Kanser

કેન્સરની સારવાર સાથે આટલી સમજણ જરૂરી

કેન્સર 250 પ્રકારના હોય છે, તેના વિવિધ તબકછેહક્યહ અને ઘણાં દર્દીઓમાં અન્ય રોગ/ઉંમર/તંદતુર વગેરે પરિબળો પણ કામ કરતાં હોય છે.

મુખ્યત્વે એકવાર કેન્સરનું નિદાન થાય વાથનું કેન્સરની શક્યતા જણાય, તે પછીનું અગત્યનમમક દર્દી અને ગાંઠ સંબંધી તમામ પાસાઓનું મૂકકકાૂકકં કરવું. કોઈપણ મોટા કામની શરૂઆત કરતાં પહેલા ચોક્પ પૂર્વકનું આયોજન ખૂબ જરૂરી છે અને આ વાઍત પૂર્વકનું સારવારમાં પણ લાગુ પડે છે. આ આયોજન પાછળ પૂરતો સમય, શક્તિ અને ખર્ચચચ અગત્યનું છે.

સદભાગ્યે મોટાભાગના કેન્સરમાં બાયોપ્સીના પ્રારંભિક રિપોર્ટ પછી પણ 3-4 bahagian જોઈ શકાય છે. આનો અર્થ એવો નથી કે નિદાન થયા પછી 3-4 સપાૹત કંઈ કરવું નહીં. પરંતુ આનો અર્થ એવો છે કે કેન્સરની સારરારારરાર સર્જન, મેડિકલ ઓન્કોલોજિસ્ટ, રેડિએશન ઓન્કોલોજિસ્ટ કિમોથેરાપી અને ડોક્ટરોન અભિપ્રાય લઈ શક્ય એટલી જલદી સારવાર શરી ક. એટલે કે અઠવાડિયામાં થઈ શકે તો તેમ અને જો તે ઍ હોય તો પણ 3-4 અઠવાડિયાથી વધુ મોડું તો ન કજ નંજ

ઘણા ભારતીય લોકોમાં એવી ગેરસમજ પ્રવર્છે કે બાયોપ્સીથી કેન્સર પ્રસરે છે. પણ વાસ્તવમાં એવું નથી. મોટાભાગના લોકો જાણે છે કે યુએસએ/યુરોપમાં નાં ના઀ લઈને સારવાર શરૂ કરતાં સુધીમાં 3-6 અઠવાડિસરતાં સુધીમાં XNUMX-XNUMX અઠવાડિસતાપાળસરાઈારાળતા઀ા નીકળી જાય છે અને છતાં તેમનાં પરિણામો બહેતર. એનું કારણ એ છે કે સારવારના આયોજનમાં પૂરતો પૂરતો એનું સાધનો અને નિપૂણતા છે.

મૂલ્યાંકનના મુખ્ય પાસાં

ઓન્કોલોજિસ્ટ કેન્સર નિષ્ણાતે કોઈપદીનદીનદીનણ સારવારનો પ્લાન નક્કી કરતાં અગાઉ નીચેના ષયાના ષયેના ષયાં રાખવું ઘટે.

કેન્સર 250 પ્રકારના હોય છે, એ દરેક તબિ્કા વઋયવઋય છે અને ઘણાં દર્દીઓમાં અન્ય રોગ/ઉંમર/તંફરદપ વગેરે પરિબળો પણ કામ કરતાં હોય છે. એથી એવું નથી કે સારવારનો કોઈ એક પ્લાના બધાના દર્દીને બંધબેસતો હોય. અગત્યના મુદ્દા જોઈએ તો :-

• નિદાન મોટાભાગના કેન્સરમાં નિદાન કરવા માઋન્સરમાં નિદાન કરવા માઋફયા માઋફયા બાટે યાટે યાટઈ જરૂરી છે. જે સિટી સ્કેન/એમઆરઆઈ/પીઈટી સ્કેન દૃઢનકેને હોવાનુ જણાવે તો પણ બાયોપ્સી કરાવવી જરૂછસૂછસી બાયોપ્સી માત્ર કેન્સર નિર્ધારિત કરવા થરવા ઀ે જાવા ઀જાજા નથી. એનાથી કેન્સરના વિવિધ પ્રકારો, એની તાસિીયપપ થાય છે. દા.ત. સિટી સ્કેનમાં ફેફસાંની ગાંઠ દેખાઈ, તે બાયી્પ જાણી શકાય છે કે એ સ્મોલ સ્કેલ કેન્સર છે કે એડિનોકાર્સીનોમા. બન્નેની સારવાર સાવ જ જુદી રીતે થાય છે.
  
  આ એડિનોકાર્સિનોમાં, એ ઈજીએફઆર પોઝિવિપ અથવા એએલકે પોઝિટિવ હોઈ શકે તે વિશિષ્ષ ્પઋ દ્વારા ખબર પડે. એ બન્નેની સારવાર પણ સાવ જ જુદી રીતે થાય છે. હવે તો બીજા ઘણાં કેન્સરમાં પણ આવી જટિલત માં છે. હવે તો બીજા ઘણાં કેન્સરમાં પણ આવી જટિલત માં છે.
  
  એક અન્ય જાણીતું કેન્સર છે સ્તન કેન્સર. ઈ.આર પોઝિટિવ કે એચ.એ.આર-2પોઝીટીવ અથવા રલઍારલ નેગેટિવ કેન્સર ત્રણેયની સારવાર અલગ રીછે રીછે રીછે ને. સિટી સ્કેન કે બાયોપ્સીમાં ત્રણેય સરખા ય છે જ છે જ છે જ છે જ છે સે છે સિટી
• સ્ટેજ નક્કી કરવું
  
  સાદી ભાષામાં એનો અર્થ રોગનું પ્રસરણ એવે. એના માટે ઉપલબ્ધ પરીક્ષણોમાં વિવિધ પ્ારકારક સ્કેન્સ, એન્ડોસ્કોપી વગેરેનો સમાવેશ થાય થાય. કયા પરીક્ષણો કરવાં તે કેન્સરના પ્રકાર અને શારીરિક તપાસ પર આધાર રાખે છે. દા.ત. સ્તન કેન્સરના શરૂઆતના સ્ટેજમાં માત્ર ોાનર છાન એક્સ રે પૂરતો છે. પણ ત્રીજા સ્ટેજમાં પીઈટી-સિટી સ્કેનન૰ જડન૰ જડન૰ જે છે.
  
  કેટલાંક કેન્સરમાં પહેલાથી જ ચોથું સ્ટેજ ફાજ ફાજ શક્યતા વધારે હોય છે. જેમકે ફેફસાં, અન્નનળી, જઠર આવા કેન્સર માટે શરૂઆતમાં જ પીઈટી-સિટી સ્કેન ની ખાસ ભલા માલા માલ આવે છે જેથી ચોથું સ્ટેજ ખબર પડે.
  
  કેટલાંક પ્રસંગે, પીઈટી-સિટી સ્કેન દર્ને૫ અપસ્ટેજ કરે છે, (દા.ત. રેગ્યુલર સિટી સ્કેનમાનમ ફેફસાંનું કેન્સર ત્રીજા તબક્કાનું લાગર રેરે, રેરેરે ચોથા તબક્કાનું હોય) આવા કેસમાં દર્દી નથઍર પ્રક્રિયા (જેમ કે મોટું ઓપરેશન અથવા રેડિયોથેરાપી)થી બચી શકે છે, કારણ કે ચોથા સ્પ ઓપરેશન કે રેડિયેશન ભાગ્યે જ કામ લાગે છે.
  
  કેટલાંક દર્દીઓને પીઈટી-સ્કેન અને એમઆરઆઆ બન્નેની જરૂર પડે છે. કેટલાંકને માત્ર એમઆરઆઈની, જેમકે જીભના ંનપા શઆફા સ્ટેજના કેન્સમરાં થાય છે. કેટલાકને માત્ર સોનોગ્રાફીની જરૂર પડે છે. કોઈ સ્પેશિયલ સ્કેનની નહીં. પીઈટી-સિટી સ્કેન હોજકિન્સ લિમ્ફોમા જેકા જેકા જેકા જેકા જેકા જેકા કેન્સર માટે પણ અગત્યનું છે, જેમાં એની વપારારાનાર ભૂમિકા પણ છે.
  
  અહીં (સ્ટેજને આધારે), જો દર્દીને કિમોથે઀ાના૪ કોર્સ પછી પીઈટી-સ્કેન નોર્મલ થઈ તાય વછે નોર્મલ કિમોથેરાપી ના આપવી પડે. એટલ। સારવાર પૂરી થઈ જ જાય. દર્દી માટે આ કેટલી મોટી રાહતની વાત છે!
• અન્ય બીમારીઓનું પ્રમાણ (કો-મોરબિડિટીઝ)
  
  યોગ્ય સારવાર પસંદ કરવા માટે આ બાબતનું ફ઀રે ફ઀રણ મૂલ્યાંકન જરૂરી છે. દા.ત. નબળા હૃદયવાળા દર્દીનું મોટું ઓપરેશન નેઈ, નકેઈ એટલે કે એને બદલે રેડિયોથેરાપી આપવી સારી છે. ઉપરાંત, ડોક્સોરુબિસીન જેવી કેટલીક દવાઓ ટાળવી જોઈએ. જો કિડની સામાન્ય ન હોય તો ઘણી દવાઓનાં છ ઋાં છ ઋાં છ ઋા કરવા પડે અને કેટલીક બદલવી પડે જેમકે સિસ્પપ્પપ જગ્યાએ કાબ્રોપ્લાટીન. એ જ રીતે, ઘણી સારવારમાં સ્ટેરોઈડ્સના માધ્ માધ્ માધ્પાથ ડોઝનો સમાવેશ થાય છે. જો દર્દીને ડાયાબિટીસ હોય તો લોહીમાં ગુઝાં ગુઝાક કંટ્રોલ માટે સ્ટેરોઈડ્સ ઓછા પણ કરવા પડે. અન્ય રોગો પણ સારવાર માટેના નિર્ણયને અસરવાર માટેના નિર્ણયને અસરર૕ક જેમ કે, નવી ઈમ્યુનોથેરાપી દવાઓ અમુક રોગપાગાગપા દર્દીઓને આપી શકાતી નથી.
• શારીરિક ક્ષમતા
  
  દર્દીની તંદુરસ્તી માપવાનું આ એક સાદુણ સાદું સક્ષમ માપ છે અને સારવારની પસંદગી તથા પ્રોગ્નોસિસ પર એની ઘણી અસરો છે. એમાં 0 થી 4 સુધીના તબક્કા પડે છે. દા.ત. 0, 1 તબક્કામાં મોટાભાગની કિમોથેરાપી દવા ફંડપાંડ સલામત રીતે આપી શકાય છે. પણ બીજા તબક્કામાં ઘટાડવી જરૂરી છે. ત્રીજા, ચોથા તબક્કામાં મોટાભાગની કિમો઀આપપ જોખમી છે.
  
  આ જ રીતે એ પ્રોગ્નોસિસ માટેનું પણ પાવઁછફ પાવરછફ .
  
  દા.ત. તાજું જ નિદાન થયું હોય એવા ફેફસાંનાં કેનં હોય એવા ફેફસાંનાં કેનસપાના તબક્કાના દર્દીઓમાં કે જેઓ રોજ બે કિમી ચા લી ચા લી ચા લી (પીએસ સ્ટેજ 0), તે સરળતાથી એક વર્ષથી વધુ છેુ જ્યારે એવા જ સિટી સ્કેનવાળા પણ સ્ટ્રેચર આેચર આલાળા દર્દી (પીએસ સ્ટેજ 4) પાસે જિંદગીના માંડ થોડ અઠવાડિયા હોય છે.
• દર્દીની પસંદગી ( Pilihan Pesakit)
  
  ઘણાં કેસોમાં નિર્ણય કરવામાં દર્દીની ંસસગ અગત્યની છે. દા.ત. સ્તન કેન્સરના દર્દીને પસંદ કરવા માટે ફે રાકા ફે રાકા ઓપરેશનનો વિકલ્પ છે. સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે સ્તન દૂર કરંું. ઘણાં કિસ્સાઓમાં દર્દી પાસે ઓપરેશન અથવા રેડિયોથેરાપી (જેમ કે પ્રોસ્ટેટ,અન્નનળી) નનબી માટે વિકલ્પ હોય છે કારણ કે આવા કેસમાં બન્ને વિકલ્પના પરિણામ (keputusan kes) સરખા છે. તેમ છતાં ઘણાં કિસ્સામાં દર્દી અનુકૂળતા, આડઅસરોનો ડર, કેટલીક માન્યતા, ખર્ચ વગેરેના આેના પસંદગી કરે છે. દર્દીની આ પસંદગીથી કેન્સરના નિયંત્નરણ પ્રમાણિત વિકલ્પ કરતાં ઓછા અથવા એથી પછા ઓ પ્રમાણનો થાય છે. દર્દી જેટલું આને સમજી શકશે તેટલું તેનાી સાી સાી પસંદગી કરવાનો અધિકાર રહેશે, જેને કેન્સર ષપાર પણ માન આપશે.
• સામાજિક આર્થિક પરિબળો
  
  કેટલીકવાર આ પરિબળો ઘણાં અગત્યનાં હોય છે. દા.ત. દર્દી એકલો રહેતો હોય અથવા હોસ્પિટલથિક 500થી ક દૂર રહેતો હોય તો એગ્રેસિવ કિમોથેરાપીકલાપીનઋ યોગ્ય ન હોય શકે. રોગની ઓછી સમજણવાળા (અહીં શિક્ષણની વાથ ૅન) ફોલોઅપની નબળી ક્ષમતાવાળા દર્દી માટે આરળે ફરને ફરને ફોલોઅપની બનાવવા પ્લાન મોડિફાઈ કરવાની જરૂર પડે છે. એ જ રીતે દર્દીઓ સારવારના ખર્ચને આધારે મુરે મુરે ખર્ચ અને અન્ય વાહનવ્યવહાર વગેરેના ખર્ના ખર્ચના ચપાર સારવારનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. દર્દી ખર્ચના તફાવતના કારણે ( એ ખર્ચ સાથે તઍાથે તઍાઁા હોવી) એ જ સારવાર માટે જુદુ શહેર, હોસ્પિકલ કે ડોક્ટર પસંદ કરી શકે છે. આ બાબત યુએસએ/યુરોપ જેવા સૌથી વિકસિત શહેપ દર્દીઓ માટે અગત્યની છે.