آنسفالیت - انواع، علل، علائم، خطرات، عوارض، تشخیص، درمان و پیشگیری

آنسفالیت چیست؟

انسفالیت یک بیماری پزشکی است که با التهاب بافت مغز مشخص می‌شود و اغلب توسط عفونت‌های ویروسی ایجاد می‌شود. در حالی که می‌تواند با علائم خفیف آنفولانزا شروع شود، برخی موارد می‌توانند به سرعت به مشکلات شدیدتری مانند گیجی، تشنج، مشکل در حرکت و تغییرات در شخصیت یا هوشیاری تبدیل شوند. در صورت عدم درمان، انسفالیت شدید می‌تواند تهدید کننده زندگی شود.

انواع ویروس‌ها می‌توانند باعث آنسفالیت شوند، از جمله ویروس هرپس سیمپلکس (HSV)، ویروس‌های منتقله از پشه، ویروس‌های منتقله از کنه، ویروس هاری، انتروویروس‌ها و ویروس‌های مسئول اوریون، سرخجه و آبله مرغان. در برخی موارد، آنسفالیت می‌تواند توسط عفونت‌های باکتریایی یا واکنش‌های خودایمنی نیز ایجاد شود.

اگرچه آنسفالیت نسبتاً نادر است، اما نیاز به تشخیص و مداخله به موقع دارد. بهبودی، به ویژه با درمان زودهنگام، امکان‌پذیر است، اما برخی افراد ممکن است اثرات عصبی ماندگاری را تجربه کنند. افراد در معرض خطر بیشتر شامل کودکان خردسال، افراد مسن و افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند.

انواع آنسفالیت

انسفالیت عفونت دو نوع است:

1. آنسفالیت اولیه - در آنسفالیت اولیه، باکتری یا عفونت ویروسی مستقیماً مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهد. ممکن است در یک ناحیه باقی بماند یا به بافت‌های مجاور گسترش یابد. گاهی اوقات، آنسفالیت اولیه به دلیل فعال شدن مجدد یک ویروس غیرفعال از عفونت‌های قبلی ایجاد می‌شود.
2. آنسفالیت ثانویه - آنسفالیت ثانویه معمولاً به دلیل نقص سیستم ایمنی ایجاد می‌شود. در اینجا سلول‌های ایمنی به جای از بین بردن عوامل بیماری‌زا، به سلول‌های سالم مغز حمله می‌کنند. این نوع التهاب مغز عمدتاً دو تا سه هفته پس از عفونت اولیه ایجاد می‌شود.

علائم آنسفالیت

علائم آنسفالیت می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و اغلب با علائمی شبیه آنفولانزا شروع می‌شود. این بیماری می‌تواند به سرعت بدتر شود، به خصوص در کودکان، سالمندان یا افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.

علائم خفیف (علائم اولیه)

• سردرد
• Febbre
• خستگی یا ضعف عمومی
• دردهای عضلانی و مفصلی

علائم شدید (نیاز به مراقبت فوری پزشکی)

• تشنج
• گیجی، هذیان یا توهم
• آشفتگی یا تغییرات شخصیتی
• فلج در قسمت‌هایی از صورت یا بدن
• ضعف یا سفتی عضلانی
• مشکل در صحبت کردن یا درک گفتار
• مشکلات شنوایی
• دوبینی یا تاری دید
• تغییر حس بویایی (مثلاً بوی تعفن یا سوختگی)
• از دست دادن هوشیاری یا کما

علائم آنسفالیت در نوزادان و کودکان خردسال

• برجسته شدن فونتانل (نقطه نرم روی سر نوزاد)
• گریه مداوم یا با صدای بلند
• تهوع و استفراغ
• سفتی یا عدم انعطاف پذیری بدن
• تحریک‌پذیری یا بهانه‌گیری غیرمعمول

چه موقع باید یک دکتر را ببینید

به دنبال رسیدگی فوری پزشکی اگر شما یا فرزندتان موارد زیر را تجربه کردید:

• سردرد شدید
• گیجی ناگهانی یا تغییر وضعیت ذهنی
• تشنج
• از دست دادن هوشیاری
• علائم آنسفالیت در نوزادان (به خصوص برآمدگی فونتانل یا تغذیه نامناسب)

تشخیص و درمان زودهنگام آنسفالیت برای جلوگیری از آسیب عصبی پایدار یا عوارض تهدیدکننده زندگی بسیار مهم است.

صدا 1860-500-1066 برای رزرو یک قرار ملاقات

چه چیزی باعث آنسفالیت می شود؟

علت دقیق آنسفالیت در بسیاری از موارد برای پزشکان ناشناخته است. با این حال، عفونت ویروسی علت شایع این بیماری است. در برخی موارد نادر، عفونت‌های باکتریایی و بیماری‌های التهابی غیرعفونی نیز ممکن است منجر به آنسفالیت شوند.

عفونت های ویروسی رایج که باعث انسفالیت می شوند

• ویروس هرپس سیمپلکس (HSV): هر دو نوع HSV نوع ۱ و HSV نوع ۲ می‌توانند منجر به آنسفالیت شوند. در آنسفالیت مرتبط با HSV نوع ۱، بیماران حتی ممکن است دچار آسیب مغزی یا مرگ شوند. با این حال، موارد این عفونت‌ها نادر است.
• سایر ویروس های تبخال: انسفالیت همچنین می تواند ناشی از ویروس اپشتین بار (مرتبط با مونونوکلئوز عفونی) و ویروس عفونت واریسلا زوستر (مرتبط با آبله مرغان و دودکش).
• انتروویروس ها: گاهی اوقات، بیماران پس از عفونت با ویروس فلج اطفال و ویروس کوکساکی، دچار آنسفالیت می‌شوند.
• ویروس های منتقله از پشه: احتمال ابتلا به آنسفالیت پس از عفونت‌های ویروسی منتقله از پشه مانند وست نیل و لا کراس وجود دارد.
• بیماری هاری ویروس: اگر سگ‌های آلوده (حامل ویروس هاری) شما را گاز بگیرند، ممکن است به آنسفالیت مبتلا شوید.
• عفونت های دوران کودکی: کودکان پس از ابتلا به اوریون، در معرض خطر بالای ابتلا به آنسفالیت هستند. سرخک (rubeola) یا آلمانی سرخک عفونت های (سرخچه).

عوامل خطر مرتبط با آنسفالیت چیست؟

گروه های خاصی از جمعیت در معرض خطر بیشتری برای ابتلا هستند انسفالیت آنها عبارتند از:

• سن: نوزادان کوچک، کودکان و افراد مسن در گروه خطر قرار می گیرند آنسفالیت.
• سیستم ایمنی ضعیف: بیمارانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مانند ایدز بیماران) یا مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی برای سایر مسائل خطر ابتلا به آن بالاست آنسفالیت.
• منطقه جغرافیایی: افرادی که در مناطقی با شیوع بالای ویروس های پشه یا کنه زندگی می کنند، مستعد ابتلا به این ویروس هستند. آنسفالیت.
• تنوع فصلی: خطر آنسفالیت ممکن است در تابستان به دلیل افزایش فعالیت پشه ها و ویروس های منتقله از کنه افزایش یابد.

آیا آنسفالیت می تواند منجر به عوارض شود؟

انسفالیت اگر به یک سن آسیب پذیر تعلق دارید، علائم شدید دارید یا به دنبال مراقبت پزشکی نباشید، ممکن است منجر به عوارض شود. عوارض شایع عبارتند از:

• التهاب بافت های مغز که منجر به کما یا حتی مرگ می شود
• فلج
• مشکلات حافظه
• خستگی پایدار
• مشکلات هماهنگی عضلات
• اختلالات بینایی و شنوایی
• چالش در صحبت کردن

تشخیص آنسفالیت

تست های تشخیصی شامل موارد زیر است:

• تصویربرداری از مغز: اگر علائم احتمال آنسفالیت را نشان دهد، اغلب اولین آزمایش است. این تصاویر ممکن است تورم مغز یا هر وضعیت دیگری را که ممکن است علت اصلی علائم باشد، مانند تومور، نشان دهد. فن آوری ها ممکن است شامل تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) باشد که می تواند تصاویر مقطعی و سه بعدی دقیقی از مغز تولید کند، یا اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT).
• ضربه زدن به ستون فقرات (پنکسیون کمری): در حین ضربه زدن به ستون فقرات، پزشک یک سوزن را به قسمت پایین کمر وارد می کند تا مایع مغزی نخاعی (CSF) را استخراج کند، مایع محافظی که مغز و ستون فقرات را احاطه کرده است. هر گونه تغییر در مایع نشان دهنده عفونت و التهاب در مغز است.
• سایر آزمایشات آزمایشگاهی: نمونه‌های خون یا ادرار یا ترشحات پشت گلو را می‌توان برای ویروس‌ها یا سایر عوامل عفونی آزمایش کرد.
• الکتروانسفالوگرام (EEG): پزشک ممکن است EEG را تجویز کند، آزمایشی که در آن توالی‌هایی از الکترودها به پوست سر چسبانده می‌شوند. EEG حرکت الکتریکی مغز را ثبت می کند و هر گونه ناهنجاری که با تشخیص مطابقت داشته باشد ثبت می شود.
• بیوپسی مغز: به ندرت، در صورت تشدید علائم و بی اثر بودن درمان، فرآیند استخراج نمونه کوچکی از بافت مغز انجام می شود.

درمان آنسفالیت

درمان موارد خفیف، که ممکن است به عنوان آنفولانزا اشتباه گرفته شود، عمدتاً شامل موارد زیر است:

• استراحت کامل در رختخواب
• افزایش مصرف مایعات
• داروهای ضد التهابی مانند استامینوفن، ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم برای کاهش سردرد و دما

مراقبت های حمایتی

مراقبت های حمایتی اضافی نیز در بیمارستان برای افراد مبتلا به آنسفالیت شدید مورد نیاز است. مراقبت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• کمک به تنفس، نظارت مداوم بر تنفس و ضربان قلب
• مایعات داخل وریدی برای اطمینان از هیدراتاسیون کافی
• داروهای ضد التهابی مانند کورتیکواستروئیدها برای کاهش تورم و فشار داخل جمجمه
• داروهای ضد تشنج مانند فنی توئین برای جلوگیری از تشنج

پیگیری درمانی

پس از بیماری اولیه، بسته به شدت ممکن است نیاز به درمان اضافی باشد. درمان شامل:

• ورزش درمانی برای بهبود قدرت و تحرک
• کار درمانی برای ایجاد مهارت های روزمره
• گفتار درمانی برای یادگیری مجدد کنترل عضلات و بازسازی گفتار
• روان درمانی برای کسب دانش در مورد استراتژی های بقا و مهارت های رفتاری جدید

اقدامات پیشگیرانه علیه آنسفالیت

اگرچه آنسفالیت همیشه قابل پیشگیری نیست، اما انجام اقدامات پیشگیرانه می‌تواند خطر قرار گرفتن در معرض ویروس‌ها یا باکتری‌های عامل آن را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. در اینجا نحوه انجام این کار آمده است:

1. بهداشت مناسب را رعایت کنید

• دست‌های خود را مرتباً با آب و صابون بشویید - مخصوصاً قبل از غذا خوردن و بعد از استفاده از دستشویی.
• کودکان را تشویق کنید که چه در خانه و چه در بیرون از خانه، نکات بهداشتی را رعایت کنند.

2. از اشتراک گذاری اقلام شخصی خودداری کنید

• حوله، شانه، ظروف، لباس یا سایر وسایل شخصی که ممکن است حامل عوامل عفونی باشند را به اشتراک نگذارید.

۳. در مورد واکسیناسیون به‌روز باشید

• برنامه واکسیناسیون توصیه شده توسط پزشک خود را دنبال کنید.
• مطمئن شوید که شما و فرزندانتان در برابر بیماری‌هایی که باعث ایجاد آنسفالیت می‌شوند (مانند آنسفالیت ژاپنی، سرخک، اوریون، سرخجه و غیره) واکسینه شده‌اید.
• اگر قصد سفر به خارج از کشور را دارید، برای دریافت واکسن‌های مخصوص سفر با پزشک خود مشورت کنید.

۴. از خودتان در برابر نیش پشه و کنه محافظت کنید

برخی از ویروس‌هایی که باعث آنسفالیت می‌شوند (مثلاً آنسفالیت ژاپنی، ویروس نیل غربی) توسط حشراتی مانند پشه و کنه پخش می‌شوند. این اقدامات احتیاطی را رعایت کنید:

الف. لباس محافظ بپوشید

• از پیراهن‌های آستین‌بلند، شلوارهای بلند و کفش‌های بسته استفاده کنید - به‌خصوص هنگام طلوع و غروب که فعالیت پشه‌ها زیاد است.

ب. از دافع پشه استفاده کنید

• از مواد دافع حشرات ایمن روی پوست و لباس‌های در معرض دید استفاده کنید.
• از اسپری کردن مستقیم روی صورت خودداری کنید - ابتدا آن را روی دستان خود بمالید، سپس به آرامی روی صورت خود بکشید.

ج. کنترل تولید مثل پشه‌ها

• برای کاهش تولید مثل پشه، آب راکد را در گلدان‌ها، کولرها، لاستیک‌های قدیمی، سطل‌ها و سایر ظروف از بین ببرید.

د. از حشره‌کش‌ها استفاده کنید

• یک حشره‌کش بی‌خطر بر پایه پرمترین را در داخل خانه و روی پارچه‌های بیرون از خانه (مثلاً پشه‌بند، لباس و غیره) اسپری کنید.
• اجازه ندهید مواد آغشته به حشره‌کش مستقیماً با پوست تماس پیدا کنند.

نتیجه

برای جلوگیری از بروز این عفونت، تمام دستورالعمل های حفاظتی را رعایت کنید. با این حال، اگر علائم هشدار دهنده ای را تجربه کردید، هرگز از آنها غافل نشوید. برای تشخیص زودهنگام و شروع فوری طرح درمان، فوراً به دنبال مراقبت پزشکی باشید.

سوالات متداول (سؤالات متداول)

1. پزشکان چگونه آنسفالیت را تشخیص می دهند؟

هر وقت مشکوک شدند آنسفالیت پزشکان در ابتدا معاینه فیزیکی انجام می دهند و شرح حال پزشکی را می گیرند. سپس تجویز می کنند MRI تصاویر (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) یا CT (توموگرافی کامپیوتری)، ضربه زدن به ستون فقرات (پنکسیون کمر) و EEG (الکتروانسفالوگرافی) برای به دست آوردن تصویری دقیق از وضعیت پزشکی شما و رسیدن به تشخیص صحیح. در برخی موارد نادر، زمانی که آنسفالیت علائم حتی پس از شروع درمان بدتر می شود، پزشکان همچنین ممکن است مغز را توصیه کنند بیوپسی.

2. مراقبت های حمایتی برای بیماران انسفالیت بستری در بیمارستان چیست؟

اگر علائم شدید برای آنسفالیت، پزشکان ممکن است بستری شدن فوری را در بیمارستان توصیه کنند. در چنین مواردی، بیماران ممکن است به مراقبت های حمایتی از جمله کمک تنفسی، مایعات داخل وریدی، داروهای ضد تشنج نیاز داشته باشند. جلوگیری از تشنجو داروهای ضد التهابی برای کاهش تورم. این درمان ها به بهبودی سریع کمک می کند.

3. نکاتی برای محافظت از کودکان در برابر آنسفالیت چیست؟

شما می توانید از نوزادان و کودکان کوچک محافظت کنید آنسفالیت با کمک به آنها در استفاده از مواد دافع پشه، پوشاندن بدن خود با لباس های محافظ، اجتناب از بیرون رفتن در هنگام سحر و غروب، و شستن دست های خود با آب و صابون هر زمان که از مکان های بیرونی و پس از بازدید از توالت می آیند.

۴. آیا می‌توان آنسفالیت را به طور کامل درمان کرد؟

در بسیاری از موارد، آنسفالیت - به ویژه انواع ویروسی خفیف - با تشخیص و درمان به موقع می‌تواند به طور کامل درمان شود. با این حال، برخی از بیماران ممکن است عوارض طولانی مدتی مانند مشکلات حافظه یا مشکلات حرکتی را تجربه کنند، به خصوص اگر درمان به تأخیر بیفتد.

۵. آیا آنسفالیت مسری است؟

خود آنسفالیت مسری نیست، اما ویروس‌ها یا باکتری‌هایی که باعث آن می‌شوند (مانند ویروس تبخال، انتروویروس‌ها یا ویروس‌های منتقله از پشه) می‌توانند از فردی به فرد دیگر یا از طریق نیش حشرات منتقل شوند.

۶. اثرات بلندمدت آنسفالیت چیست؟

برخی افراد ممکن است با مشکلات عصبی مانند از دست دادن حافظه، مشکلات گفتاری، خستگی، تغییرات شخصیتی یا مشکلات هماهنگی مواجه شوند. درمان‌های توانبخشی می‌توانند به مدیریت این اثرات طولانی‌مدت کمک کنند.

۷. چه کسانی بیشتر در معرض خطر ابتلا به آنسفالیت هستند؟

کودکان زیر ۵ سال، افراد مسن و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، در معرض خطر بیشتری هستند. افرادی که در مناطقی با شیوع ویروس‌های منتقله از پشه یا کنه زندگی می‌کنند یا به آنجا سفر می‌کنند نیز آسیب‌پذیر هستند.

۸. بهبودی از آنسفالیت چقدر طول می‌کشد؟

زمان بهبودی بسته به شدت عفونت و سرعت شروع درمان متفاوت است. موارد خفیف ممکن است در عرض چند هفته بهبود یابند، در حالی که موارد شدید ممکن است ماه‌ها طول بکشد و نیاز به توانبخشی طولانی مدت داشته باشد.

9. آنسفالیت خودایمنی چیست؟

آنسفالیت خودایمنی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت سالم مغز حمله می‌کند. این بیماری کمتر از آنسفالیت ویروسی شایع است و اغلب نیاز به درمان با داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی دارد.

صدا 1860-500-1066 برای رزرو یک قرار ملاقات