaila'au TB e tatau ona aloese mai vaila'au maualuga e ono afaina ai le ate ma e tatau ona nofouta i fa'ailoga e pei o le mimi pogisa, leai se fia'ai, le fa'amatalaina. faʻafāufau po'o le pua'i, jaundice, po'o le samasama o le pa'u pe afai e umi atu le fiva i le tolu aso.
puipuiga ole TB
1) Ole vasega atoa ole vaila'au: I tagata gasegase e maua i le TB malosi, o le laasaga pito sili ona taua o le faʻamaeʻaina o le vasega atoa o vailaʻau. Ole siama ole TB e ono atia'e le tetee ile vaila'au sili ona malosi (Ex: rifampin ma isoniazid) pe afai e vave taofi le togafitiga pe fa'amisi tui. E sili atu ona faigata ona togafitia ma e ono afaina ai le gasegase.
2) Su'ega TB: Afai e te nofo i nofoaga e maualuga ai le fa'ama'i o le TB pe afai e te masalomia e ono a'afia oe i siama TB, e tatau la ona e su'e mo le TB. Afai na e su'esu'e lelei, atonu e fautuaina oe e lau foma'i tausi soifua maloloina e inu vaila'au.
3) Puipui oe ma lou aiga: Na'o le TB malosi e sili ona pipisi. I le tulaga o fa'ama'i mamapala malosi, e mafai ona e faia ni puipuiga e puipuia ai le sosolo o le TB i lou aiga ma uo.
- Ufi lou gutu i se aano po'o se solosolo a'o tale pe talanoa i isi tagata (ina ia puipuia le sosolo o siama ile ea),
- E mafai ona e ofuina se matapulepule e faʻaitiitia ai le lamatiaga o le faʻasalalau i le 3 vaiaso muamua o togafitiga.
- E mana'omia le ea sa'o o potu. Ole siama ole TB e faigofie ona sosolo ile potu tapuni ma avanoa laiti.
- I nai vaiaso muamua o le ma'i mamapala malosi, aloese mai le nofo pe momoe i le potu e tasi ma isi tagata. Aloese mai le alu i nofoaga faitele e pei o fale faigaluega, aoga, paka ma isi.
- Ole TB e mafai ona puipuia ile tele o fualaau fa'asaina ma le tele ole TB e mafai ona puipuia ile vave su'esu'eina o mataupu o tagata masalomia ile nofoaga o lo'o taatele ai le TB. O le vave mataʻituina o tagata mamaʻi, mulimuli i taʻiala o togafitiga fautuaina, mataʻituina o le tali atu a tagata maʻi i togafitiga ma faʻamautinoa ua maeʻa togafitiga e mafai foi ona puipuia le MDR ma le XDR TB.
- E tatau ona fa'afeso'ota'i le 'au fa'ama'i fa'ama'i ma tagata tomai fa'alesoifua maloloina e faia ni puipuiga e puipuia ai le sosolo o le TB (aemaise i nofoaga tumutumu e pei o falepuipui, fale tausi soifua, fale e leai ni fale).
- E tatau ona faia ni faiga fa'alesiosiomaga ma pulega e puipuia ai le sosolo ole TB. Ole a'afiaga ole a'afia ile TB e fa'aitiitia pe a fa'atinoina na puipuiga po'o faiga. E mafai fo'i ona faia ni faiga fa'aopoopo fa'apitoa e aofia ai le fa'aogaina o masini e puipuia ai le manava.
- Ole tui ole Bacillus Calmette-Guerin (BCG) e tu'uina atu ile pepe e puipuia ai tu'iga ogaoga ole mamapala i nofoaga e maualuga ai le fa'ama'i TB.
Fesili ole fesili ole TB
1) E mafai faapefea ona ou puipuia a'u mai le maua i le mamapala?
Aloese mai le fa'afeso'ota'i vavalalata ma tagata mama'i TB ua iloa i totonu o si'osi'omaga tumutumu ma pupuni e pei o falema'i, falema'i, falepuipui, po'o fale e leai ni fale.
2) O le a se mea e tatau ona ou faia pe a ou manatu ua ou aafia i se tasi e maua i le TB?
Afai e te manatu na e aafia i se tasi e maua i le ma'i TB, e tatau ona e fa'afeso'ota'i lau foma'i ma fa'ailoa i ai lou fa'aalia ma fai se su'ega o le pa'u TB po'o le su'ega toto TB.
3) E mafai e le tui TB (BCG) ona fesoasoani e puipuia le XDR TB?
O le tui TB e taʻua o le Bacille Calmette-Guérin (BCG), ma e faʻaaogaina i le tele o atunuʻu e puipuia ai ituaiga tuga o le TB i tamaiti. Peita'i, e le'o fa'amaonia le puipuia atoatoa o le TB i se tagata na fai tui BCG.
O Falemai Apollo o loʻo i ai fomaʻi sili ona lelei ile Tuberculosis i Initia. Mo le su'eina o foma'i Tuberculosis sili i lou 'a'ai lata ane, asiasi i feso'ota'iga i lalo:
https://www.askapollo.com/book-health-check
Falema'i Sili e Latalata ia te a'u Chennai