Verhoogde leverenzymen: symptomen, oorzaken, diagnose en behandeling

Verhoogde leverenzymen zijn een veelvoorkomende zorg voor veel mensen die routinematig bloedonderzoek ondergaan. Hoewel leverenzymen essentieel zijn voor de leverfunctie, kunnen verhoogde waarden in het bloed duiden op leverschade of -ziekte. Dit artikel onderzoekt wat verhoogde leverenzymen betekenen, wat de mogelijke oorzaken zijn, hoe ze worden gediagnosticeerd en welke behandelingsopties beschikbaar zijn. Het begrijpen van dit symptoom is cruciaal voor het nemen van proactieve stappen om de gezondheid van de lever te beschermen.

Wat zijn leverenzymen?

Leverenzymen zijn eiwitten die door de lever worden geproduceerd en die een rol spelen in verschillende belangrijke metabolische processen, waaronder het afbreken van vetten, het ontgiften van schadelijke stoffen en het helpen bij de spijsvertering. De twee belangrijkste leverenzymen die vaak worden gemeten in bloedtesten zijn:

• Aspartaataminotransferase (AST): Een enzym dat voorkomt in de lever, het hart, de spieren en de nieren. Hoge AST-niveaus kunnen duiden op leverschade of letsel aan andere organen.
• Alanine-aminotransferase (ALT): Een enzym dat voornamelijk in de lever voorkomt. Verhoogde ALT-niveaus zijn specifieker voor leverschade, omdat het vrijkomt wanneer levercellen beschadigd raken.

Oorzaken van verhoogde leverenzymen

Verhoogde leverenzymen kunnen het gevolg zijn van verschillende aandoeningen, variërend van mild tot ernstig. Hier zijn enkele veelvoorkomende en minder vaak voorkomende oorzaken:

• Leverziekten: Aandoeningen zoals hepatitis (viraal of auto-immuun), leververvetting, cirrose of leverkanker kunnen ervoor zorgen dat de leverenzymen aanzienlijk stijgen.
• Alcoholmisbruik: Chronisch alcoholgebruik kan levercellen beschadigen, wat leidt tot verhoogde enzymniveaus. Alcoholische leververvetting is een veelvoorkomende aandoening bij mensen die veel drinken.
• medicijnen: Sommige medicijnen, waaronder vrij verkrijgbare pijnstillers (zoals paracetamol), cholesterolverlagende medicijnen en bepaalde antibiotica, kunnen als bijwerking een verhoging van de leverenzymen veroorzaken.
• Obesitas en niet-alcoholische leververvetting (NAFLD): Overgewicht of obesitas verhoogt het risico op het ontwikkelen van NAFLD, een aandoening waarbij vet zich ophoopt in de lever en ontstekingen veroorzaakt, wat leidt tot hogere leverenzymwaarden.
• Virale infecties: Infecties met hepatitis A, B of C kunnen leiden tot een ernstige leverontsteking, met als gevolg verhoogde enzymniveaus.
• Cirrose: Cirrose is de verlittekening van het leverweefsel als gevolg van langdurige leverschade, vaak als gevolg van chronische leverziekten, alcoholmisbruik of virusinfecties.
• Galstenen: Galstenen kunnen de galwegen blokkeren, waardoor leverschade ontstaat en de enzymniveaus stijgen.
• Hemochromatose: Dit is een genetische aandoening waarbij er zich te veel ijzer in het lichaam ophoopt, waardoor de lever beschadigd raakt en de enzymen stijgen.

Geassocieerde symptomen van verhoogde leverenzymen

Verhoogde leverenzymen veroorzaken niet altijd merkbare symptomen, vooral niet in de vroege stadia van leverschade. Sommige mensen kunnen echter extra symptomen ervaren die duiden op leverproblemen:

• Vermoeidheid: U ongewoon moe of zwak voelen is een veelvoorkomend symptoom dat verband houdt met leverfunctiestoornissen en verhoogde leverenzymen.
• Geelzucht: Een vergeling van de huid of ogen, die kan optreden wanneer de leverfunctie is aangetast.
• Buikpijn: Pijn of ongemak in de rechterbovenhoek van de buik kan duiden op een leverontsteking of -schade.
• Donkere urine: Donkergekleurde urine kan een teken zijn van een leverfunctiestoornis, omdat de lever afvalstoffen niet goed verwerkt.
• Verlies van eetlust: Mensen met leverproblemen kunnen last hebben van een verminderde eetlust, wat onbedoeld gewichtsverlies tot gevolg kan hebben.
• Zwelling in de buik of benen: Vochtretentie in de buik (ascites) of benen (oedeem) kan het gevolg zijn van een leverziekte.

Wanneer medische hulp inroepen?

Als u verhoogde leverenzymen heeft of symptomen ervaart die duiden op leverproblemen, is het belangrijk om medische hulp te zoeken. U dient een zorgverlener te raadplegen als:

• Aanhoudende of verergerende symptomen: Als u aanhoudende symptomen zoals vermoeidheid, buikpijn, geelzucht of donkere urine opmerkt, is het van groot belang dat u medisch advies inwint.
• Recente leverenzymtestresultaten: Als er onlangs een bloedtest is uitgevoerd waaruit blijkt dat uw leverenzymen verhoogd zijn, dient u contact op te nemen met een zorgverlener om de oorzaak te achterhalen en de gezondheid van uw lever te beoordelen.
• Onverklaarbaar gewichtsverlies: Plotseling gewichtsverlies of verlies van eetlust, vooral in combinatie met verhoogde leverenzymen, dient door een arts te worden beoordeeld.
• Chronisch alcoholgebruik: Als u in het verleden veel hebt gedronken, is het belangrijk om u regelmatig te laten controleren op de gezondheid van uw lever en de enzymniveaus.

Diagnose van verhoogde leverenzymen

De diagnose van verhoogde leverenzymen omvat een combinatie van tests en procedures om de onderliggende oorzaak van de enzymtoename te bepalen. Het proces omvat:

• Bloedtesten: Een leverfunctietest (LFT) wordt doorgaans gebruikt om de waarden van leverenzymen zoals AST en ALT te meten, samen met andere stoffen zoals bilirubine en albumine die de leverfunctie weerspiegelen.
• Echografie of beeldvormende onderzoeken: Een echografie van de buik, een CT-scan of een MRI-scan kan worden gebruikt om de lever te onderzoeken op tekenen van leverziekte, tumoren of leververvetting.
• Hepatitis-testen: Bloedonderzoek naar virale hepatitis (A, B, C) kan worden uitgevoerd als er een vermoeden bestaat dat een infectie de oorzaak is van verhoogde leverenzymen.
• Leverbiopsie: In sommige gevallen is een biopsie nodig om leverweefsel te beoordelen op schade, littekenvorming (cirrose) of leververvetting.
• Fibroscan: Een niet-invasieve test die de stijfheid van de lever meet, wat kan helpen bij het diagnosticeren van fibrose of cirrose.

Behandelingsopties voor verhoogde leverenzymen

Behandeling van verhoogde leverenzymen is afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Het behandelen van de oorzaak van verhoogde leverenzymen kan helpen de enzymniveaus te verlagen en de leverfunctie te verbeteren. Veelvoorkomende behandelingsopties zijn:

• De grondoorzaak aanpakken: Als verhoogde enzymwaarden het gevolg zijn van een onderliggende aandoening, zoals hepatitis, cirrose of leververvetting, worden specifieke behandelingen voor deze aandoeningen aanbevolen.
• medicijnen: Bij leverziektes die worden veroorzaakt door infecties, kunnen antivirale medicijnen of antibiotica worden voorgeschreven. Bij aandoeningen zoals auto-immuunhepatitis kunnen immunosuppressieve medicijnen worden gebruikt.
• Veranderingen in levensstijl: Het verminderen van alcoholgebruik, afvallen en het volgen van een uitgebalanceerd dieet zijn essentiële stappen bij het beheersen van verhoogde leverenzymen, vooral bij aandoeningen zoals leververvetting of alcoholgerelateerde leverschade.
• Vermijden van schadelijke medicijnen: Het kan nodig zijn om, onder begeleiding van een zorgverlener, te stoppen met medicijnen die schadelijk zijn voor de lever, om de enzymniveaus te verlagen.
• Regelmatig toezicht: Regelmatige bloedonderzoeken en beeldvorming kunnen nodig zijn om de leverfunctie en enzymniveaus in de loop van de tijd te controleren, vooral bij mensen met chronische leveraandoeningen.

Mythen en feiten over verhoogde leverenzymen

Er bestaan ​​verschillende mythes over verhoogde leverenzymen die opgehelderd moeten worden:

• Mythe: Verhoogde leverenzymen duiden altijd op leverfalen.
• Feit: Verhoogde leverenzymen zijn vaak een teken van leverontsteking of -letsel, maar ze duiden niet per se op leverfalen. Ze zijn vaak omkeerbaar met de juiste behandeling en veranderingen in levensstijl.
• Mythe: Alleen mensen die veel alcohol drinken, hebben verhoogde leverenzymen.
• Feit: Verhoogde leverenzymwaarden kunnen door verschillende factoren ontstaan, waaronder obesitas, virusinfecties, medicijnen en andere leverziekten die niet door alcohol worden veroorzaakt.

Complicaties van verhoogde leverenzymen

Als verhoogde leverenzymen onbehandeld blijven, kunnen ze leiden tot ernstige complicaties, waaronder:

• Levercirrose: Chronische leverschade door aandoeningen zoals hepatitis of leververvetting kan leiden tot littekenvorming (cirrose), waardoor de leverfunctie wordt aangetast.
• Leverfalen: Ernstige leverschade kan leiden tot leverfalen. Als de lever zijn vitale functies niet meer kan vervullen, kan een levertransplantatie noodzakelijk zijn.
• Verhoogd risico op leverkanker: Chronische leverziekte en verhoogde leverenzymen verhogen het risico op het ontwikkelen van leverkanker, vooral in gevallen van cirrose of hepatitis.

Veelgestelde vragen over verhoogde leverenzymen

1. Wat betekent het als mijn leverenzymen licht verhoogd zijn?

Licht verhoogde leverenzymen kunnen duiden op milde leverstress of -schade. Het kan komen door factoren als obesitas, medicijngebruik of milde leverinfecties. Het is echter essentieel om de onderliggende oorzaak te onderzoeken met een zorgverlener.

2. Kunnen verhoogde leverenzymen symptomen veroorzaken?

Verhoogde leverenzymen veroorzaken niet altijd direct symptomen, maar worden vaak in verband gebracht met een onderliggende leverziekte die symptomen als vermoeidheid, buikklachten, geelzucht of verlies van eetlust kan veroorzaken.

3. Kunnen verhoogde leverenzymen weer normaal worden?

Ja, de leverenzymwaarden kunnen weer normaal worden door behandeling, veranderingen in de levensstijl en door de onderliggende oorzaak van de leverfunctiestoornis aan te pakken. Voorbeelden hiervan zijn het beheersen van obesitas, het verminderen van alcoholgebruik of het behandelen van infecties.

4. Hoe kan ik mijn leverenzymen op natuurlijke wijze verlagen?

Belangrijke veranderingen in uw levensstijl die kunnen helpen de leverenzymwaarden te verlagen, zijn het handhaven van een gezond gewicht, een evenwichtig dieet, het vermijden van alcohol, regelmatig bewegen en het vermijden van medicijnen die de lever belasten.

5. Kan stress verhoogde leverenzymen veroorzaken?

Hoewel stress op zichzelf niet direct leidt tot verhoogde leverenzymen, kan het wel bijdragen aan gedragingen zoals te veel eten, alcoholgebruik en slecht slapen. Dit alles kan op den duur leiden tot leverdisfunctie.

Conclusie

Verhoogde leverenzymen zijn een teken dat uw lever mogelijk onder stress staat of enige vorm van schade ondervindt. Hoewel dit symptoom niet altijd op een ernstig probleem duidt, is het belangrijk om het serieus te nemen. Regelmatige controle en aanpak van de onderliggende oorzaak van de verhoging kan helpen de gezondheid van de lever te verbeteren en complicaties te voorkomen. Als u verhoogde leverenzymen hebt of bezorgd bent over de gezondheid van uw lever, raadpleeg dan een zorgverlener voor een juiste diagnose en behandeling.