faʻatusa
1066
faʻatusa gagana
faʻatusa

Malamalama i le Global Development Delay (GDD) i Tamaiti

Fep 19. 2025
Faasoa atu e ala i:
Malamalama i le Global Development Delay (GDD) i Tamaiti

lagona

A'o tuputupu a'e pepe ma tamaiti laiti, e masani lava ona latou atiina a'e tomai fa'apitoa tau afi ma agafesootai e pei o le nofo i luga, ta'avale i luga, fetolofi, savali, fe'au (faia o leo tautala muamua), tautala, ma a'oa'oga faleuila. 

Ole tamaititi ua tuai ona tuputupu a'e atonu e umi se taimi e atia'e ai nei tomai.

Ole a le Fa'atuai ole Atina'e ole Lalolagi?

Fa'atuai o le Atina'e, e masani ona ta'ua o le GDD, e sili atu nai lo le na'o le 'la'ititi i tua' i se vaega tau atina'e. O fa'atuai la'ititi pe le tumau i le fa'ataunu'uina o mata'upu tau atina'e e masani lava e le ose fa'apopoleina. Ae peita'i, pe a umi se taimi o le tamaitiiti nai lo isi tamaiti e tutusa le matutua e fa'ataunu'uina ni mata'upu fa'apitoa tau atina'e i vaega e lua pe sili atu. A tupu lena mea, e taʻua o le "faʻatuai o le atinaʻeina o le lalolagi." E faasino i pepe ma tamaiti a'o le'i a'oga e o'o atu i le 5 tausaga o lo'o fa'aalia le tuai e le itiiti ifo i le 6 masina. E mafai ona aofia ai mea e pei o le tuai i le aʻoaʻoina o savali ma tautala, faʻapea foʻi ma le faʻagesegese o le atinaʻeina o le malosi ma le lelei o le afi ma le faʻaleagaina o fegalegaleaiga lautele.

Talosaga se avanoa ile Apollo Hospitals

O a ituaiga o GDD?

E fa ituaiga o fa'atuai o le tuputupu a'e o tamaiti:

Tuai o le mafaufau – O le tuai o le mafaufau e faasino i se faaletonu i le galue faalemafaufau o se tamaititi ma le malamalama lautele i mea o siomia ai o ia. O tamaiti e faatuai o latou mafaufau e feagai ma faigata i le aoaoina o mataupu fou. O ia tamaiti e faigata foi ona fesootai ma taaalo ma isi tamaiti o latou tausaga.

Tuai o le gaoioi o le tino – O le mafai e le tamaititi ona fa'amaopoopoina maso eseese i lona tino, e pei o lima, vae, ma lima, e fuafua ai tomai o le gaoioi o le tino. O pepe e tuai ona gaoioi e masani ona faigata ona ta'avale pe totolo. O tamaiti ua a'afia atonu e faigata ona savali i luga ma lalo o faasitepu. O tamaiti e tuai ona gaoioi o latou tino o le a faigata ona uuina meataalo, meafaitino ma faia ni gaioiga e pei o le fufuluina o latou nifo po'o le nonoa o latou seevae.

Tuai i le Va fealoa’i, Amioga ma Lagona – O tamaiti e iai fa’aletonu o le fai’ai ma le fa’atuai o le atina’e e masani ona iai ni fa’afitauli i le va fealoa’i, lagona ma amioga. O tamaiti e iai lenei tulaga e masani ona umi se taimi e fa’ato’a atoatoa ai le atina’eina o latou fai’ai, ma o le i’uga, o ia tamaiti e foliga mai ua tuai i latou i tua atu o latou tupulaga i tulaga o le tomai e a’oa’o ai ma fegalegaleaiga fa’aagafesootai.

Tuai le tautala – O se faʻaletonu o le tautala e aʻafia ai tamaiti e iai se faʻafitauli o le gaoioi o le gutu e faʻalavelave ai i le tautala, e pei o le vaivai o maso o le gutu poʻo le faigata ona gaoioi le laulaufaiva poʻo le auvae. O mafuaʻaga faʻaletino e pei o le faʻaleagaina o le faiʻai ma faʻamaʻi tuʻufaʻatasia o mafuaʻaga ia ua iloa mo lenei tuai o le tautala.

O a fa'ailoga o le GDD i tamaiti?

E tatau i le tamaititi ona amata a'oa'oina ona tomai fa'atupuina i se matua. Mo se fa'ata'ita'iga: e mafai e se pepe ona amata ta'avale ma fa'atino gaioiga fa'atasi i le fa pe lima masina po'o se taimi la'ititi a'o le'i faia pe mulimuli ane. Ae afai e le mafai e se pepe ona ta'avale tele i tua atu o le matati'a ua fa'ailoa mai, pe le mafai fo'i ona u'u i luga ona ulu po'o le'o "talape", e ono avea ma fa'ailoga muamua o le tuai o le atina'e o le lalolagi. 

Ole lisi lea ole siaki ole a fesoasoani ile fa'atusatusaina o le tuputupu a'e o lau tama ma tulaga masani ole tuputupu a'e:

3 – 4 masina:

  • E tatau ona tali atu le pepe i leo tetele
  • E tatau ona fai upu ma faata'ita'i i leo

7 masina:

  • E tatau ona amata ona tali atu le pepe i leo

1 tausaga:

  • E tatau ona amata fa'aaoga e le pepe ni upu faigofie e pei o le 'mama'

2 tausaga:

  • E tatau ona mafai e le pepe ona tautala pe tusa ma le 15 upu.
  • E tatau ona mafai ona tautala i fasifuaitau, e masani lava o upu e lua e aunoa ma le faʻataʻitaʻiina pe toe fai isi
  • E tatau ona masani ona faʻaalia o latou manaʻoga e ala i le tautala nai lo gaioiga.

O afea e vaʻai ai i se fomaʻi?

E to'aitiiti tamaiti e matele ina se'e ese mai le tulaga masani o le atina'e pe a o'o mai i le ausiaina o ni matati'a. I le tele o tulaga atonu e le o se mea e popole ai. Ae peita'i, afai e le mafai e lau tama ona fa'atino le tele o mata'ina fa'amoemoeina ile taimi fa'amoemoeina, e fautuaina le fa'afeso'ota'i se foma'i fa'apitoa mo tamaiti po'o se foma'i mafaufau ile Apollo mo se manatu.

Talosaga se avanoa ile Apollo Hospitals

Telefoni i le 1860-500-1066 e fa'atulaga se taimi atofaina

O a mafuaʻaga o le GDD i tamaiti?

O mea e mafua ai le tuai o le tuputupu aʻe atonu aʻo leʻi fanau mai se tamaititi, i le faagasologa o le fanau mai poʻo le maeʻa foi ona fanau mai. E aofia ai:

  • Tulaga gafa e pei o le Down syndrome
  • Manu'a po'o ma'i lulu pepe ma Post Traumatic Stress Disorder
  • Faʻafitauli oona
  • pipisi
  • Fa'ate'aina mea'ai po'o le si'osi'omaga

E i ai nisi tulaga e le mafai ona iloa le mafuaaga o le tuai.

E tele mafua'aga mo le tuai ona savali, fetolofi, ta'avale, e aofia ai:

  • Fanau vave
  • Tulaga fa'atupu e pei ole Down syndrome po'o musele musele
  • Le lelei le vaai po'o le fa'alogo
  • Mea e le lelei
  • Fa'aaogāina o le 'ava mālosi po'o vaila'au a'o ma'itaga
  • Sauaina faaletino po o le tuulafoaiina
  • Le lava o le okesene i le taimi o le fa'atosina

Fa'atuai o le Gagana ma le Tautala

O fa'afitauli o le gagana ma le tautala o le fa'alavelave masani lea o le tuai o le atina'e. 

 O fa'afitauli eseese e ono fa'atuai ai le gagana ma le tautala, e aofia ai:

  • O se faaletonu o le aoaoina
  • Sauaina po o le tuulafoaiina o tamaiti
  • O se fa'afitauli i maso o lo'o pulea le tautala - o se fa'aletonu e ta'ua dysarthria
  • Faʻalogo le faʻalogo
  • vaivai o laʻua mafaufau fa'aletonu o alaleo 

O a togafitiga po'o togafitiga mo le GDD?

O tamaiti e tuai ona tuputupu a'e e ono mana'omia ni togafitiga e pei o le tautala ma le gagana, togafitiga fa'aletino ma togafitiga fa'atino. 

O tamaiti e iai le GDD o lo'o tu'uina atu fo'i a'oa'oga fa'apitoa e taatele, fa'amalamalama lelei ma aoga. E mafai e lau foma'i po'o le foma'i tama'ita'i i Apollo ona fautua mai le filifiliga sa'o mo lou alo. 

E mafai faapefea ona e taofia le GDD?

O le tuai o le Atinae o le Lalolagi e mafai ona puipuia e matua pe a mulimuli i se olaga soifua maloloina.

E taua tele le tausiga o le ma'itama ma le tausiga o le soifua maloloina o tamaiti amata, ona o nisi o faaletonu o le fanau mai o le pepe e feso'ota'i ma le tuai o le tuputupu a'e, fa'afitauli tau lagona ma amioga, ma faigata a'oa'oga. 

Mo se faʻataʻitaʻiga, ae e te leʻi faʻataʻitaʻiina se tamaititi, e taua le faʻamautinoa e te faʻalauiloaina se maʻitaga maloloina e ala i le tausia o meaʻai maloloina ma le olaga. E fa'aitiitia ai le avanoa e tupu ai ni fa'aletonu o lau pepe. Fai su'esu'ega fa'aletino i taimi uma a'o ma'itaga ma fesili i lau foma'i ile Apollo mo fautuaga ma ta'iala e fa'aleleia ai lou soifua maloloina. 

O se faʻamatalaga mai falemaʻi Apollo / vaega Apollo

E fautuaina e fa'afeso'ota'i se foma'i i Apollo pe a e iloa o lo'o fa'aalia lau tama o fa'ailoga o le tuai o le atina'e o le lalolagi. O le a fa'atulaga e le foma'i le ala e sili ona lelei mo oe ma lau tama.

Fesili e masani ona fesiligia (FAQs)

E mafai e se tamaititi ona foia le tuai o le atinaʻeina o le lalolagi?

E mafai e tamaiti ona foʻia nisi o luʻitau e mafua mai i le GDD, ae o nai aʻafiaga o le maʻi e mafai ona tumau i lo latou matutua. Faatasi ai ma le fesoasoani a lau fomaʻi Apollo, e mafai ona e aʻoaʻoina le auala e aʻoaʻo ai lau fanau e faʻatautaia nei tapulaʻa, ma faʻamautinoa e le afaina o latou olaga i lenei tulaga. 

O le a le taatele o le tuai o atinae o le lalolagi?

O le tuai o le tuputupu aʻe e taatele i tamaiti. E le itiiti ifo i le 10-15% o tamaiti o lo'o a'oga fa'ata'ita'i fai mai e tuai ona tuputupu a'e. Ae o le tuai o le atina'e o le lalolagi e maua na'o le 1 i le 3% o tamaiti e a'oga i aoga faataitai. E mafai ona iloa i siaki masani a se foma'i po'o pe a fa'ailoa e matua po'o le aoga faataitai.

E ui e ono oo i tamaiti e maua i le autism ni fa’atuai o le atina’e, ae o na fa’atuai e mafai fo’i ona mafua mai i isi mea.

×

teena o meatotino:

O faʻamatalaga o loʻo tuʻuina atu i luga o lenei itulau ua faʻamoemoe mo naʻo faʻamatalaga lautele ma faʻamoemoega faʻaleaʻoaʻoga. E ui matou te faia taumafaiga talafeagai e faʻamautinoa ai o faʻamatalaga e saʻo, faʻatuatuaina, ma toe iloiloina i taimi uma, ae e le tatau ona manatu o se mea e suitulaga i fautuaga faʻafomaʻi faʻapolofesa, suʻesuʻega, poʻo togafitiga.

E ono eseese fa'ailoga, māfua'aga, ogaoga, alualu i luma, ma auala e togafitia ai se fa'ama'i po'o se tulaga mai lea tagata i lea tagata. Atonu e le aofia i fa'amatalaga o lo'o tu'uina atu vaega uma o le tulaga po'o auala uma e togafitia ai.

Aua ne'i fa'aaogaina lenei fa'amatalaga mo le su'esu'eina o oe lava ia pe mo togafitiga fo'i. Fa'amolemole fa'afeso'ota'i se tagata tomai fa'apitoa i le soifua maloloina mo se su'esu'ega sa'o ma fautuaga e fa'atatau i lou tulaga fa'alesoifua maloloina.

Afai e te lagonaina ni fa'ailoga ogaoga, fa'afuase'i, pe fa'ateteleina, ia vave saili se fesoasoani fa'afoma'i.

Mo nisi fa'amatalaga e uiga i le auala e fatuina ai, toe iloiloina, fa'afouina, ma tausia ai a matou anotusi fa'afoma'i, fa'amolemole faitau la matou [Faiga Fa'atonu].

faʻatusa faʻatusa faʻatusa
Talosagaina se Returnback
Talosaga Se Valaau Toe Foi
Talosaga Ituaiga
faʻatusa
fōmaʻi
Tofiga Tusi
Tofiga
Va'ai Tusi Tofiga
faʻatusa
falemai
Saili Falemai
falemai
Va'ai Su'e Falema'i
tālatala
faʻatusa
siaki-soifua maloloina
Tusi Su'ega Soifua Maloloina
Siaki ole Soifua Maloloina
Va'ai Tusi Su'ega Soifua Maloloina
faʻatusa
telefoni
valaau i Tatou
valaau i Tatou
Va'ai Valaau Mai
faʻatusa
fōmaʻi
Tofiga Tusi
Tofiga
Va'ai Tusi Tofiga
faʻatusa
falemai
Saili Falemai
falemai
Va'ai Su'e Falema'i
faʻatusa
siaki-soifua maloloina
Tusi Su'ega Soifua Maloloina
Siaki ole Soifua Maloloina
Va'ai Tusi Su'ega Soifua Maloloina
faʻatusa
telefoni
valaau i Tatou
valaau i Tatou
Va'ai Valaau Mai