Asthma: Ụdị, ihe kpatara ya, mgbaàmà, ihe ize ndụ, nchọpụta na ọgwụgwọ

Asthma bụ ọnọdụ iku ume na-adịghị ala ala nke a na-eji ọzịza na mbelata nke ụzọ ikuku, nke nwere ike iwepụta imi oke. N'ihi nke a, ndị mmadụ na-enwe ike iku ume, na-ahụ ụda na-eku ume mgbe ha na-eku ume, na-enwekwa mkpụmkpụ ume. Ọ nwekwara ike ịkpalite ụkwara.

Ụdị ụkwara ume ọkụ

Asthma nwere ike ịdị iche iche dabere n'ịdị njọ ya na ihe na-akpalite ya.

Dabere n'ịdị njọ, enwere ike ịchịkọta ya na:

• Dị nwayọọ na-adịte aka 
• Dị nwayọọ na-adịgide adịgide
• Na-agafeghị oke na-adịgide adịgide
• siri ike na-adịgide adịgide

Dabere na ihe na-akpalite, ọnọdụ a na-adịghị ala ala nwere ike ịbụ ụdị ndị a:

• Bronchial: Nke a bụ ụdị kachasị na-emetụta bronchi na ngụgụ.
• Ihe nfụkasị ahụ: A na-ebute ya n'ihi ihe nfụkasị ahụ dị ka anụ ụlọ, nri, ebu, pollen, wdg.
• Ihe dị mkpa: A na-ebute ụdị a n'ihi mkpasu iwe na ikuku anyị na-eku ume, dị ka anwụrụ sịga, ọrịa nje, ngwaahịa nhicha, senti, mmetọ ikuku, wdg.
• Ọrụ: A na-ebute ya n'ihi ihe na-akpalite n'ebe ọrụ dị ka gas, kemịkalụ, uzuzu, ma ọ bụ latex.
• N'abalị: Dị ka aha ahụ na-egosi, n'ụdị ụkwara ume ọkụ a, mgbaàmà na-akawanye njọ n'abalị.
• Ụkwara-iche: Ụdị a na-eji mgbaàmà dị ka ụkwara na-adịgide adịgide, akọrọ.
• Oge oge: Ụdị a na-eme naanị n'oge ụfọdụ n'afọ ma ọ bụ n'ọnọdụ ụfọdụ dị ka ikuku oyi n'oge oyi, pollen n'oge hay ọkụ, Wdg

Ihe kpatara Asthma

Asthma nwere mkpụrụ ndụ ihe nketa yana akụkụ gburugburu ebe obibi. Mkparịta ụka dị mgbagwoju anya n'etiti ihe abụọ a na-akpata ọrịa a na-adịghị ala ala. Ụfọdụ ihe na-akpatakarị gụnyere:

• Ọ bụrụ na otu ma ọ bụ ma nne na nna nke mmadụ nwere ụkwara ume ọkụ, ha na-enwe ike ịnweta ya.
• Ogologo akụkọ ihe mere eme nwata nke ọrịa nje nwere ike ịkpata ọnọdụ a.
• Mkpakọrịta ugboro ugboro na ihe allergens na mgbakasị ahụ nwere ike ịkpalite ụkwara ume ọkụ. Ihe nfụkasị ahụ na-emekarị n'ime ụlọ gụnyere uzuzu uzuzu, protein anụmanụ, dander sitere na anụ ụlọ, uzuzu na-egbu egbu sitere na ndị na-ehicha ụlọ, spores fungi, agba, na ọchịcha.
• Oke ikuku oyi na akọrọ nwere ike ịkpalite ọnọdụ a. 
• Mmetụta siri ike dị ka iti mkpu, ịchị ọchị, ịkwa ákwá, wdg, na nchekasị nwere ike ịkpalite ụkwara ume ọkụ.
• Enwere ike ịkpalite ya n'ihi mkpasu iwe n'ebe ọrụ dị ka gas, uzuzu, ma ọ bụ uzuoku kemịkal.
• Ọnọdụ gburugburu ebe obibi anwụrụ ọkụ, oke iru mmiri, na mmetọ ikuku siri ike na-ebutekarị ọnọdụ na nlọghachi.
• ise siga sịga na ụdị ụtaba ndị ọzọ na-eduga n'ihe ize ndụ dị ukwuu nke ịmalite ọnọdụ ahụ.
• Ọrịa iku ume dị ka flu na ka oyi baa kpalite ọkụ.
• N'ọnọdụ ụfọdụ, isonye na mmega ahụ na mmega ahụ nwere ike ịkpalite ọgụ.
• N'oge ha bụ nwata, ụmụ nwoke nwere ike ịmalite asthma karịa ụmụ agbọghọ. Agbanyeghị, n'oge dimkpa, ụmụ nwanyị na-etolite ọnọdụ ahụ ugboro ugboro karịa ụmụ nwoke.
• Ndị okenye na ụmụaka ndị buru oke ibu ma ọ bụ buru oke ibu nwere ike ibute ọrịa a.
• Ụfọdụ ọgwụ dị ka aspirin, beta-blockers, naproxen (Aleve), na ibuprofen (Motrin IB, Advil, ndị ọzọ) nwere ike ịkpata ọnọdụ a. 
• A na-etinye ihe nchekwa na sulfites n'ụdị ihe ọṅụṅụ na nri dị iche iche dị ka mkpụrụ osisi a mịrị amị, oporo, biya, poteto a hazichara, na mmanya.
• Ọrịa reflux nke Gastroesophageal (GERD) bụ ọnọdụ nke acids si n'afọ na-alaghachi na akpịrị.

Gịnị bụ ihe ize ndụ ya?

N'agbanyeghị ọtụtụ ihe ndị a kpọtụrụ aha na-akpata ọnọdụ a, ndị nchọpụta ka edoghị anya ihe kpatara ụfọdụ ndị ji ebute ọnọdụ ahụ ebe ndị ọzọ adịghị eme ya. Otú ọ dị, ụfọdụ ihe ize ndụ nwere ike ime ka ị nwee ike ịmalite asthma gụnyere:

• Akụkọ ezinụlọ nke ọnọdụ ma ọ bụ ihe nfụkasị ahụ - ndị nwere onye ikwu ọbara nwere ọnọdụ a, dị ka nne ma ọ bụ nna ma ọ bụ nwanne.
• Ihe nfụkasị ahụ dị ka rhinitis nfụkasị ahụ (hay fever) ma ọ bụ atopic dermatitis.
• Ịbụ oke ibu ma ọ bụ obese.
• Ịṅụ sịga na ikpughe anwụrụ ọkụ nke aka abụọ.
• Nkpughe na uzuzu iyuzucha ma ọ bụ ụdị mmetọ ndị ọzọ.
• Ngosipụta ihe na-akpalite ọrụ dị ka kemịkalụ eji na ntutu isi, ọrụ ugbo na imepụta ihe.
• Ikpughe na allergens.
• Mkpughe na kemịkalụ mgbakasị ahụ.
• Ikpughere ọgwụ ndị dị ka aspirin, NSAIDs.
• Ụmụaka dị obere ọmụmụ nwere ohere dị elu nke ịmalite ọnọdụ ahụ.
• Ọrịa iku ume.
• Ihuigwe.
• Mmega ahụ dị oke egwu.

ejikọtawo ịrị elu nke ndị bi n'obodo mepere emepe na mmụba na mmụba na mmụba nke ụkwara ume ọkụ.

mgbaàmà

Enwere isi mgbaàmà anọ nke asthma. Ndị a gụnyere:

• ụkwara
• Na-eku ume na iku ume (ụda ịhịa aka n'ahụ dị elu n'ihi ikuku na-agbagwoju anya site n'okporo ụzọ ikuku dị warara).
• Ntutu ume.
• Mmetụta siri ike n'ime obi.

Ihe mgbaàmà ndị ọzọ nke ụkwara ume ọkụ gụnyere

• Ụkwara nke na-akawanye njọ n'abalị.
• Mgbaàmà ndị a na-abụkarị episodic, na ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike ịga ogologo oge na-enweghị mgbaàmà ọ bụla.
• Ihe na-ebutekarị maka mgbaàmà ụkwara ume ọkụ gụnyere ikpughe na ihe ndị na-afụ ụfụ (ajị uzuzu, anụ ụlọ, ebu, ọchịcha, na pollen), ọrịa nje, na mmega ahụ.
• Ọtụtụ n'ime ihe ịrịba ama na mgbaàmà na-abụkarị ndị a na-akọwaghị, a na-ahụkwa ya na ọnọdụ ndị ọzọ. 
• Mgbaàmà ndị nwere ike na-atụ aro ọnọdụ ndị ọzọ na-abụghị ụkwara ume ọkụ bụ ọnụnọ nke mgbaàmà jikọtara (dịka ede akwụkwọ, ahụ erughị ala obi, ike ọgwụgwụ, na isi ọkụ), mgbaàmà ọhụrụ na-amalite n'oge agadi, na enweghị nzaghachi nye ọgwụ kwesịrị ekwesị maka ụkwara ume ọkụ.
• Ọnụọgụ obi na-abawanye, ọnụọgụ iku ume na-abawanye, yana mbọ achọrọ maka iku ume.
• Iji akwara ngwa na-eku ume site na ụda ume na-ebelata.
• n'okpuru ebe nkịtị oxygen larịị n'ime ahụ mmadụ. Ọkwa oxygen dị ala bụ ihe dị ize ndụ na-egosi ọdịda iku ume.
• Oyobio
• Mbelata ọrụ ngụgụ.
• Ịrahụ ụra siri ike n'ihi mgbaàmà ndị a kpọtụrụ aha n'elu. 

N'ebe ụfọdụ, ihe mgbaàmà nke ụkwara ume ọkụ nwere ike ịkawanye njọ, ma ọ bụ ọkụ ọkụ nwere ike ime n'ọnọdụ ndị a:

• Nnukwu ike ma ọ bụ mmega ahụ gabigara ókè. 
• Ikpughe na gas na-ewe iwe, uzuzu kemịkalụ, ma ọ bụ uzuzu n'ihi ọnọdụ ọrụ.
• Ikpughe na allergens dị ka pollen, dander, spores, wdg.

Kedu mgbe ị ga-ahụ dọkịta?

N'ọtụtụ mmadụ, ụkwara ume ọkụ adịghị njọ ma ọ bụ dị njọ. Ọ bụ ezie na ọnọdụ ahụ enweghị ọgwụgwọ, ọ na-adị mfe ijikwa ya na mgbanwe ndụ ụfọdụ na ndụmọdụ nlekọta, na-enye ndị mmadụ ohere ibi ndụ dị mma na ahụike. Ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị mmadụ na-enwe obere ọkụ ọkụ mgbe ụfọdụ, ọnọdụ ụfọdụ chọrọ nleta dọkịta, na-emekarị na mberede. Oge igbu oge ọ bụla n'ịchọ ọgwụgwọ mberede maka mgbaàmà ụkwara ume ọkụ ndị a nwere ike ịdị egwu:

• Ọ bụrụ na ị na-eche ihu mkpụmkpụ ume nke na-akawanye njọ ngwa ngwa.
• Ọ bụrụ na ahụ erughị gị ala ọbụlagodi mgbe ị mechara ọgwụ inhaler.
• Ọ bụrụ na ị na-enwe nnukwu mkpụmkpụ ume mgbe ị na-eme ihe omume kwa ụbọchị. 

Akwụkwọ Oge Oge. 

Kpọọ 1860-500-1066 ka ịdepụta oge.

Ọnọdụ ndị ọzọ chọrọ ileta dọkịta gị gụnyere:

• Ọ bụrụ na ị bụ onye ọrịa asthmatic.
• Iji lelee ọnọdụ asthmatic gị mgbe nyochachara ya.
• Ọ bụrụ na ị hụ asthma gị na-akawanye njọ.
• Ka elele ọgwụgwọ gị.

Mgbagwoju anya nke Asthma

Asthma bụ ọrịa na-adịghị ala ala, yana gị na ya ga-ebikọ ọnụ. Ọ bụrụ na i meghị kpachara anya nke ọma na ihe mgbochi, ụfọdụ nsogbu ị nwere ike ịnwe bụ:

• Nsogbu ihi ụra n'ihi iku ume na ụkwara.
• Ụlọ akwụkwọ, kọleji, ma ọ bụ ọrụ na-efunahụ n'ihi ọkụ ọkụ.
• Mmetụta-mmetụta n'ihi iji ogologo oge nke inhaler na ọgwụ. 

Kedu ka esi achọpụta Asthma?

Nchọpụta ụkwara ume ọkụ na-adaberekarị na akụkọ ahụike yana nyocha anụ ahụ nke ọma. Ndị nwere ọnọdụ a na-enwekarị akụkọ ihe mere eme na-adịghị ala ala nke rhinitis nfụkasị ahụ, allergies, iku ume, ụkwara, na ike iku ume n'oge mgbatị ahụ ma ọ bụ mgbe ị dinara ala n'abalị. Mgbe ọnọdụ ndị a na-ebelata site na ọgwụ, ọ na-egosi na onye ahụ na-arịa ụkwara ume ọkụ. 

Ụfọdụ usoro nchoputa enyemaka na nchoputa gụnyere:

• Spirometry: A na-eji ya tụọ ọrụ ngụgụ ka onye ahụ na-eku ume n'ime tube. Ọ bụrụ na ngụgụ onye ahụ na-akawanye mma mgbe nchịkwa nke bronchodilator dị ka albuterol, nke a na-akwado nchoputa nke ụkwara ume ọkụ. 

Otú ọ dị, ọ dị mkpa iburu n'obi na nyocha ọrụ ngụgụ nkịtị anaghị ewepụ ohere nke ọnọdụ ahụ.

• Ntụle nitric oxide e kupụrụ ekupụrụ (FeNO): A na-eme ya site na mgbatị iku ume dị mfe. Mmụba ọkwa nke nitric oxide e kupụrụ ume na-egosi mbufụt nke “nfụkasị”, nke a na-ahụ na ụkwara ume ọkụ.
• Nnwale akpụkpọ ahụ maka ikuku ikuku nkịtị: Ọnụnọ nke mmetụta uche na allergies gburugburu ebe obibi na-abawanye ohere nke ụkwara ume ọkụ. Nnwale akpụkpọ ahụ bara uru iji chọpụta allergies na ihe gburugburu ebe obibi.
• Nnwale ịma aka Methacholine: Nnwale a na-achọpụta hyper-anabata ụzọ ikuku. Ọchịchọ nke tubes iku ume ka ọ dị warara na nzaghachi iwe iwe ka a na-akpọ hyper-responsiveness.
• Eosinophils sputum: Nke a bụ akara ọzọ maka "nfụkasị” mbufụt hụrụ na-adịghị ala ala ọnọdụ dị ka ụkwara ume ọkụ.
• Onyonyo obi: A na-ejikwa ule onyonyo a nke nwere ike igosi hyperinflation ma nyere aka wepụ ọnọdụ ndị ọzọ, dị ka nyocha obi, n'ọnọdụ ụfọdụ.
• Nnwale ọbara: Nke a na-enyere aka ịmata ọdịiche dị n'ụdị ụkwara ume ọkụ. Nnwale ọbara na-enyere aka ịmata ọkwa mgbochi nfụkasị ahụ (IgE) ma ọ bụ sel ọbara ọcha pụrụ iche nke a na-akpọ eosinophils jikọtara ya na ihe nfụkasị ahụ ma ọ bụ extrinsic asthma.

Ọgwụgwọ maka Asthma

Ebe ọ bụ na enweghị ike ịgwọ ọrịa asthma, ebumnuche maka ọgwụgwọ ụkwara ume ọkụ gụnyere:

• Nlekọta akara ngosi zuru oke.
• Belata ihe na-akpalite.
• Jikwaa ọrụ ngụgụ nkịtị.
• Nọgide na-arụ ọrụ nkịtị na ịdị mma nke ndụ.
• Ọgwụ ndị e depụtara kwesịrị inwe mmetụta dị ntakịrị.

Ọgwụgwọ maka ọnọdụ a na-agụnyekarị ọgwụ ogologo oge, enyemaka mbụ ma ọ bụ enyemaka ngwa ngwa, mgbatị iku ume, na ọgwụgwọ ụlọ. Dabere na ọnọdụ gị, ahụike zuru oke, afọ, na ihe na-akpalite, dọkịta gị ga-ekpebi atụmatụ ọgwụgwọ kacha mma maka ụkwara ume ọkụ gị.

A na-eji ụdị ọgwụ dị iche iche eme ihe dị ka ọgwụ, a pụkwara ịchịkọta ndị a n'ime ọgwụ ndị na-adịte aka na ọgwụ enyemaka ngwa ngwa. 

Ihe ndị na-egbochi mkpali kachasị dị irè bụ corticosteroids inhalation (ICS) ma bụrụ ndị a na-ewere dị ka nke mbụ. A ghọtara ICS dị ka ihe dị irè nke ukwuu n'ibelata ihe ize ndụ nke ụkwara ume ọkụ. Ngwakọta nke ICS na bronchodilator na-eme ogologo oge (LABA) nwere mmetụta bara uru dị ukwuu n'ịkwalite njikwa ụkwara ume ọkụ.

Ọgwụ ndị a na-ejikarị eme ihe maka ọnọdụ a bụ:

• Bronchodilators na-eme mkpụmkpụ (Albuterol) na-enyere aka inye ahụ efe ngwa ngwa ma nwee ike iji ya na mgbaàmà mmega ahụ kpatara.
• Steroid inhaled (budesonide, fluticasone, mometasone, beclomethasone, flunisolide, ciclesonide) bụ usoro ọgwụgwọ mgbochi mkpali nke mbụ.
• A na-agbakwunye bronchodilators na-eme ogologo oge (formoterol, salmeterol, vilanterol) na ICS dị ka ọgwụgwọ mgbakwunye.
• Leukotriene modifiers zafirlukast, (montelukast, zileuton) na-eje ozi dị ka ihe mgbochi mkpali.
• Ndị ọrụ anticholinergic (ipratropium bromide, tiotropium) nwere ike inye aka belata mmepụta sputum.
• Enwere ike iji ọgwụgwọ mgbochi IgE (omalizumab) mee ihe n'ụdị nfụkasị ahụ.
• Enwere ike iji ọgwụgwọ mgbochi IL5 (mepolizumab, reslizumab) mee ihe na ụkwara ume ọkụ eosinophilic.
• Chromones (cromolyn, nedocromil) na-eme ka mkpụrụ ndụ mast guzosie ike (sel nfụkasị ahụ) mana a naghị eji ya eme ihe na ụlọ ọgwụ.
• Theophylline na-enyere aka na bronchodilation (mepee ụzọ ikuku) mana a naghị ejikarị ya eme ihe na ụlọ ọgwụ n'ihi profaịlụ na-adịghị mma.
• Steroid nke sistemu (prednisone, prednisolone, methylprednisolone [Solu-Medrol, Medrol, dexamethasone) bụ ọgwụ mgbochi mkpali a na-eji agwọ ọkụ ọkụ mana enwere ọtụtụ mmetụta.
• Ọgwụ mgbochi monoclonal ga-adị n'ime afọ ole na ole sochirinụ iji gwọọ ọnọdụ a.
• immunotherapy ma ọ bụ ogbugba ihe nfụkasị ahụ na-ebelata ojiji ọgwụ n'ụdị nfụkasị nke ọnọdụ ahụ.
• A na-enyekarị ọgwụ site na inhaler ma ọ bụ ngwọta nebulizer. Ịkwụsị sịga ma ọ bụ ibelata anwụrụ ọkụ dị mkpa n'ịgwọ ụkwara ume ọkụ. Ọgwụgwọ ọnọdụ dị ka nfụkasị rhinitis na gastroesophageal reflux ọrịa (GERD) na-akwalite njikwa akara. Ịgba ọgwụ mgbochi ọrịa influenza a na-enyekwa oyi baa ka a na-eme ka ọ ghara ịka njọ.
• Ọ bụ ezie na a na-emeso ọtụtụ ndị nwere ụkwara ume ọkụ dị ka ndị ọrịa na-apụ apụ, a na-ejikwa nnukwu mkparị na ngalaba mberede. Ndị ọrịa a chọrọ oxygen mgbakwunye, nchịkwa nke steroid sistemu, bronchodilators dị ka ngwọta nebulized. A na-ezigara ndị ọrịa nwere nsonaazụ na-adịghị mma na ọkachamara (pulmonologist ma ọ bụ allergist).

Ọ bụ ezie na ụfọdụ n'ime ihe ndị a bụ maka iji nwa oge eme ihe, ndị ọzọ bụ ọgwụ ndị na-adịte aka nke dị mkpa ka a na-aṅụ kwa ụbọchị iji gbochie mgbaàmà nke ụkwara ume ọkụ. Ndị a na-agụnye corticosteroids inhaled, leukotriene modifiers, beta-agonists, ngwakọta inhaler, na theophylline.

Ọgwụ enyemaka ngwa ngwa/ọgwụ enyemaka mbụ bụ ọgwụ eji enye enyemaka ngwa ngwa, obere oge site na mgbaàmà nke ụkwara ume ọkụ. Ndị dọkịta nwekwara ike ịkwado ka ewere ya tupu mgbatị ahụ ma ọ bụ ihe omume siri ike. Ndị a na-agụnye nebulizers na ndị na-anapụta ihe na-enyere gị aka ikuba ọgwụ n'ime ngụgụ gị n'oge ọkụ ọkụ. Bronchodilators na-enyere aka mee ka ahụ ike nke ngụgụ gị gbasie ike. Ihe mgbochi mkpali na-enyere aka lekwasịrị anya na ọgụ mbufụt na ngụgụ gị.

Omume iku ume na-aba uru nke ukwuu n'ijikwa ụkwara ume ọkụ n'ime ogologo oge. Mmega ahụ na-enyere gị aka ịfefe ikuku karịa na ngụgụ gị. Ka oge na-aga, mmega ahụ iku ume na-enyere aka ịbawanye ikike ngụgụ na ịlụ ọgụ siri ike nke mgbaàmà ụkwara ume ọkụ. 

Ngwọta ụlọ: Ụfọdụ ọgwụgwọ ụlọ na-adị irè n'ibelata mgbaàmà site n'ịbawanye ma nwee ike ịbata. Kọfị na caffeinated teas na-enyere aka imeghe ụzọ ikuku ma mee ka mgbaàmà dị mfe ruo awa anọ. Ikuku mmanụ dị mkpa, dị ka eucalyptus, lavender, basil, na-enyekwara aka belata mgbaàmà gị.

Ngwọta ụlọ maka Asthma

Ọtụtụ ọgwụgwọ ụlọ nwere ike inye aka jikwaa ụkwara ume gị. Ụfọdụ ọgwụgwọ dị irè gụnyere:

• ginger: Bee ginger n'ime obere iberibe ma tinye ya na mmiri esi. Kwe ka ọ nọrọ nkeji ise. Na-aṅụ ya mgbe ọ jụrụ.
• Mmanụ mọstad: Kpoo mmanụ mọstad na obere kafur. Mgbe ọ dị jụụ, kpoo ya na igbe.
• Fig: Wunye mkpụrụ fig 3 n'ime mmiri n'abali. N'ụtụtụ, rie mkpụrụ fig ma ṅụọ mmiri.
• Galiki: Sichaa galik 3 n'ime otu iko mmiri ara ehi, ṅụọ ya mgbe ọ jụrụ.
• Kọfị: Kọfị bụ ezigbo bronchodilator.

Kedu ka ị ga-esi gbochie asthma? 

Enweghị ike igbochi ụkwara ume ọkụ. Otú ọ dị, e nwere ọtụtụ ụzọ isi jikwaa na igbochi ya ịba ụba n'ime ihe omume dị egwu, nke na-eyi ndụ egwu. Dọkịta gị ma ọ bụ ọkachamara n'akpa ume ga-ewepụtara gị atụmatụ nlekọta nke ga-agụnye usoro mgbochi ndị a:

• Soro atụmatụ mmemme asthma: Site n'enyemaka nke dọkịta gị na ndị otu ahụike, were ọgwụ ndị enyere gị aka iji jikwaa ọgụ ụkwara ume ọkụ. Ọ bụ ọrịa na-aga n'ihu na-achọ nlekọta na ọgwụgwọ mgbe niile.
• Were ọgwụ mgbochi ọrịa influenza na oyi baa: A na-enye ọgwụ mgbochi ọrịa flu na oyi baa iji gbochie ọkụ ọkụ.
• Chọpụta ma zere ihe na-akpalite: Ọtụtụ ihe allergens na mgbakasị ahụ sitere na pollen ruo na mmetọ ikuku ga-ebute ọgụ.
• Nyochaa iku ume gị: A na-eji mita kacha elu ebe obibi tụọ na ịdekọ oke ikuku ikuku. A na-amata ụkwara, iku ume ma ọ bụ mkpụmkpụ ume dị ka ihe ịrịba ama ịdọ aka ná ntị nke mwakpo, na ekwesịrị ime ihe ozugbo.
• Chọpụta ma gwọọ ọgụ n'oge: O yikarịrị ka mmadụ ga-enwe mwakpo siri ike ma ọ bụrụ na achọpụtara ọgụ wee gwọọ ya n'oge. Mgbe ọ̀tụ̀tụ̀ ọ̀tụ̀tụ̀ ịgba ọsọ gị na-ebelata, ọ bụ njikere maka mwakpo na-abịa. Were ọgwụ gị dịka a gwara gị wee kwụsị ozugbo ọrụ ọ bụla nwere ike ịkpalite mwakpo ahụ. Ọ bụrụ na mgbaàmà gị anaghị akawanye mma, nweta enyemaka ahụike dịka enyere gị aka na atụmatụ mmemme gị.
• Were ọgwụ ahụ dịka edepụtara ya: Naanị n'ihi na mgbaàmà gị yiri ka ọ na-akawanye mma, agbanwela ọgwụ na-enweghị echiche dọkịta. Ọ dị mma iburu ọgwụ ahụ maka nleta ahụike ọ bụla ka dọkịta wee lelee ojiji nke ọgwụ ugboro abụọ ma nyere gị aka ị nweta ọgwụ kwesịrị ekwesị.
• Lezienụ anya na mmụba nke inhaler na-enye enyemaka ngwa ngwa: Ọ bụrụ na mmadụ achọpụta na ọ na-abawanye na iji ihe na-enye ume ngwa ngwa, dị ka albuterol, ọ na-egosi na a naghị achịkwa ụkwara ume ọkụ. Dọkịta gị ga-edozi ọgwụgwọ ahụ.

Akpachara anya ị ga-eme n'oge ọrịa COVID-19

A na-ekwu na ndị nwere comorbidities nọ na ngalaba ihe egwu dị elu maka Covid-19. Ebe ọrịa abụọ a bụ ọnọdụ iku ume, COVID-19 nwere ike bute ọrịa siri ike na ndị na-arịa ụkwara ume ọkụ. Yabụ na ndị nwere ọnọdụ iku ume na-adịghị ala ala kwesịrị ịkpachara anya ndị a iji chebe onwe ha na COVID-19:

• Nọrọ n'ụlọ ka o kwere mee ka ibelata ihe ize ndụ nke ikpughe.
• Kwakọba akụrụngwa ọgwụ gị.
• Na-edobe anya gị na ndị ọzọ kwa ụbọchị.
• Na-anọ n'ebe ndị ọzọ na-arịa ọrịa nọ.
• Jiri ncha na mmiri na-ehicha aka gị mgbe mgbe ma ọ bụ jiri ihe nchacha aka na-egbu mmanya. 
• Ọ bụrụ na onye nọ n'ụlọ gị na-arịa ọrịa, kewapụ ya na ezinụlọ ndị ọzọ iji belata ihe egwu nke ọrịa COVID-19.
• Hichaa ma kpochapụ ihe ndị gị na ezinụlọ gị na-emetụ ugboro ugboro. Ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume, mee ka onye na-enweghị ụkwara ume ọkụ na-arụ ọrụ nhicha na ịsa ahụ n'ụlọ. 
• Na-asachapụ ma kpochapụ ebe dị ka ekwentị, ihe ndị dịpụrụ adịpụ, tebụl, isi ọnụ ụzọ, ọkụ ọkụ, countertop, aka, desks, ahụigodo, ụlọ mposi, mmiri mmiri, na sink kwa ụbọchị. 
• Ekekọrịtala ihe onwunwe nkeonwe dịka iko na akwa nhicha.

Tinyere ịkpachara anya ndị a, ị ga-arapara n'ahụ atụmatụ ụkwara ume gị nke dọkịta gị na ndị otu nlekọta ahụike chepụtara, nke gụnyere:

• Gaa n'ihu ọgwụ gị ugbu a, gụnyere ndị na-eku ume nwere steroid (ma ọ bụ corticosteroids) n'ime ha. 
• Akwụsịla ọgwụ ọ bụla ma ọ bụ gbanwee atụmatụ ọgwụgwọ gị na-agwaghị dọkịta na-agwọ gị okwu.
• Gị na dọkịta gị kparịta nchegbu ọ bụla gbasara ọgwụgwọ gị.
• Mara ka esi eji inhaler gị.
• Zere ihe ọ bụla nwere ike ịkpalite.
• Mmetụta siri ike nke COVID-19 kpatara nwere ike ịkpalite ọgụ. Mee ihe iji nagide nrụgide gị na nchegbu. Kpọọ dọkịta na-agwọ gị ka ị mara ka ị ga-esi merie egwu gị.

mmechi

Asthma bụ ọnọdụ na-adịghị ala ala. Ọ bụ ọrịa ebe ikuku na-aza aza, na bronchial tubes dị warara n'ihi mmepụta imi imi, na akwara na-agbakọ na-eme ka iku ume nkịtị sie ike. Nye ụfọdụ, ọ pụrụ ịbụ obere ihe isi ike, ebe ndị ọzọ, ọ pụrụ ịkpata mwakpo ụkwara ume ọkụ na-eyi ndụ egwu.

Ọnọdụ a na-adịghị ala ala chọrọ nyocha ahụike yana ndị ọkachamara ahụike nwere ike ịgwọ ya kpamkpam. Ọ na-ebutekarị iku ume, mgbu n'obi, ụkwara, na iku ume. Ịmalite mgbaàmà na-adịkarị n'etiti ndị ọrịa asthmatic. Site na atụmatụ ime asthma kwesịrị ekwesị yana ọgwụ ndị na-abịa n'oge, enwere ike ịchịkwa ụkwara ume ọkụ nke ọma.

Ajụjụ A na-azakarị

Kedu ka m ga-esi zere ihe na-akpata ụkwara ume ọkụ?

Nke a bụ ụzọ ụfọdụ ị ga-esi zere ihe na-akpalite:

• Iji ihe mkpuchi ikuku na-ebelata ọnụ ọgụgụ nke allergens ikuku.
• Imebi ihe ndozi na idobe ụlọ na gburugburu gị ọcha na ịdị ọcha.
• Ịkwado iru mmiri kacha mma site n'enyemaka nke dehumidifier.
• Na-egbochi uto nke ebu site na ihicha ụlọ ịsa ahụ gị mgbe niile.

Kedu ka esi elele ọnụego kacha elu?

Ị nwere ike tụọ ọnụ ọgụgụ kacha elu expiratory eruba gị (PEFR) ngwa ngwa site na ngwaọrụ ejiri aka dị ka mita kacha elu. Ngwaọrụ a ga-atụle ike ngụgụ gị nwere ike ịkwapụ ikuku n'ime ha. Onye na-ahụ maka ahụike gị ga-adụ gị ọdụ gbasara ụdị mita kacha elu ị ga-eji.

Kedu ihe ụfọdụ bụ isi mmetụta nke bronchodilator?

Ụbụrụ, obi mgbawa ngwa ngwa, ịma jijiji, na isi ọwụwa na-abụkarị ụfọdụ mmetụta dị mkpa nke bronchodilators na ọgwụ na-enye aka ngwa ngwa nke ụkwara ume ọkụ. Mmetụta ndị a na-akawanye njọ site n'ụdị ọnụ karịa nke ikuru ume.