Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS): Awọn oriṣi, Awọn okunfa, Awọn aami aisan, Itọju

Akopọ

Amyotrophic ita sclerosis jẹ ọkan ninu awọn arun neuron. O jẹ ilọsiwaju, arun neurodegenerative ti o ni ipa lori ọpọlọ ati ọpa-ẹhin, ti o fa isonu ti iṣakoso iṣan. Ó máa ń fa ìṣòro ní rírìn, gbígbẹ mì, àti rírìn. Diẹdiẹ, o pari soke ṣiṣe mimi nira. Ko si arowoto fun arun na, ati pe a ko mọ idi rẹ. Ṣugbọn awọn igba diẹ wa ti o jogun. 

Arun naa ko ni ipa lori agbara ọpọlọ tabi awọn imọ-ara alaisan, gẹgẹbi igbọran tabi riran. ALS ko ran. Sibẹsibẹ, awọn aṣayan itọju pupọ wa ti o dinku awọn aami aisan ati iranlọwọ fun awọn alaisan ALS gigun igbesi aye wọn. 

Arun naa tun mọ ni arun Lou Gehrig; awọn gbajumọ baseball player kú nitori arun na.

Bulọọgi naa ṣe alaye amyotrophic lateral sclerosis, awọn ami aisan rẹ, awọn okunfa, ati awọn aṣayan itọju. 

Kini amyotrophic ita sclerosis?

Gẹgẹbi a ti sọ loke, ALS jẹ arun neurodegenerative ti o ni ilọsiwaju ti o ni ipa awọn ara ti o ṣakoso awọn iṣan atinuwa - awọn ti o ni iduro fun rin, jijẹ, gbigbe ati awọn iṣe atinuwa miiran. 

Gbigbọn iṣan, ailera ni ẹsẹ kan, ati ọrọ sisọ jẹ ọkan ninu awọn ami akọkọ ti sclerosis ita gbangba amyotrophic. Awọn alaisan ALS ko le gbe, sọrọ, tabi jẹun bi arun na ti nlọsiwaju. Pupọ julọ awọn alaisan ku nitori ikuna atẹgun bi awọn ẹdọforo ti kuna lati gba atẹgun ti o to si ẹjẹ. Ipo naa ko ṣe iwosan, ṣugbọn ọpọlọpọ awọn aṣayan itọju le ṣakoso awọn aami aisan fun ilọsiwaju didara ti igbesi aye. Ẹnikẹni le ṣe ayẹwo pẹlu ALS. Ṣugbọn awọn eniyan ti eyikeyi ẹya tabi ẹya laarin 40 ati 70 wa ni ewu ti o ga julọ ti idagbasoke sclerosis ita gbangba amyotrophic.

Kini awọn oriṣi ti sclerosis ita gbangba amyotrophic?

Da lori idi ti arun na, dokita pin arun na si awọn ẹka meji. Wọn jẹ bi wọnyi:

• Lẹẹkọọkan: O fẹrẹ to 90 -95% ti awọn ọran ni AMẸRIKA jẹ sporadic, afipamo pe wọn dagbasoke laisi idi kan ati pe ko si itan-akọọlẹ idile. O jẹ fọọmu ti o wọpọ julọ ti ALS ni AMẸRIKA
• Ìdílé: Nikan diẹ ni idagbasoke fọọmu ALS yii bi o ti jogun lati ọdọ ọkan tabi awọn obi mejeeji. O ni ipa lori ju 5% si 10% ti eniyan. 

Kini awọn aami aisan ti sclerosis ita gbangba amyotrophic?

Awọn aami aiṣan ti ALS yatọ lati eniyan si eniyan, ati awọn neurons ni o kan. Ni igbagbogbo bẹrẹ pẹlu ailera iṣan ti o tan si awọn ẹya ara miiran ti o buru si ni akoko pupọ. Lakoko awọn ipele ibẹrẹ, awọn aami aisan le ma dabi awọn ami aisan ti awọn ipo iṣoogun miiran. Awọn wọnyi ni awọn aami aisan ti ALS:

• Wahala ni nrin ati ṣiṣe awọn iṣẹ ojoojumọ
• Kọsẹ ati ja bo
• Ailagbara ni ẹsẹ, ẹsẹ, ati awọn kokosẹ
• Ailagbara ni ọwọ ti o yori si clumsiness
• Ibanujẹ ọrọ tabi iṣoro ni gbigbe.
• Ijajade ẹdun ti ko yẹ, gẹgẹbi ẹkun, ẹrin tabi yawn
• Imọ ati awọn iyipada ihuwasi
• Idinku iṣan rhythmic ti ko ni iṣakoso, ti a mọ si clonus
• Spasticity iṣan
• Overactive reflexes

Bi ALS ṣe nlọsiwaju, awọn aami aisan naa buru si. Awọn wọnyi ni awọn aami aisan:

• Loorekoore iṣan inira ati twitching ninu awọn apá, ejika, ati ahọn
• Isan iṣan ati gbigbọn, paapaa ni ọwọ ati ẹsẹ
• Ijakadi lati lo apá ati ese
• Ọrọ sisọ ati ipenija lati ṣe akanṣe ohun naa
• Weakness ati rirẹ
• àdánù pipadanu
• Atrophy iṣan
• Ibakan twitching

Awọn aami aisan ti ALS ti o lagbara jẹ bi atẹle:

• Kuru ìmí
• Mimi wahala, jijẹ, ati jijẹ
• Ko le duro ni ominira tabi rin
• Awọn alaisan ALS sun awọn kalori ni oṣuwọn yiyara. Nitorinaa pipadanu iwuwo nla wa
• şuga ati ṣàníyàn

Bi arun na ti nlọ siwaju, awọn aami aisan wọnyi:

• Wahala mimi ati gbigbe
• paralysis

Kini o fa amyotrophic ita sclerosis?

Awọn olupese ilera ko mọ awọn idi ti ALS. Ọpọlọpọ awọn iwadii lemọlemọfún ni a nṣe ni ọran yii. Pupọ awọn ijinlẹ beere pe o le jẹ nitori jiini ati awọn ifosiwewe ayika.

• Awọn Genetics: Iyipada jiini tabi awọn iyipada ninu awọn jiini kan pato le ja si didenukole neuron mọto pato.
• ayika: Ifihan si awọn nkan oloro, awọn ọlọjẹ, tabi ibalokanjẹ ti ara le ja si idagbasoke ALS

Nigbawo lati wa iranlọwọ iṣoogun?

Ti eniyan ba ṣe akiyesi eyikeyi awọn ami aisan ti ALS, wiwa iranlọwọ iṣoogun lẹsẹkẹsẹ dinku awọn aami aisan. O tun ṣe pataki si sọfun dokita ti eyikeyi aami aisan tuntun tabi ti alaisan ba ni wahala mimi. 

Beere ipinnu lati pade ni Awọn ile-iwosan Apollo 

Bawo ni a ṣe ṣe iwadii sclerosis ita gbangba amyotrophic?

Ṣiṣayẹwo ALS lakoko awọn ipele ibẹrẹ jẹ nija bi o ṣe n ṣe afiwe awọn ipo iṣan miiran. Bibẹẹkọ, olupese ilera n ṣe idanwo ti ara, ṣe awọn akọsilẹ ti itan-akọọlẹ iṣoogun ti alaisan, ati paṣẹ awọn idanwo wọnyi ni pataki lati ṣe akoso awọn ipo miiran:

• Electromyogram: Ninu idanwo yii, dokita yoo fi elekiturodu abẹrẹ sinu ọpọlọpọ awọn iṣan lati ṣe iṣiro awọn iṣẹ itanna pupọ ti iṣan nigba ti wọn ṣe adehun ati isinmi. O le ṣe iranlọwọ itọsọna itọju ailera.
• Iwadii idari aifọkanbalẹ: O ṣe iwọn agbara awọn ara lati firanṣẹ awọn itusilẹ si awọn ẹya ara oriṣiriṣi. Nitorinaa, o pinnu ti eniyan ba jiya lati ibajẹ nafu tabi awọn arun iṣan.
• MRI: Pẹlu iranlọwọ ti awọn igbi redio ati aaye oofa ti o lagbara, MRI ṣe afihan ọpọlọ alaye ati awọn aworan ọpa-ẹhin. O le ṣafihan awọn ọran pupọ, gẹgẹbi awọn èèmọ ọpa ẹhin, awọn disiki ti a fi silẹ ni ọrun, ati awọn ipo iṣoogun miiran ti nfa awọn aami aisan naa.
• Idanwo ẹjẹ ati ito: Ṣiṣayẹwo ẹjẹ ati ito ṣe iranlọwọ fun dokita lati yọkuro awọn okunfa miiran ti awọn ami ati awọn ami aisan
• Lilọ lumbar: O tun jẹ mimọ bi tẹ ni kia kia ọpa-ẹhin. Ninu eyi, dokita yọkuro ayẹwo kekere ti ito ọpa ẹhin pẹlu iranlọwọ ti abẹrẹ kan. O ṣe iranlọwọ wiwọn omi lati ṣe iwadii ọpọlọ tabi awọn ọran ọpa-ẹhin ni deede.
• Biopsy ti iṣan: Ti dokita ba fura si arun iṣan dipo ALS, alaisan le gba iṣan kan biopsy. Alaisan ti wa ni anesthetized lati yọ a kekere ìka ti awọn isan fun igbeyewo.

Tani o wa ninu ewu idagbasoke sclerosis ita gbangba amyotrophic?

Ni ọdun kọọkan, ni ayika eniyan 1 si 2 fun eniyan lakh kan ni a ṣe ayẹwo pẹlu ALS. Ẹnikẹni le ni idagbasoke ALS, ṣugbọn atẹle naa ni awọn okunfa eewu:

• ori: Awọn eniyan ti o ju 40 lọ ni ifaragba diẹ sii
• Eya ati eya: Funfun ati ti kii ṣe Hispaniki ni o ṣee ṣe diẹ sii lati dagbasoke ALS.
• iwa: Awọn ọkunrin wa ni ewu nla ti idagbasoke ALS ju awọn obinrin lọ, ati pe awọn oniwadi ko ni idaniloju idi naa. Sibẹsibẹ, bi eniyan ti n dagba, eewu naa jẹ kanna fun awọn obinrin mejeeji.

Kini awọn aṣayan itọju oriṣiriṣi fun sclerosis ita gbangba amyotrophic?

Awọn aṣayan itọju oriṣiriṣi wa. Ṣugbọn awọn itọju wọnyi ko ṣe iyipada ibajẹ ti ALS, dipo fa fifalẹ ilọsiwaju ti awọn aami aisan, ṣe idiwọ awọn ilolu, ati mu didara igbesi aye awọn alaisan dara. Awọn atẹle ni awọn aṣayan itọju:

1. Awọn oogunIle-iṣẹ Ounje ati Oògùn (FAD) ti fọwọsi awọn atunṣe mẹta wọnyi lati tọju ALS:

• Riluzole: Oogun ẹnu le ṣe alekun ireti igbesi aye nipasẹ oṣu mẹta si mẹfa. Dizziness, awọn ipo ikun ati inu, ati awọn iyipada iṣẹ ẹdọ jẹ diẹ ninu awọn ipa ẹgbẹ ti oogun naa. Nitorinaa, dokita nigbagbogbo ṣe abojuto iye ẹjẹ ati awọn iṣẹ ẹdọ. 
• Edaravone: O ti wa ni abojuto iṣan sinu apa tabi ẹnu. Sibẹsibẹ, alaisan le ni iriri idinku ninu iṣẹ ṣiṣe ojoojumọ. Awọn iwadi tun wa ni ṣiṣe nipa awọn ipa rẹ lori igbesi aye alaisan ti o ni ALS. Igbẹgbẹ, orififo, ati kukuru ti ẹmi jẹ diẹ ninu awọn ipa ẹgbẹ ti oogun naa. O ti wa ni ogun ti ojoojumọ fun ọsẹ meji, gbogbo osu.
• Sodium phenylbutyrate ati taurursodiol: O fa fifalẹ oṣuwọn idinku ninu awọn alaisan ALS. O le ṣe iranlọwọ fun awọn alaisan ni ominira ṣe awọn iṣẹ ojoojumọ ati mu ireti igbesi aye pọ si - a nilo awọn ẹkọ diẹ sii. gbuuru, irora inu, ríru, ati ikolu atẹgun oke jẹ awọn ipa ẹgbẹ ti oogun yii. 

Dokita le tun pese awọn oogun ti o funni ni iderun lati awọn aami aisan miiran, gẹgẹbi 

• Isan iṣan ati spasms
• Imukuro
• Rirẹ
• Itọ pupọ ati phlegm
• irora
• şuga
• Awọn ọrọ oorun
• Awọn imọlara ti ko ni idari, gẹgẹbi ẹrin tabi ẹkun

1. Awọn itọju ailera:

• Awọn ilana imumi: Bi arun na ti nlọsiwaju, alaisan le rii pe o nira lati simi ni ominira. Nitorinaa, awọn idanwo deede ni a nilo. Alaisan naa le tun pese awọn ẹrọ iṣoogun lati ṣe iranlọwọ fun wọn lati simi ni alẹ. Fentilesonu ẹrọ ati tracheostomy – iho abẹ kan ni iwaju ọrun – jẹ diẹ ninu awọn ọna ti o le ṣe iranlọwọ fun alaisan ni mimi.
• Itọju ailera: Oniwosan ara ẹni le ṣe iranlọwọ fun alaisan kan ni adaṣe awọn adaṣe ipa kekere lati ṣetọju amọdaju ti inu ọkan ati ẹjẹ, agbara iṣan, ati ọpọlọpọ awọn iṣipopada fun igba pipẹ. Awọn adaṣe deede jẹ bọtini lati dena irora ati idaduro iṣẹ iṣan. 

Dọkita le tun ṣatunṣe àmúró, alarinrin, tabi kẹkẹ-kẹkẹ ati daba awọn ẹrọ, gẹgẹbi awọn ramps, fun gbigbe rọrun.

• Itọju ailera iṣẹ ṣe iranlọwọ fun alaisan ni ominira laisi ọwọ ati ailera apa. Orisirisi awọn iru ẹrọ gba alaisan laaye lati ṣe awọn iṣẹ bii imura, imura, jijẹ ati iwẹwẹ. Paapaa nibi, dokita le daba awọn iyipada ile lati rii daju pe alaisan le rin ni irọrun.
• Itọju ailera Ọrọ: Oniwosan ọran naa kọ alaisan pẹlu awọn ilana imudara ALS lati rii daju pe ọrọ naa ni oye diẹ sii. Alaisan le ṣawari awọn ọna miiran ti ibaraẹnisọrọ, gẹgẹbi igbimọ alfabeti, pen ati iwe, ati ohun elo ti o da lori kọmputa.
• Atilẹyin ounjẹ: Awọn dokita yoo ṣiṣẹ ni pẹkipẹki pẹlu alaisan ati awọn idile wọn lati ṣe atokọ awọn ounjẹ ti o le ni irọrun gbe ati pade awọn ibeere ijẹẹmu pataki. Alaisan le bajẹ nilo tube ifunni kan.
• Àkóbá àti àtìlẹ́yìn àwùjọ: Ẹgbẹ kan ti awọn oṣiṣẹ awujọ ati awọn onimọ-jinlẹ fun awọn ọran inawo ati atilẹyin ẹdun.

Kini awọn ilolu ti sclerosis ita gbangba amyotrophic?

Awọn alaisan ti o ni ALS jiya lati ni ominira ṣiṣe awọn iṣẹ ojoojumọ. Awọn iṣẹ ojoojumọ wọnyi pẹlu:

• Eto atẹgun ati mimi: Arun naa dinku awọn iṣan ti o ṣe iranlọwọ ni mimi. Bi arun na ti nlọsiwaju, alaisan le simi laala. Pẹlu eto atẹgun ti ko lagbara, ewu ti pneumonia tun pọ si. Ni awọn ọran ti o lewu, alaisan le tun nilo ẹrọ atẹgun.
• Nsoro: Awọn alaisan ti o ni ALS padanu agbara ati arinbo ni ẹnu wọn, bakan, ati awọn iṣan ọfun. Nítorí náà, ó máa ń ṣòro fún wọn láti bá wọn sọ̀rọ̀, kí wọ́n sì jẹ́ kí wọ́n lóye ara wọn ní ẹnu. Ni awọn iṣẹlẹ ti o pọju, alaisan le padanu agbara lati gbejade ọrọ.
• Njẹ: Bi ALS ṣe ni ipa lori awọn iṣan ni ẹnu, o ni abajade jijẹ ati awọn iṣoro gbigbe. Nitorina, o le fun awọn alaisan pa - ilolu ti o ṣeeṣe
• Pipadanu iwuwo ati aijẹunjẹ: Awọn alaisan ti o ni ALS rii pe o nira lati jẹ jijẹ. Nitorinaa, awọn alaisan sun awọn kalori ni yarayara, padanu iwuwo ni iyara, ati pe wọn ko ni ounjẹ.
• Gbigbe: Ni akoko pupọ, awọn alaisan rii pe o nira lati gbe ni ayika. Eyi da lori ẹni kọọkan. Ọkan ninu awọn ilolu jẹ awọn ọgbẹ titẹ.
• Agbara oye: ALS ni ipa lori agbara oye ti o fẹrẹ to 50% ti awọn ọran. Awọn iyipada le ni ipa lori ede ati iṣẹ alase. Botilẹjẹpe o ṣọwọn, iyawere jẹ seese. Pẹlupẹlu, awọn iyipada ti ara si ọpọlọ le fa ẹrin ati ẹkun ti ko le ṣakoso. O ti wa ni mo bi imolara lability.
• Iṣesi: O nira fun awọn alaisan ti o ni ALS lati koju aisan naa, ṣakoso awọn aami aisan, ati dena awọn ilolu. Nitorina, alaisan le ṣe akiyesi awọn iyipada ninu iṣesi nitori aibalẹ ati ibanujẹ.

ipari

Amyotrophic lateral sclerosis jẹ arun ti o lagbara ati apaniyan ti o tun le lagbara Ṣugbọn pẹlu itọju ati atilẹyin lati ọdọ awọn dokita, ẹbi, awọn ọrẹ, ati awọn ẹlẹgbẹ, a le ṣakoso awọn aami aisan naa. Biotilẹjẹpe ko si arowoto fun ipo naa, alaisan le ṣe igbesi aye to dara fun igba pipẹ.

Awọn ibeere ti a beere nigbagbogbo (Awọn ibeere)

Ṣe ALS wọpọ?

Awọn ile-iṣẹ fun Iṣakoso ati Idena Arun (CDC) ti ṣe ayẹwo pe o fẹrẹ to 12,000 si 15,000 eniyan ni AMẸRIKA ni ayẹwo pẹlu arun na. Ni ọdọọdun, to awọn eniyan 5,000 gba ayẹwo ALS kan.

Njẹ ALS le ṣe idiwọ?

ALS kii ṣe arun idena.

Kini awọn ẹrọ oriṣiriṣi ti awọn alaisan ALS ṣe ibaraẹnisọrọ daradara?

Awọn atẹle ni awọn ẹrọ ti o ṣe iranlọwọ fun awọn alaisan ibasọrọ daradara:

• Awọn ẹrọ imudara ṣe iranlọwọ lati mu ohun pọ si ati dinku rirẹ ohun
• Awọn iwe akiyesi ati awọn igbimọ ede ṣe iranlọwọ fun awọn alaisan ibaraẹnisọrọ laisi sisọ ọrọ kan
• Awọn imudara ọrọ-itanna ati awọn ẹrọ ibaraẹnisọrọ lo adapọ ohun lati ṣe iranlọwọ fun awọn alaisan ibaraẹnisọrọ.
• Igbesoke palate jẹ iru si idaduro ehín kan. O ṣiṣẹ lati gbe awọn palate rirọ ati ki o ṣe idiwọ afẹfẹ lati yọ kuro ni imu nigbati o ba sọrọ
• TTY tẹlifoonu eto: O ti wa ni a tẹlifoonu pẹlu keyboard. Alaisan le tẹ ohun ti wọn fẹ lati baraẹnisọrọ, ati pe oniṣẹ ẹrọ yii sọrọ si olutẹtisi. Alaisan le tẹ gbogbo ifiranṣẹ tabi ọrọ ti o nilo lati pin.