Kugara uchifema, kufemera, uye kuomesa chipfuva zvinogona kuita kuti mabasa ari nyore ezuva nezuva aite seanonetesa. Kunyange zvazvo zviratidzo izvi zvichiwanzoratidza zvirwere zvekufema zvisingaperi, kuziva chirwere chaicho chiripo kwakakosha kuti kurapwa kubudirire.
Zvirwere zviviri zvezvirwere zvekufema zvisingaperi zvinozivikanwa pasi rose iasthma uye Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD).
Vanhu vazhinji vanotambura nematambudziko ekufema vanoshamisika kuti: COPD yakafanana here neasthma? Kunyangwe mamiriro ese ari maviri achikanganisa kufema uye achidzora kufamba kwemhepo kwakajairika, iwo maitiro akasiyana ekurapa ane zvikonzero zvakasiyana, maitiro ekuzvimba, uye mhedzisiro yenguva refu.
Ndeupi Musiyano Mukuru Pakati peAsthma neCOPD?
Musiyano mukuru pakati peCOPD neasthma uri mukugona kudzoka kwemhepo uye kuchinja kwechimiro chemapapu:
- Asthma chirwere chisingaperi chekufema chinoratidzwa nekuvharika kwemhepo inoyerera nenzira dzakasiyana-siyana uye dzinodzoreka. Pakati pekukwira kwemapapu, mashandiro emapapu anogona kudzokera kune zvakajairika, kunyanya kana kurapwa kwakakodzera.
- COPD chirwere chinoenderera mberi, chisingachinjiki chinosanganisira bronchitis isingaperi uye emphysema. Chinokonzera kukuvara kwechigarire kwenyama yemapapu nemasagi emhepo, zvichikonzera kusagadzikana kwemhepo nguva dzose kunoenderera mberi nekufamba kwenguva.
Kunyange hazvo asima ichingokanganisa nzira dzekufema dzinofambisa mweya chete, COPD inokuvadza nzira dzekufema nemapapu (tishu inokonzeresa kuchinjana kwegasi).
Tafura Yekuenzanisa: COPD vs Asthma Pakupfupika
Kuti unzwisise musiyano weCOPD neasthma nekukurumidza, tarisa kuenzanisa kwekiriniki kuri pazasi:
mamiriro | Asthma | Kuzvidzivirira Kusingaperi Pulmonary Disease (COPD) |
Zera Rakajairika Rekutanga | Kazhinji udiki kana kuti kukura kwenguva pfupi | Kazhinji mushure memakore makumi mana |
Kuchinja Kwemhepo | Inodzoreka zvakanyanya ne bronchodilators | Zvikuru hazvichinjiki; kudzikira kuri kuramba kuchienderera mberi |
Chikonzero Chikuru Chepfungwa | Kufarirwa kwemajini, allergies, kusanzwa kwemuviri | Kugara kwenguva refu uchisangana nemagasi ane chepfu kana utsi hwefodya |
Symptom Pattern | Episodic; zviratidzo zvinochinja-chinja uye zvinogona kuipa husiku | Zvinoramba zvichienderera mberi uye zvichifambira mberi; zviratidzo zvinowedzera nekufamba kwemakore |
Mbiri Yekuzvimba | Ma "eosinophils" anofambiswa ne "CD4+ T-lymphocytes" | Neutrophil-driven (CD8+ T-lymphocytes) |
Structural Impact | Kugwinha kwetsandanyama kwakapfava uye kuzvimba kwemhepo kwenguva pfupi | Kuparadzwa kwemadziro e alveolar (emphysema) uye kuderera kwenzira yekufema zvachose |
Mhinduro kuSteroids | Kupindura kwakanyanya kuInhaled Corticosteroids (ICS) | Mhinduro inoshanduka-shanduka; kuvimba zvakanyanya nemabronchodilators anoshanda kwenguva refu |
Zviratidzo Zvinosiyana Sei Pakati Pezvirwere Zviviri?
Kuziva musiyano uripo pakati peCOPD neasthma kunosanganisira kuongorora zvinokonzeresa zviratidzo, kuwanda kwazvo, uye kukanganiswa kwazvinoita zuva nezuva.
Hunhu hweZviratidzo zveAsthma
- Zviitiko zveEpisodic: Zviratidzo zvinoitika kana munhu aputika (asthma attacks) pamwe chete nenguva dzekufema zvakajairika.
- Zvinokonzera Chaizvo: Kupfuta kunokonzerwa neguruva, mukume, dander yezvipfuyo, kurovedza muviri, mhepo inotonhora, kana hutachiona.
- Kuora Kwehusiku: Kukosora nekufemera pamusoro pemakonzo zvinowanzokanganisa kurara mangwanani-ngwanani kana husiku.
- Dry Cough: Kukosora kwakabatana kunowanzova kwakaoma, pamwe nekufemera pamusoro.
Hunhu hweChiratidzo cheCOPD
- Kushaya Mweya Kunogara Uchifema: Kushaya mweya (dyspnoea) kunoitika zuva nezuva, kunyanya panguva yekurovedza muviri kwakadai sekufamba uchikwira masitepisi.
- Kukosora Kusingaperi: Kukosora kunoramba kuripo uye kazhinji kunounza huwandu hwakawanda hwemapundu kana kuti madzihwa.
- Kuneta Kunofambira Mberi: Kushaikwa kweokisijeni uye kuwedzera kwesimba rekufema kunokonzera kuneta mumuviri nekufamba kwenguva.
- Kurwara Kwechipfuva Kunowanzoitika: Varwere vanowanzo tambura nebronchitis yakaoma yechando uye hutachiona hwechipfuva.
Ndezvipi Zvikonzero Zvikuru uye Zvinhu Zvinokonzera Njodzi?
Kunzwisisa zvikonzero zviri mukati kunobatsira kujekesa musiyano uripo pakati peasthma neCOPD.
Asthma Risk Factors
- Kuora Kwemuviri uye Kurwara: Nhoroondo yemhuri yechirwere che eczema, allergic rhinitis, kana allergic asthma inowedzera njodzi zvakanyanya.
- Zvinodzivirira zvakatipoteredza: Kusangana nezvinhu zvinokonzeresa kurwara mumba (guruva, chakuvhuvhu) uye kusvibiswa kwemhepo iri munzvimbo.
- Kusapindura zvakanyanya kwemhepo inofambisa mweya: Machubhu ebronchial anonzwa zvakanyanya anokwenya nekukwenya zviri nyore.
Zvinhu Zvinokonzera Njodzi dzeCOPD
- Fodya Chiutsi: Kusvuta fodya, mapaipi, uye fodya ndizvo zvinokonzera ruzhinji rwezviitiko pasi rose.
- Environmental Exposures: Utsi hwefodya hwechipiri, utsi hwemafuta anobva mukubikira mumba, uye utsi hwemumaindasitiri.
- Kushaikwa kweAlpha-1 Antitrypsin: Chirwere chemajini chinoita kuti vanhu vasingasvuti vabatwe nechirwere che emphysema vasati vatanga kusvuta.
- Zvinhu zvikuru zvinokonzera zvakatipoteredza uye njodzi dzebasa ndizvo zvinonyanya kukonzera zvikonzero zvechirwere cheCOPD, zvichiita kuti mapapu awedzere kuora kwenguva refu.
Vanachiremba Vanoongorora Sei COPD vs Asthma?
Kusiyanisa pakati peCOPD neasthma kunoda kuongororwa kwechiremba kwakanangana nenyanzvi yemapapu.
- Kuongororwa kweSpirometry neBronchodilator Reversibility Testing: Kuyedzwa uku kwekutanga kwebasa remapapu kunoyera kuti mweya wakawanda sei unogona kubudisa uye kuti nekukurumidza zvakadii. Chiremba anoyera simba rako rekutanga, anokupa mushonga unofema webronchodilator, uye anoongororazve:
- Asma: Zvinoratidza kuvandudzika kukuru muhuwandu hwemhepo inobuda mweya ($FEV_1$) mushure mekushandisa mushonga.
- COPD: Inoratidza kuvharika kwemhepo nguva dzose uye isinganyanyi kuvandudzwa mushure mekuvhiyiwa kwebronchodilator.
- Nhoroondo yezvekurapa uye yekusangana nematambudziko: Nguva yakadzama inoongorora zviratidzo zveasthma zvevana, nhoroondo yekusvuta, uye kusangana nemakemikari kubasa.
- Diagnostic imaging: MaX-ray epachipfuva uye maskeni eComputed Tomography (CT) anobatsira kuona kuwedzera kwehuwandu hwemhepo mumapapu uye kuparadzwa kwemasero emapapu kunoratidzwa ne emphysema muCOPD.
Ndeapi Matanho Ekurapa Emumwe Neumwe?
Sezvo nzira dzekuzvimba muCOPD neasthma dzichisiyana pamasero, nzira dzekurapa dzakagadzirirwa zvakanangana nechirwere chimwe nechimwe.
Asthma Management
- Mishonga Inofema yeCorticosteroids (ICS): Chinhu chikuru pakurapa asima, kunonyanya kukonzerwa nekuzvimba kwe eosinophilic kudzivirira kurwiswa.
- Beta-Agonists Vanoshanda Nenguva Pfupi (SABA): Mishonga yekufema inonzi Albuterol/salbutamol inoshanda semushonga unobatsira nekukurumidza panguva yekurwiswa kwakanyanya.
- Biologic Therapies: Ma antibodies e monoclonal ekurapa asthma yakaoma, inogara iripo kana kuti eosinophilic.
COPD Kutungamira
- Mishonga yeBronchodilator Inoshanda Nguva Refu: Varwisi veMuscarinic Vanoshanda Nguva Dzose (LAMA) neVarwisi veBeta-Agonists Vanoshanda Nguva Dzose (LABA) vanozorodza nzira dzekufema dzakamanikana nguva dzese.
- Kurega Kusvuta: Danho rimwe chete rakakosha zvikuru rekumisa kudzikira kwekushanda kwemapapu nekukurumidza.
- Pulmonary Rehabilitation: Kudzidzira maekisesaizi, mazano ezvekudya, uye nzira dzekufema dzekuvandudza kushivirira maekisesaizi.
- Okisijeni Yekuwedzera: Yakanyorwa padanho repamusoro kuti ropa rirambe rakakwana mwero weokisijeni.
Cherechedza: Vamwe varwere vanoratidza zviratidzo zvakafanana zvezvirwere zvese zviri zviviri, mamiriro ezvinhu ekiriniki anonzi Asthma-COPD Overlap (ACO).
Chipatara Chakanakisisa Chiri Pedyo neni Chennai