Ntuziaka zuru oke maka ihe kpatara ụkwara nta, mgbaama na ọgwụgwọ

Nchịkọta nke TB

Ụkwara nta ma ọ bụ TB bụ ọrịa na-efe efe nke nje bacteria, Mycobacterium ụkwara nta kpatara. Dị ka akụkọ ụkwara nta zuru ụwa ọnụ nke Òtù Ahụ Ike Ụwa ma ọ bụ WHO nyere si kwuo, TB bụ ihe kasị akpata ọnụ ọgụgụ kasị elu nke ọrịa na-efe efe n'ụwa nile. Ọ bụ nke itoolu na-ebute ọnwụ n'ụwa niile. N'afọ 2016, e nwere ihe dị ka nde 1.3 nwụrụ n'etiti HIV-adịghị mma ndị mmadụ (gbadata site na nde 1.7 na 2000). N'afọ 2016, n'ime ndị niile dara ọrịa TB gburugburu 90% bụ ndị okenye. 56% ndị mmadụ bi na mba ise (India, Indonesia, China, Philippines na Pakistan). Ihe dị ka nde mmadụ 10.4 nwere TB na 2016.

Nje nje TB na-agbasakarị site n'otu onye gaa na nke ọzọ site na ụmụ irighiri mmiri na-ebunye n'ikuku mgbe ụkwara na imi. Nje bacteria ndị a na-ebutekarị ngụgụ, ma ha nwekwara ike ibunye akụkụ ahụ ndị ọzọ, dị ka ụbụrụ, akụrụ ma ọ bụ ọkpụkpụ azụ. Isi iyi nke TB na ndị nwere ọrịa akpa ume na-arụ ọrụ. Mgbe onye nwere ọrịa TB na-arụsi ọrụ ike na-akpa ụkwara, na-ekwu okwu, na-asụ ude, na-abụ abụ ma ọ bụ na-achị ọchị, ha na-agbasa TB. Ọ bụ ọrịa nwere ike ibute ọrịa siri ike nke enwere ike iji ọgwụ nje dị mma gwọọ ya.

Ị nwere ike ịga leta dọkịta ma ọ bụrụ na ị nwere mbelata ibu na-akọwaghị, ụkwara na-adịgide adịgide, ọsụsọ abalị na-agba mmiri na enweghị nkọwa. ọkụ. Dọkịta nwere ike gosi ma ị nwere TB ma ọ bụ na i nwebeghị site n'ime ule a kapịrị ọnụ. Mgbaàmà ndị a nwere ike ịdịgasị iche site n'otu n'otu gaa na onye ma kewaa ya na TB na-adịghị ala ala na nke na-arụ ọrụ dabere na mgbaàmà ndị e gosipụtara na ndị mmadụ n'otu n'otu.

Ọrịa TB na-adịghị ala ala

• N'ime ụfọdụ ndị mmadụ, mgbe ha banyere n'ime ahụ, nje bacteria TB na-adịghị arụ ọrụ, onye ọrịa anaghị enwekwa mgbaàmà ọ bụla. Otú ọ dị, ọ bụrụ na usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-ada mbà n'oge ndụ ọzọ, mgbe ahụ, ha nwere ike ịmalite ọrịa na-arụ ọrụ.

TB nọ n'ọrụ

• Ọ nwere ike ịmalite n'ime izu ole na ole mbụ ma ọ bụ nwee ike were ihe dị ka afọ mgbe nje TB batara n'ime ahụ. Ọnọdụ a nwere ike gbasaa site n'otu onye gaa na nke ọzọ.
• Ndị mmadụ chọpụtara na ha bu nje HIV ma ọ bụ AIDS na ndị na-aṅụ mmanya na IV ndị na-eji ọgwụ ọjọọ eme ihe nọ n'ihe ize ndụ dị ukwuu nke ibute ọrịa TB. Ihe ndị ọzọ dị ize ndụ gụnyere ọrịa akụrụ na njedebe, ọrịa shuga, erighị ihe na-edozi ahụ na ụfọdụ ọrịa cancer. Ihe ize ndụ nke TB dị elu mgbe ị na-eme njem na mpaghara (mba ndị dị ka sub-Saharan Africa, India, na Mexico) ebe ọnụ ọgụgụ TB dị elu.
• N'afọ ndị na-adịbeghị anya, ọtụtụ ụdị TB na-eguzogide ọgwụ apụtawo. Ọ na-eme mgbe ọgwụ nje na-akwụsị igbu nje bacteria niile na nje bacteria na-adị ndụ na-eguzogide ọgwụ ahụ. Ụfọdụ nje nje TB amalitela iguzogide isoniazid na rifampin (ọgwụ ndị a na-ejikarị eme ihe na ọgwụgwọ nke ụkwara nta).

Ihe na-ebute TB (ụkwara nta)

Ụkwara nta bụ ọrịa na-efe efe nke nje bacteria na-ebute, Mycobacterium ụkwara nta nke a na-akpọkwa tubercle bacilli. Ọ nwere ike gbasaa site n'otu onye gaa na onye ọzọ site na ụmụ irighiri mmiri na-apụta n'ikuku site n'aka onye bu ọrịa (TB nke na-arụ ọrụ). Nje bacteria ndị a bụ aerobic intracellular, nje nje na-eto ngwa ngwa. Ha nwere mgbidi cell pụrụ iche nke na-echebe ya pụọ ​​na usoro nchebe nke ahụ.

Nje bacteria na-ebutekarị ngụgụ, ma ọ nwere ike gbasaa site na ọbara ma ọ bụ usoro lymphatic ruo ọtụtụ akụkụ dị ka akụrụ, na ọkpụkpụ (karịsịa akụkụ ahụ ndị nwere ikuku oxygen). Ha nwere ike idowe ụfọdụ agba dị ka fuchsin, agba na-acha ọbara ọbara ọbụlagodi mgbe a sachara acid. Nje bacteria na-ebute anụ ahụ ma na-akpata necrosis. Ebe ndị a nwere ọdịdị akọrọ, dị nro na cheesy.

N'ime ndị ọrịa nwere nje HIV, usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ adịghị ike, si otú a na-eme ka o siere ahụ ike ịlụso tubercle bacilli ọgụ. Enwere ohere dị elu nke ịga n'ihu nke ọrịa latent na ọrịa na-arụ ọrụ n'ime ndị a.

Ụkwara nta na-eguzogide ọgwụ

Ole na ole ndị ọrịa na-eguzogide ọgwụ TB abụọ kachasị ike (isoniazid na rifampin) ma mara na ha nwere ụkwara nta na-eguzogide ọgwụ. Nguzogide nke mycobacteria na-etolite n'ọnọdụ ebe onye ọrịa anaghị ewere ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị ma ọ bụ na-ahụ ọdịda nke ọgwụgwọ.

N'ọnọdụ ndị a na-adịghị ahụkebe, ndị ọrịa ole na ole na-eguzogide rifampin na isoniazid, gbakwunyere fluoroquinolone ọ bụla yana opekata mpe otu n'ime ọgwụ atọ dị n'ahịrị nke abụọ dị ka kanamycin, amikacin, ma ọ bụ capreomycin. A maara ndị ọrịa a na ha nwere ụkwara nta XDR (ọgwụ na-eguzogide ọgwụ)

Ihe ịrịba ama na mgbaàmà nke TB

Ụkwara nta nke akpa ume

Ọ na-akpata 85% nke ọrịa TB. Ihe mgbaàmà ụlọ ọgwụ oge gboo na akara nke TB pulmonary nwere ike ịgụnye ihe ndị a

• Ọsụsọ abalị
• Ahụ ọkụ na-enweghị nkọwa, ụkwara na-adịghị ala ala
• Mbelata ma ọ bụ ọnwụ nke agụụ, mfu nke ibu na-akọwaghị
• hemoptysis (ịkwara sputum ọbara), mkpụmkpụ ume
• Ihe mgbochi akpụ
• Ọkpụkpụ anwụrụ n'ime na ike ọgwụgwụ
• N'ime ndị ọrịa agadi, pneumonitis (ọrịa na-ebute akpa ikuku na ngụgụ) nwere ike ịhụ

Extra Pulmonary Tuberculosis

Mgbaàmà ụkwara nta nke pulmonary na-eme mgbe ụkwara nta na-emetụta ebe ndị na-abụghị ngụgụ (ebe ndị na-abụghị nke a kapịrị ọnụ)

• A na-ahụ ọbara ọgbụgba (mmiri na ngụgụ) na empyema (nchịkọta pus na oghere nke akpa ume) na TB pleural,
• Mgbu na ọkpụkpụ azụ, isi ike azụ na ahụ mkpọnwụ enwere ike na TB (nke a na-akpọkwa ọrịa Pott).
• A na-ahụ isi ọwụwa na-adịgide adịgide, mgbanwe uche, na coma na TB meningitis.
• TB ogbu na nkwonkwo: Ihe na-emetụtakarị bụ úkwù na ikpere na nke ka ukwuu bụ ihe mgbu na otu nkwonkwo.
• A na-ahụ mgbu mgbu, dysuria (mgbu mgbe ị na-amịpụta), ịba ụba nke mmamịrị, oke ma ọ bụ lumps (granulomas) na akụrụ na TB genitourinary.
• Ọtụtụ obere nodules juru ebe niile n'ime akụkụ ahụ ndị yiri mkpụrụ millet na ụkwara nta.
• Ihe isi ike na ilo, mgbu afọ, malabsorption, ọnya na-adịghị agwọ ọrịa, afọ ọsịsa (nwere ike ma ọ bụ enweghị ọbara) ka a na-ahụ na TB eriri afọ.
• Ọ na-adịkarịghị TB nwere ike ibunye akụkụ ndị gbara obi gị gburugburu. O nwere ike ibute mmụkọ mmiri n'akụkụ obi yana mbufụt. Ọnọdụ a nwere ike ịnwụ ma nwee ike ibute ọnwụ. A maara ya dị ka tamponade obi.

Ihe kpatara nsogbu Ọrịa TB (ụkwara nta)

Ihe ize ndụ nke TB na-abawanye mgbe usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ adịghị ike. A na-ejikọta ọtụtụ ihe ize ndụ na TB dị ka

• Ụmụaka na ndị agadi nwere usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ adịghị ike (karịsịa ndị nwere ule akpụkpọ anụ TB dị mma)
• Ndị ọrịa nwere nje HIV na ọrịa shuga
• Ndị na-eji ọgwụ ọjọọ eme ihe (karịsịa iji ọgwụ IV eme ihe nke usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-esighi ike nwere nnukwu ihe ize ndụ mgbe ekpughere nje bacteria TB)
• Ndị ọbịa na ndị si mba ọzọ si mpaghara mara na ha nwere nnukwu ọrịa TB (Africa, Russia, Eastern Europe, Asia, Latin America na Caribbean Islands)
• Mbugharị ndị ọrịa
• Ndị ọrịa nwere ọrịa akụrụ
• Ndị mmadụ na-enweta ọgwụgwọ immunosuppressive dị ka CHEMOTHERAPY
• erighị ihe na-edozi ahụ na silicosis
• Ojiji ụtaba
• Ụfọdụ ọgwụ ndị a na-eji agwọ ọrịa ogbu na nkwonkwo, psoriasis na, ọrịa Crohn.
• Na mba ebe ịda ogbenye na njupụta dị elu

nchoputa nke TB

Enwere ike ịchọpụta ụkwara nta site na nyocha ndị a

Nnwale anụ ahụ

A maara ule akpụkpọ ahụ dị ka ule anụ ahụ Mantoux tuberculin (ma ọ bụ) ule tuberculin akpụkpọ (ma ọ bụ) TST. Enwere ike ime nyocha akpụkpọ ahụ iji chọpụta ma ị na-ebu nje bacteria tubercle. N'ime ule a, a na-agbanye 0.1 ml PPD (protein dị ọcha ma ọ bụ tuberculin - ihe a na-esi na mycobacteria egbu egbu) na-agbanye n'okpuru oyi akwa nke akpụkpọ ahụ gị. Ọ bụrụ na enwere welt ma ọ bụ induration mgbe ụbọchị 2-3 gachara na akpụkpọ gị, ị nwere ike ịdị mma. Nnwale a anaghị ekpebi ma ị nwere ọrịa na-arụsi ọrụ ike mana ọ nwere ike ịma ma ebutela TB na mbụ ma ọ bụ na i nwebeghị.

Agbanyeghị, ule ahụ anaghị adị mma mgbe niile. Ndị mmadụ natara ọgwụ mgbochi BCG n'oge na-adịbeghị anya nwere ike nwalee nke ọma. Ụfọdụ ndị ọrịa na-anabata ule ahụ ọ bụrụgodị na ha enweghị TB na-arụ ọrụ ma ndị ọzọ anaghị anabata ule ahụ ọ bụrụgodị na ha nwere TB.

X-ray obi: Ọ bụrụ na dọkịta gị achọpụta na nyocha PPD gị dị mma, mgbe ahụ ọ nwere ike ịkwado gị ka emee x-ray obi. Ọ bụrụ na ahụrụ obere ntụpọ n'akpa ume gị n'ime x-ray igbe, mgbe ahụ ọ nwere ike igosi ọrịa TB na-arụ ọrụ. Mgbe ahụ gị na-agbalị ikewapụ nje bacteria tubercle, ntụpọ ndị a na ngụgụ nwere ike ịpụta na x-ray.

Nyocha sputum

A na-ewepụta sputum n'ime ime ngụgụ gị iji lelee nje bacteria TB. Ọ bụrụ na nyocha sputum gị dị mma, mgbe ahụ ọ na-egosi na ị nwere ọrịa TB na-arụ ọrụ na a ghaghị ịmalite ọgwụgwọ ahụ ozugbo. A ga-emerịrị usoro ịkpachara anya dị ka iyi mkpuchi pụrụ iche, ịzere ebe ọha na eze iji gbochie mgbasa nje TB na ndị ọzọ.

Omenala

Uto nke mycobacteria sitere na omenala sputum ma ọ bụ anụ ahụ biopsy Omenala bụ ezigbo nchoputa nke ụkwara nta nọ n'ọrụ. Mycobacteria bụ nje bacteria na-eto ngwa ngwa, n'ihi ya ọ nwere ike were izu ole na ole tupu ha eto na mgbasa ozi pụrụ iche.

Nyocha ndị ọzọ

IGRA (ọgwụ interferon-gamma release assays): Nnwale ndị a nwere ike tụọ nzaghachi mgbochi ọrịa ụkwara nta Mycobacterium.

A na-ewere ndị nwere akara ngosi dị mma, ezigbo sputum smear, ma ọ bụ omenala ndị nwere TB na-efe efe (TB na-arụ ọrụ).

Ọgwụgwọ nke TB

Ọ bụrụ na achọpụtara gị na ị nwere TB ị nwere ike were otu ọgwụ ma ọ bụ karịa ọnwa isii ruo itoolu dabere n'ụdị ọrịa ahụ. Ọgwụgwọ TB dabere na,

• Ụdị ọrịa TB na
• Mmetụta ọgwụ ọjọọ nke mycobacteria

A na-eji ọgwụ mbụ eme ihe bụ isoniazid (INH), rifampin (RIF), ethambutol (EMB), na pyrazinamide. Ị ga-efe efe ihe dị ka izu abụọ ruo atọ n'ime usoro ọgwụgwọ gị ma ọ bụrụ na achọpụtara gị na ị nwere TB pulmonary. CDC na-enye ntụzịaka maka usoro ọgwụgwọ bụ isi maka TB nọ n'ọrụ (ntule TB nwere ike ibute ọgwụ) dịka ndị a:

a) N'oge mbụ

Usoro kachasị mma bụ isoniazid, rifampin, pyrazinamide na ethambutol kwa ụbọchị maka usoro 56 (izu asatọ).

Usoro ndị ọzọ bụ isoniazid, rifampin, pyrazinamide na ethambutol kwa ụbọchị maka usoro 14 (izu 2), emesia ugboro abụọ kwa izu maka usoro 12 (izu isii).

b) N'ọkwa n'ihu

Usoro akwadoro bụ   Isoniazid na rifampin kwa ụbọchị maka usoro 126 (izu iri na asatọ) ma ọ bụ Isoniazid na rifampin ugboro abụọ kwa izu maka usoro 36 (izu iri na asatọ)

Usoro ndị ọzọ bụ:   Isoniazid na rifampin ugboro abụọ kwa izu maka usoro 36 (izu iri na asatọ). Isoniazid na rifampin ugboro atọ kwa izu maka usoro 54 (izu iri na asatọ).

Ọgwụ na-eguzogide ọgwụ yana ụkwara nta na-eguzogide ọtụtụ ọgwụ

Ọgwụgwọ nke ọgwụ na-eguzogide ọgwụ na MDR TB nwere ike isi ike. CDC na-atụ aro ọtụtụ ụzọ n'ime ndị ọrịa nwere MDR na XDR TB nke gụnyere usoro ọgwụgwọ agbanwe agbanwe yana ọgwụ mgbochi TB ndị ọzọ. Enwere ike ịchọ ọgwụgwọ nwere ọgwụ isii ma ọ bụ karịa, ma ọ bụrụ na ị nwere ụdị TB na-eguzogide ọgwụ.

Ọgwụ ọhụrụ na usoro ọgwụgwọ nke FDA kwadoro bụ

• A kwadoro Bedaquiline (Sirturo) maka ọgwụgwọ MDR TB, na
• Ime nyocha moxifloxacin (ya na ọgwụ antimicrobial), na-atụ aro na ọ nwere ike inye aka na usoro ọgwụgwọ.

Ọgwụgwọ ịwa ahụ

A na-eme nhazi ịwa ahụ nke anụ ahụ na-arịa ọrịa na ụfọdụ ndị ọrịa mgbe mbibi ngụgụ nwere ike ịdị njọ.

mmetụta

Enweghị agụụ, jaundice, ọgbụgbọ ma ọ bụ ọgbụgbọ, ọnya kpụkpụ (ọbara ọgbụgba) na mgbanwe ọhụụ bụ mmetụta ole na ole nke ọgwụgwọ TB.

Ndị na-aṅụ ọgwụ TB kwesịrị izere ọgwụ nje dị elu nke nwere ike imerụ imeju na ha ga-amarịrị ihe mgbaàmà dị ka mmamịrị gbara ọchịchịrị, enweghị agụụ, enweghị nkọwa. ọgbụgbọ ma ọ bụ vomiting, jaundice, ma ọ bụ odo nke akpụkpọ ahụ ma ọ bụ ọ bụrụ na ahụ ọkụ na-adịru ogologo oge karịa ụbọchị atọ.

Prevention nke TB

1) Usoro ọgwụgwọ dumN'ebe ndị ọrịa nwere TB nọ n'ọrụ, ihe kacha mkpa bụ imecha usoro ọgwụgwọ niile. Nje bacteria TB nwere ike ịmalite iguzogide ọgwụ ndị kachasị ike (Ex: rifampin na isoniazid) ma ọ bụrụ na ịkwụsị ọgwụgwọ ahụ n'oge ma ọ bụ na-awụpụ doses. Ụdị ndị na-eguzogide ọgwụ na-esi ike karị ọgwụgwọ ma nwee ike ịnwụ onye ọrịa.

2) Ule TB: Ọ bụrụ na i bi n'ebe ndị TB juru ebe niile ma ọ bụ ọ bụrụ na ị na-enyo enyo na nje bacteria nwere ike imetụta gị, mgbe ahụ ị ga-enyocha TB. Ọ bụrụ na ị nwalere nke ọma, ndị ọkachamara ahụike gị nwere ike ịgwa gị ka ị were ọgwụ.

3) Chebe onwe gị na ezinụlọ gị: Naanị TB nọ n'ọrụ na-efe efe nke ukwuu. N'ihe gbasara ọrịa ụkwara nta na-arụsi ọrụ ike, ị nwere ike ịkpachara anya iji gbochie mgbasa nke TB na ezinụlọ gị na ndị enyi gị.

• Jiri anụ ahụ ma ọ bụ akwa akwa kpuchie ọnụ gị mgbe ị na-akwara ma ọ bụ na-agwa ndị ọzọ okwu (iji gbochie mgbasa nke nje bacteria na ikuku),
• Ị nwere ike iyi ihe mkpuchi iji belata ihe ize ndụ nke mbufe n'ime izu atọ mbụ nke ọgwụgwọ.
• Ikuku ikuku kwesịrị ekwesị nke ime ụlọ dị mkpa. Nje bacteria TB nwere ike ịgbasa ngwa ngwa n'ime ụlọ mechiri emechi na obere oghere.
• N'ime izu ole na ole mbụ nke ọrịa ụkwara nta na-arụ ọrụ, zere ịnọ ma ọ bụ ịrahụ ụra n'otu ọnụ ụlọ gị na ndị ọzọ. Zere ịga ebe ọha na eze dị ka ebe ọrụ, ụlọ akwụkwọ, ogige ntụrụndụ wdg.
• Enwere ike igbochi TB na-eguzogide ọgwụ na ọtụtụ TB na-eguzogide ọgwụ site n'ịchọpụta ngwa ngwa nke ndị a na-enyo enyo na mpaghara TB juru ebe niile. Nleba anya ngwa ngwa nke ndị ọrịa, na-agbaso ntuziaka ọgwụgwọ akwadoro, nlekota nzaghachi nke ndị ọrịa na ọgwụgwọ ahụ na ijide n'aka na ọgwụgwọ ahụ agwụla nwekwara ike igbochi MDR na XDR TB.
• A ga-akpọtụrụ ndị na-ahụ maka ọrịa na ndị ọkachamara na-ahụ maka ahụike ọrụ ka ha mee ihe ịkpachara anya iji gbochie mgbasa nke TB (karịsịa n'ebe ndị mmadụ juru dị ka ụlọ mkpọrọ, ebe a na-elekọta ndị agadi, ebe nchekwa enweghị ebe obibi).
• A ghaghị iwere usoro gburugburu ebe obibi na nhazi dị mkpa iji gbochie mgbasa nke TB. Ihe ize ndụ nke ikpughe na TB na-ebelata ozugbo a kpachapụ anya ma ọ bụ usoro ndị ahụ. Enwere ike ịme ihe ndị ọzọ nkeonwe gụnyere iji ngwaọrụ nchebe iku ume.
• A na-enye ụmụ ọhụrụ ọgwụ Bacillus Calmette-Guerin (BCG) iji gbochie ụdị ụkwara nta siri ike na mpaghara ebe TB juru ebe niile.

Ajụjụ nke nke TB

1) Kedu otu m ga-esi gbochie onwe m ị nweta ụkwara nta?

Zenarị mmekọrịta chiri anya gị na ndị ọrịa TB a ma ama n'ebe ndị mmadụ juru na gburugburu dị ka ụlọ ọgwụ, ụlọ ọgwụ, ụlọ mkpọrọ, ma ọ bụ ebe obibi enweghị ebe obibi.

2) Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na echere m na ekpughere m onye nwere ọrịa TB?

Ọ bụrụ na ị chere na ekpughere gị onye nwere ọrịa TB, ị ga-akpọtụrụ dọkịta gị ma gwa ha gbasara mkpughe gị wee mee nyocha akpụkpọ ahụ TB ma ọ bụ nyocha ọbara TB.

3) ogwu ogwu TB (BCG) nwere ike inye aka gbochie XDR TB?

A na-akpọ ọgwụ mgbochi TB Bacille Calmette-Guérin (BCG), a na-ejikwa ya n'ọtụtụ mba iji gbochie ụdị TB siri ike na ụmụaka. Agbanyeghị, egosighi na ọ ga-egbochi TB kpamkpam n'ime onye were ọgwụ mgbochi BCG.

Ụlọ ọgwụ Apollo nwere ndị dọkịta ụkwara nta kacha mma na India. Ka ịchọta ndị dọkịta ụkwara nta kacha mma n'obodo gị dị nso, gaa na njikọ dị n'okpuru:
https://www.askapollo.com/book-health-check