Vaskülit

Vaskülit, kan damarlarının iltihaplanmasına neden olan durumlar için kullanılan genel bir terimdir. Bazen anjiit veya arterit olarak adlandırılır. İltihaplanma, kan damarı duvarlarının kalınlaşmasına ve damarın geçiş genişliğinin azalmasına neden olabilir. Daralan kan akışı dokulara ve organlara zarar verebilir. Bazı vaskülit tipleri tedavi olmaksızın iyileşebilse de, iltihabı kontrol altına almak için ilaç gerekir. Erken teşhis ve tedavi, kalıcı doku ve organ hasarını önlemeye yardımcı olabilir. Çok sayıda vaskülit tipi vardır ve bunların çoğu nadirdir. Vaskülit kısa süreli veya uzun süreli olabilir ve sadece bir organı veya birkaç başka organı etkileyebilir.

Vaskülit Nedir?

Vaskülit, vücutta kanı taşıyan tüpler olan kan damarlarını etkileyen bir iltihaplı hastalıktır. Vaskülit üç farklı kan damarı türünü etkileyebilir: atardamarlar, toplardamarlar ve kılcal damarlar.

• Arterler – Atardamarlar kanı kalpten vücuttaki organlara ve dokulara taşır.
• damarlar – Toplardamarlar kanı kalbe geri döndürür.
• Kılcal damarlar – Kılcal damarlar, atardamarları ve toplardamarları birbirine bağlayan ve oksijeni ve diğer maddeleri kan dolaşımından dokulara taşıyan küçük kan damarlarıdır

Bir kan damarı iltihaplandığında, daralabilir ve kan akışını zorlaştırabilir. Ya da tamamen kapanıp kan akışını engelleyebilir. Esneyip zayıflayarak şişkinlik noktasına gelebilir ve kırılırsa ciddi iç kanamaya neden olabilir.

Vaskülit her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak, vaskülitin belirli formları belirli yaşlardaki insanları diğerlerinden daha sık etkiler. Bazı türler, deri, gözler veya beyin gibi belirli organlara kan taşıyan veya bu organlara kan bağlayan kan damarlarını etkiler. Diğer türler aynı anda birden fazla organ sistemini etkileyebilir. Yaygın türlerden bazıları orta şiddette olabilir ve tedavi gerektirmez. Diğerleri daha ciddi olabilir.

Vaskülitin spesifik nedeni bilinmemektedir. Bir enfeksiyon, alerjik tepki, ilaç veya başka bir hastalıktan kaynaklanabilir. Ancak çoğu durumda, alışılmadık bir bağışıklık sistemi davranışından kaynaklandığı düşünülmektedir.

Aşağıda olası bağışıklık sistemi tetikleyicilerinin örnekleri verilmiştir:

• Enfeksiyonlar, örneğin Hepatit B ve C.
• Romatoid artrit gibi bağışıklık sistemi rahatsızlıkları artrit veya lupus.
• İlaç reaksiyonları.
• Kan kanseri.

Vaskülit Belirtileri Nelerdir?

• Baş ağrısı.
• Ateş
• İştah kaybı.
• Yorgunluk.
• Kilo verme.
• Acılar ve sızılar.

Vaskülit aynı zamanda vücudun etkilenen bölgeleriyle ilgili spesifik sorunlara da yol açabilir, örneğin:

• Beyin: Beyne kan sağlayan damarlardaki iltihaplanma, inme.
• Kalp: Vaskülit kalbi etkiliyorsa, bu durum şunlara yol açabilir: kalp krizi.
• Böbrek: Böbrek vasküliti şunlara neden olabilir: böbrek yetmezliği.
• sinirler: Sinirlere kan gitmemesi uyuşukluk ve güçsüzlüğe neden olabilir. Ayrıca sinirlerde anormal hislere veya duyusal kayba da neden olabilir. 
• Sindirim sistemi: Mide veya bağırsak vasküliti yemekten sonra ağrıya neden olabilir. Ayrıca ülser oluşumuna yol açabilir ve dışkıda kan görülmesine neden olabilir.
• Akciğerler: Vaskülit akciğerleri etkilediğinde nefes darlığına ve hatta öksürük sırasında kan gelmesine neden olabilir.
• Cilt: Ciltte döküntülere, şişliklere veya açık yaralara neden olabilir.
• Kulaklar: Kulak vasküliti baş dönmesi, kulak çınlaması ve ani işitme kaybı gibi belirtilere neden olabilir.
• gözler: Gözlerdeki iltihaplanma kızarıklık, kaşıntı veya yanmaya neden olabilir. Göz vasküliti ayrıca çift görmeye ve bir veya iki gözde geçici veya kalıcı körlüğe neden olabilir.
• Eller veya ayaklar: Ellerde veya ayaklarda uyuşma veya güçsüzlük, ekstremite vaskülitlerinden kaynaklanabilir.

Doktora Ne Zaman Gitmek Gerekir?

Vaskülit, organ hasarına bağlı olarak ölümcül olabilir. Bu semptomlardan herhangi birini veya başka alışılmadık belirtileri fark ederseniz, etkili bir şekilde tedaviye başlamak için hemen doktorunuza görünün. Durumunuz kötüleşirse, acil tıbbi yardım alın.

Apollo Hastanelerinde randevu talep edin

Randevu almak için 1860-500-1066'yı arayın .

Vaskülit Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Vaskülit için tedavi seçenekleri tanıya ve etkilenen organlara dayanır. Vaskülit alerjik bir reaksiyondan kaynaklanıyorsa, tedavi olmaksızın kendiliğinden iyileşebilir. Ancak, tedavi genellikle durumu ve semptomlarını düzenlemek ve vaskülitin neden olduğu hasarı önlemek veya azaltmak için gereklidir.

İlaçlar:

• Kortikosteroid: Kortikosteroid, vaskülitle ilişkili iltihabı kontrol etmek için reçete edilen en yaygın ilaçtır. Uzun süre alındığında yan etkileri şiddetli olabilir. Şunlardan oluşabilir:

• Kilo almak.
• osteoporoz (kemiklerin incelmesi).
• Yüksek tansiyon.
• Yüksek kan şekeri seviyeleri.

• Bağışıklık sistemi ilaçları: Eğer steroid tedavisi etkili olmazsa, doktor iltihaplanmaya neden olan bağışıklık sistemi hücrelerini durdurarak çalışan sitotoksik ilaçlar reçete edebilir.
• Kemoterapi ilaçları: Kanser tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları da kanser hastalarına verilenlerden çok daha düşük miktarlarda reçete edilir. Bu tür ilaçların amacı kemoterapi kan damarlarını tahrip eden anormal bağışıklık tepkisini sınırlamaktır.

Kortikosteroidlere ek olarak, iltihabı yönetmeye yardımcı olmak ve kortikosteroid dozajının daha hızlı azaltılmasını sağlamak için başka ilaçlar da reçete edilebilir. Reçete edilen ilaç, sahip olduğunuz vaskülit türüne göre belirlenir.

• Cerrahi: Anevrizma, vaskülit nedeniyle bir kan atardamarının duvarında oluşan bir çıkıntı veya balonlaşmadır. Bu çıkıntının yırtılmasını önlemek için ameliyat gerekebilir. Tıkalı atardamarları tedavi etmek ve kan akışını yeniden sağlamak için cerrahi tedaviye ihtiyaç duyulabilir.

Sonuç:

Zamanında tanı, uygun tedavi ve dikkatli takipler tedavinin başarısında önemli faktörlerdir. Tedavi, inflamasyonu ele almaya ve vaskülite neden olabilecek herhangi bir semptomu yönetmeye odaklanır.

Vaskülitin herhangi bir belirti ve semptomunun farkında olmak ve bunları kaydetmek kritik öneme sahiptir. Ayrıca, doktorunuza sahip olduğunuz diğer sağlık sorunlarını ve kullandığınız ilaçları da söyleyin. Doktorlar, hastalık kontrol altına alındığında ilaçların dozunu kademeli olarak azaltabilir. Uzun vadeli tedavi yan etkilerini, vaskülit alevlenmelerini ve ilaç sonuçlarını izlemek için doktorunuzu düzenli olarak görmeniz gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS):

1. Vaskülit nasıl teşhis edilir?

Doktorunuz tıbbi geçmişinizi inceleyecek ve fiziksel muayene yapacaktır. Vaskülit ile ilgili diğer rahatsızlıkları ekarte etmek veya belirlemek için bir veya daha fazla tanı testi ve prosedüründen geçmeniz önerilecektir. Yapılabilecek test ve prosedürlerden bazıları kan testleri, görüntüleme testleri, anjiyografi ve biyopsidir.

• Vaskülitin daha kısa yaşam süresiyle bir bağlantısı var mıdır?

Bu, vaskülit türüne, hastalığın ciddiyetine ve varsa hasara göre belirlenir. Daha kısa bir ömre neden olan en yaygın neden böbrek yetmezliğidir. Bir zamanlar ölümcül bir hastalık olduğu düşünülen vaskülit, artık kronik bir durum olarak yeterli şekilde tedavi edilmektedir.

• Vaskülit riski kimlerde daha yüksektir?

Herkeste vaskülit görülebilmesine rağmen yaş, cinsiyet, aile öyküsü, ilaçlar, yaşam tarzı seçimleri, enfeksiyonlar, bağışıklık bozuklukları vb. gibi bazı faktörler belirli kişilerde belirli vaskülit tiplerinin riskini artırabilir.

• Vaskülitin farklı tipleri nelerdir?

Doktorlar vaskülitin farklı formlarını etkilenen kan damarlarının boyutuna ve alanına göre sınıflandırırlar. En şiddetli vaskülit formları hem küçük hem de orta büyüklükteki atardamarları içerir.

Vaskülitin farklı tipleri arasında Behçet hastalığı, Buerger hastalığı, Churg-Strauss sendromu, Kriyoglobulinemi, Dev hücreli arterit, Polianjiitli granülomatozis, Henoch-Schonlein purpurası, Kawasaki hastalığı ve Takayasu arteriti yer alır.