Mayeso a Impso (KFT)

Kodi impso zimagwira ntchito bwanji?

Impso ndi ziwalo zooneka ngati nyemba ndipo ndi zazikulu ngati nkhonya. Impso ziwiri zimakhala mbali zonse za msana, kumbuyo kwa mimba ndi pansi pa nthiti.

Impso zimasunga madzi a m'thupi ndi ma minerals osiyanasiyana ofunikira. Amasefa zinthu zotayidwa ndi madzi ochulukirapo m'magazi ndikuzitulutsa m'thupi ngati mkodzo.

Ntchito zowonjezera za impso zimaphatikizapo kupanga:

• vitamini D
• Maselo ofiira ofiira
• Mahomoni omwe amalamulira kuthamanga kwa magazi

Kodi zizindikiro za matenda a impso ndi ziti?

Zizindikiro zomwe zingasonyeze vuto la impso ndi monga:

• Kuthamanga kwa magazi
• Mwazi mu mkodzo
• Kukodza pafupipafupi
• Kuvuta kuyamba kukodza
• Kupweteka pokodza
• Kutupa kwa manja ndi mapazi 

Kodi dokotala angapangire KFT liti?

• ngati dokotala akuganiza kuti impso sizikugwira ntchito potengera zoopsa, zizindikiro zachipatala, ndi zizindikiro
• Kuwunika ndikuwunika zomwe zimayambitsa kusagwira ntchito kwa impso
• Ngati zinthu zomwe zingawononge impso, monga shuga kapena kuthamanga kwa magazi, kumakhalanso pamodzi
• Kuwunika momwe matenda a impso akupitira komanso momwe angayankhire chithandizo

Kodi ma KFT ndi ati?

Njira zosiyanasiyana zowunika ntchito ya impso ndi:

• Kupenda kwamadzi: Imayesa mapuloteni, magazi, mafinya, mabakiteriya, ndi shuga mumkodzo. Zingathandize kuzindikira impso zosiyanasiyana ndi matenda a mkodzokuphatikizapo matenda aakulu impso, matenda a shuga, matenda a chikhodzodzo, ndi matenda a impso. Popeza pali zifukwa zosiyanasiyana za mapuloteni mumkodzo, matenda a impso sangakhale nthawi zonse chifukwa. Dokotala akhoza kubwereza mayeserowa patatha milungu ingapo kuti awone ngati zotsatira zake ziri zofanana. Kuyeza mkodzo kwina kumangofunika kuchuluka kochepa chabe, pomwe ena amafunikira kusonkhanitsa mkodzo m'maola makumi awiri ndi anayi apitawa. Kuyeza mkodzo wa maola 24 kudzawonetsa kuchuluka kwa mkodzo womwe impso zanu zimatulutsa ndikuyesa molondola momwe impso zanu zikuchitira tsiku lililonse.

Chidebe chidzaperekedwa kuti chitengere zitsanzo za mkodzo ndipo pambuyo pake chimatumizidwa ku labu kuti chiwunikidwe ku chipatala cha dokotala kapena chipatala. 

• Mapuloteni a Mkodzo: Kukhalapo kwa mapuloteni mumkodzo kumatchedwa proteinuria. Mutha kukhala ndi muyeso uwu ngati gawo la urinalysis kapena kuyesa kwa dipstick. Kuyesa kwabwino kwa dipstick (≥1+) kuyenera kutsimikiziridwa ndi:

• Kuzindikira microalbuminuria: Uku ndi kuyesa kovutirapo kwa dipstick komwe kumatha kuzindikira kuchuluka kwa albumin (mtundu wodziwika kwambiri wa mapuloteni amkodzo). Kuchulukitsidwa kwa albumin mumkodzo kungasonyeze kulephera kwaimpso. Anthu omwe ali pachiwopsezo cha vuto la aimpso (mwachitsanzo, omwe ali ndi vuto la aimpso). shuga or oopsa) ayenera kuyezetsa izi kapena chiŵerengero cha albumin-to-creatinine (ACR) ngati mayeso awo a dipstick a proteinuria alibe.
• ACR: Tikamagawa kuchuluka kwa albumin ya mkodzo ndi creatinine ya mkodzo, timapeza ACR. ACR <30 imatengedwa ngati yachilendo. ACR pakati pa 30-300 imasonyeza albuminuria yapakati. ACR> 300 amatanthauza albuminuria yoopsa. 

• Creatinine Clearance: Kuwunikaku kumayerekeza kuchuluka kwa creatinine mumkodzo wa maola 24 ndi kuchuluka kwa creatinine m'magazi kuwonetsa kuchuluka kwa zinyalala zomwe impso zikusefa mphindi iliyonse.

• Zitsanzo za magazi: Mayesero awiri omwe amafunikira magazi omwe amatengedwa ku chipatala cha dokotala kapena kuchipatala amaphatikizapo mayeso a BUN ndi serum creatinine. Katswiriyo amamangirira gulu lotanuka kuzungulira mkono wakumtunda, zomwe zimapangitsa kuti mitsempha yopindika pamkono ikhale yotchuka kwambiri. Katswiriyu amatsuka mtsemphawo pamalowo, kenako amalowetsa singano yotsekeka pakhungu ndi kulowa mumtsempha, zomwe zimapangitsa kuti magazi aziyenda mu chubu choyesera. Pambuyo poyesa, katswiri adzayika gauze ndi bandeji pa malo obowola. Katswiriyu adzatumiza chubu ku labu kuti akawunike.

• Kuyesedwa kwa serum creatinine: Creatinine ndi chinthu chomwe chimawonongeka chifukwa cha kuwonongeka kwa thupi ndi kung'ambika kwa minofu, komwe nthawi zambiri kumasefedwa m'magazi ndi impso. Malinga ndi National Kidney Foundation, mlingo wa creatinine> 1.2 milligrams/deciliter (mg/dL) mwa akazi ndi> 1.4 mg/dL mwa amuna umasonyeza kusagwira ntchito kwa impso. Ndi kukanika kwa aimpso pang'onopang'ono, kuchuluka kwa creatinine m'magazi kumakwera. Kuyesa kwa serum creatinine ndikuwunika kofunikira kwa aimpso ndikuwunika kukwera kwa serum creatinine.

• Magazi a urea nitrogen (BUN): The mayeso a BUN amathandizira kudziwa kuchuluka kwa urea nayitrogeni, chinthu chowonongeka cha mapuloteni azakudya, m'magazi. Pamodzi ndi kuwonongeka kwa impso, kukwezedwa kwa BUN kungabwerenso chifukwa chomwa mankhwala ena, kuphatikizapo aspirin ndi mitundu ina ya maantibayotiki. Anthu ayenera kudziwitsa madokotala awo za mbiri yawo ya mankhwala ndi zakudya zowonjezera. Ngati mayesowa akufunika, munthuyo ayenera kusiya mankhwalawa kwa masiku angapo asanamuyeze. Mulingo wamba wa BUN umachokera ku 7 ndi 20 mg/dL. Kugwira ntchito kwa aimpso kumachepa pang'onopang'ono, kuchuluka kwa BUN kumakwera, ndipo mtengo wapamwamba ukhoza kuwonetsa zovuta zaumoyo, kuphatikiza kulephera kwa impso.

• Glomerular Filtration Rate (GFR): Izi zikuwonetsa momwe impso zimasefa bwino zonyansa ndi madzi ochulukirapo kuchokera m'magazi. Titha kudziwa kuchuluka kwake poganizira magawo osiyanasiyana azachipatala:
  • Seramu creatinine mlingo
  • Age
  • Gender
  • mpikisano
  • msinkhu
  • Kunenepa

Mayesowa amayesa momwe impso zimachotsera bwino zonyansa ndi madzi ochulukirapo m'magazi. GFR yachibadwa imatha kusiyanasiyana malinga ndi zaka (imatha kuchepa ndi zaka). Titha kuwerengera GFR ngati mamililita/mphindi/1.73m². Mtengo wokhazikika wa GFR ndi 90 kapena kupitilira apo. GFR pansi pa 60 imasonyeza kuti mtundu wina wa matenda a aimpso wayamba. dialysis kapena kumuika.

Mayeso oyerekeza omwe angathandize pakuphatikiza matenda limodzi ndi ma KFT

• ultrasound ndi CT: Atha kugwiritsidwa ntchito poyang'ana zolakwika za kukula kwa impso kapena malo kapena zotchinga monga miyala kapena zotupa.
• Tikhoza kufuna a impso biopsy muzochitika izi:
  • Kuzindikira kuyambika kwa matenda ndi kupitilira kwake ndikuzindikira momwe angayankhire chithandizo
  • Kuwunika kuchuluka kwa kuwonongeka kwa aimpso 
  • Kuti mudziwe zifukwa kupatsirana kwa impso kukanidwa

Kodi njira zochiritsira zoyamba za matenda a impso ndi ziti?

Ngati KFTs ikuwonetsa matenda a impso, kuwongolera kwa dokotala kudzayang'anizana ndi zomwe zimayambitsa matenda. Kuwonjezera pa kuphunzitsa munthuyo za kakhalidwe ka moyo ndi kadyedwe kake, madokotala angam’patse mankhwala oletsa kuthamanga kwa magazi ndi matenda a shuga. Kutumiza kwa a katswiri wa zamoyo or endocrinologist zingafunike malinga ndi zotsatira za mayeso ndi chithunzi chonse chachipatala. Kubwereza ma KFT kudzafunika kuyang'anira momwe chithandizo chikuyendera ndi kuyankhidwa. 

Chodzikanira: Nkhaniyi ndi yongofuna kudziwa zambiri basi osati m'malo mwa malangizo azachipatala. Funsani katswiri wazachipatala kuti akudziwe, chithandizo, kapena nkhawa.