Verworven Immunodeficiëntiesyndroom (AIDS)

AIDS is een chronische, potentieel levensbedreigende aandoening die wordt veroorzaakt door het humaan immunodeficiëntievirus. Lees meer over de oorzaken, symptomen en behandeling.

Overzicht

Volgens UNAIDS leefden er eind 2024 wereldwijd ongeveer 40.8 miljoen mensen met hiv. In 2024 raakten ongeveer 1.3 miljoen mensen nieuw besmet met hiv en stierven er circa 630,000 mensen aan aids-gerelateerde ziekten.

Het Afrikaanse continent kent het hoogste aantal getroffen mensen. AIDS wordt momenteel beschreven als een pandemie, een ziekte die zich over continenten heeft verspreid.

Mensen in ontwikkelingslanden worden het zwaarst getroffen, omdat een hiv-infectie de kans vergroot op het oplopen van infecties zoals tuberculose en overlijden als gevolg van aids-gerelateerde complicaties.

AIDS heeft ook gevolgen voor de economie van het land, omdat de meeste getroffen personen zich in de productieve leeftijdsgroep bevinden.

Wereldwijd wist in 2024 87% van de mensen met hiv wat hun status was, had 77% toegang tot antiretrovirale therapie en had 73% virale suppressie bereikt.

HIV/AIDS in India

Volgens NACO (National AIDS Control Organisation) en het technisch rapport India HIV Estimates 2025 bedraagt ​​de hiv-prevalentie onder volwassenen (15-49 jaar) in India ongeveer 0.20%, aanzienlijk lager dan het wereldwijde gemiddelde van 0.7%.

Het aantal nieuwe hiv- infecties in India is met 49% gedaald, van ongeveer 1.25 in 2010 tot naar schatting 64,500 in 2024.

Het aantal aan aids gerelateerde sterfgevallen in India is met meer dan 81% gedaald, van 1.73 in 2010 tot ongeveer 32,200 in 2024.

In India ontvangen momenteel meer dan 18 miljoen mensen met hiv gratis antiretrovirale behandeling via door de overheid gesteunde ART-centra, met een therapietrouw van 94% en een virale suppressiegraad van 97%.

India produceert ongeveer 70% van de wereldwijde productie van generieke antiretrovirale geneesmiddelen, waardoor betaalbare behandeling zowel in eigen land als wereldwijd toegankelijk is.

Oorzaken

AIDS wordt veroorzaakt door het humaan immunodeficiëntievirus (hiv). Deze virussen worden retrovirussen genoemd en behoren tot een geslacht genaamd Lentivirus.

Er bestaan ​​twee typen hiv: hiv-1 en hiv-2.

HIV-1 is het meest voorkomende virus ter wereld. Het is verantwoordelijk voor 95% van alle infecties. HIV-1 heeft verschillende subgroepen, M, N, O en P. Van deze subgroepen is subgroep M het meest wijdverspreid.

HIV-2 komt minder vaak voor. Het is gemeld in West-Afrika, Europese landen zoals Portugal en Frankrijk en India. Het veroorzaakt een ziekte die zich langzamer ontwikkelt dan de ziekte veroorzaakt door HIV-1.

HIV kan worden overgedragen via:

• Onbeschermde seks met een besmette persoon.
• Het delen van besmette naalden tussen gebruikers van illegale drugs.
• Transfusie van geïnfecteerd bloed aan een niet-geïnfecteerde persoon
• Van een besmette moeder op haar ongeboren kind tijdens de zwangerschap, de bevalling of de borstvoeding.

Kenmerken

Een hiv-infectie doorloopt drie stadia:

Fase 1: Acute HIV-infectie

Binnen 2 tot 4 weken na blootstelling ervaren sommige mensen griepachtige symptomen, waaronder koorts, hoofdpijn , spierpijn, keelpijn, gezwollen lymfeklieren en huiduitslag.

Dit is de eerste reactie van het lichaam op een hiv-infectie. Tijdens deze fase vermenigvuldigt het virus zich snel en is de persoon zeer besmettelijk.

Fase 2: Klinische latentie (chronische hiv-infectie)

In deze fase is het hiv-virus nog steeds actief, maar vermenigvuldigt het zich in zeer lage mate.

Sommige personen hebben mogelijk geen symptomen of ervaren slechts milde symptomen.

Zonder behandeling kan dit stadium tien jaar of langer duren, maar bij sommige mensen verloopt het proces sneller.

Tegen het einde van deze fase neemt de virusbelasting toe en daalt het aantal CD4-cellen.

Stadium 3: AIDS

AIDS is het ernstigste stadium van een HIV-infectie. Het immuunsysteem is ernstig beschadigd, waardoor de persoon vatbaar wordt voor opportunistische infecties en kanker.

Iemand krijgt de diagnose aids wanneer het aantal CD4-cellen onder de 200 cellen/µL daalt, of wanneer hij bepaalde opportunistische infecties ontwikkelt.

Zonder behandeling leven mensen met aids doorgaans ongeveer 3 jaar.

Veelvoorkomende symptomen in dit stadium zijn onder andere:

• Snel gewichtsverlies (wasting syndrome)
• Terugkerende koorts en hevige nachtelijke transpiratie
• Extreme en onverklaarbare vermoeidheid
• Langdurige zwelling van de lymfeklieren
• Langdurige diarree
• Zweren in de mond, anus of geslachtsdelen.
• Longontsteking
• Neurologische complicaties, waaronder verwardheid, vergeetachtigheid en loopstoornissen (AIDS-dementiecomplex).

Risicofactoren

Een gebrek aan voldoende kennis over hiv en de overdrachtswegen ervan is de belangrijkste factor die de kans op hiv-besmetting vergroot.

Een HIV-infectie kan iedereen overkomen, ongeacht seksuele geaardheid, ras, geslacht, beroep of sociale status.

Bepaalde gewoonten en leefstijlfactoren kunnen echter de kans op een hiv-infectie vergroten.

Deze praktijken worden risicofactoren genoemd omdat ze het risico op hiv-infectie verhogen.

Onveilige of onbeschermde seks

Onveilig seksueel gedrag is de belangrijkste risicofactor voor het oplopen van een hiv-infectie.

Bij onveilige vaginale, orale of anale seks met een besmette persoon vindt uitwisseling van lichaamsvloeistoffen plaats die hiv bevatten.

Het virus komt je lichaam binnen via de lichaamsvloeistoffen die vrijkomen bij seks.

Het risico op aids is zeer hoog bij iemand met meerdere seksuele partners, omdat dit de kans vergroot op geslachtsgemeenschap met een besmet persoon.

Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA's)

De aanwezigheid van seksueel overdraagbare aandoeningen zoals syfilis, herpes en gonorroe verhoogt het risico op het oplopen van hiv, omdat dit veranderingen in het genitale weefsel veroorzaakt en de vatbaarheid voor hiv-overdracht vergroot.

Onveilige injectiepraktijken

Onveilige injectiepraktijken houden in dat dezelfde spuit, naald of injectieapparatuur door meerdere personen wordt gebruikt.

Deze praktijk komt veel voor onder gebruikers van illegale drugs die naalden delen.

Volgens recente schattingen van de WHO is ongeveer 2% van de nieuwe hiv-infecties wereldwijd te wijten aan onveilige medische injecties. Dit is een aanzienlijke daling ten opzichte van eerdere decennia dankzij verbeterde programma's voor injectieveiligheid.

Het risico blijft echter aanzienlijk hoger onder mensen die drugs injecteren; zij hebben 35 keer meer kans om hiv op te lopen dan de algemene bevolking.

Bloedtransfusie

Via een transfusie met besmet bloed of bloedproducten kan hiv worden overgedragen.

In veel landen, waaronder India, heeft de verplichte screening van gedoneerd bloed op hiv dit risico aanzienlijk verminderd.

Moeder-op-kind-overdracht

Een besmette moeder kan het virus tijdens de zwangerschap, de bevalling of via het geven van borstvoeding overdragen op haar kind.

Antiretrovirale behandeling tijdens de zwangerschap verlaagt dit risico aanzienlijk.

Beroepsmatige blootstelling

Zorgmedewerkers lopen mogelijk risico op prikaccidenten met met hiv besmette naalden of scherpe voorwerpen.

Diagnostiek

De incubatietijd van hiv is de periode direct na de eerste hiv-infectie waarin de infectie niet wordt gedetecteerd door de gebruikte tests.

Tijdens de incubatieperiode is de patiënt zeer besmettelijk, maar de hiv-tests zijn negatief.

De meeste mensen ontwikkelen antistoffen tegen hiv tussen 3 en 12 weken na de infectie.

Bij ELISA van de vierde generatie is de vensterperiode doorgaans 4 weken.

Virusloadtests kunnen HIV-nucleïnezuur gemiddeld na 14 dagen detecteren.

Vanwege de incubatietijd moet een hiv-test die aanvankelijk negatief is na blootstelling, na 2-3 maanden worden herhaald.

De volgende tests worden gebruikt om een ​​hiv-infectie vast te stellen:

ELISA (Enzym-Linked Immunosorbent Assay)

Het is een bloedtest die de aanwezigheid van hiv-antilichamen in het bloed opspoort.

Het is de meest gebruikte screeningstest voor hiv.

ELISA-tests van de vierde generatie kunnen ook het p24-antigeen detecteren, waardoor vroegere opsporing mogelijk is.

HIV-chemiluminescentietest

Dit is een variant van de HIV-ELISA en wordt uitgevoerd met behulp van geautomatiseerde instrumenten.

Deze tests zijn zeer gevoelig en maken gebruik van het chemiluminescentieprincipe.

Western Blot

Het is een bloedtest die wordt gebruikt om meerdere HIV-antilichamen in het bloed op te sporen.

Voor de western blot-test is een strook nodig met een reeks eiwitten op speciaal vloeipapier.

Het bloedmonster wordt in reactie gebracht met de papieren strip.

Een enzym wordt gebruikt om kleurverandering te veroorzaken en antilichamen op te sporen.

Als de persoon met hiv is geïnfecteerd, verschijnen er meerdere gekleurde strepen op een strook.

Virale belastingstest

Het wordt gebruikt om de voortgang van de behandeling te volgen of een vroege hiv-infectie op te sporen.

Het meet de hoeveelheid hiv die in je bloed aanwezig is.

Dit kan worden gedaan met behulp van methoden die het genetisch materiaal van het virus detecteren.

Deze omvatten onder andere reverse transcriptie-polymerasekettingreactie (PCR), vertakte DNA-analyse (bDNA) en op nucleïnezuursequenties gebaseerde amplificatieanalyses (NASBA).

Behandeling

Antiretrovirale therapie (ART) is de standaardbehandeling voor hiv/aids.

Moderne ART maakt doorgaans gebruik van een combinatie van geneesmiddelen uit verschillende klassen om het virus effectief te onderdrukken en resistentie te voorkomen.

Kunst moet je je hele leven lang beoefenen.

Hoewel er geen genezing is voor hiv, kunnen medicijnen het virus onderdrukken tot een ondetecteerbaar niveau, waardoor mensen met hiv een lang en gezond leven kunnen leiden.

Eerstelijnsbehandeling (aanbevolen door WHO en NACO)

Integrase-strengoverdrachtremmers (INSTI's): Dolutegravir (DTG) is wereldwijd en in India het voorkeursmiddel als eerstelijnsbehandeling (volgens de NACO 2021-richtlijnen). Andere INSTI's zijn onder andere raltegravir en bictegravir.

Nucleoside/nucleotide reverse transcriptase-remmers (NRTIs): Deze vormen de basis van de meeste ART-behandelingen. Voorbeelden zijn tenofovir disoproxil fumaraat (TDF) of tenofovir alafenamide (TAF), lamivudine (3TC), emtricitabine (FTC), abacavir (ABC) en zidovudine (AZT).

De huidige door de WHO aanbevolen eerstelijnsbehandeling voor volwassenen is: Dolutegravir + Tenofovir + Lamivudine (DTG + TDF + 3TC).

Andere ART-medicijnklassen

• Niet-nucleoside reverse transcriptaseremmers (NNRTI's): Efavirenz, Nevirapine.
• Proteaseremmers (PI's): Atazanavir/ritonavir, Darunavir/ritonavir.
• Instroom-/fusieremmers: Enfuvirtide, Maraviroc.
• Post-aanhechtingsremmers en capside-remmers: Dit zijn nieuwere geneesmiddelenklassen die ontwikkeld zijn voor de behandeling van therapieresistente hiv-infecties.

Behandelingsresultaten

Met een consistente naleving van de ART-behandeling kunnen mensen met hiv een ondetecteerbare viruslast bereiken, een gezond immuunsysteem behouden en een bijna normale levensverwachting hebben.

Een belangrijk principe in de moderne hiv-zorg is: niet detecteerbaar = niet overdraagbaar (U=U) : mensen met een aanhoudend ondetecteerbare viruslast geven hiv niet door aan seksuele partners.

ART wordt ook gebruikt om de overdracht van hiv-infectie van een besmette zwangere moeder op de baby te voorkomen.

Om deze reden adviseert de WHO alle zwangere vrouwen zich te laten testen op hiv.

Daarnaast wordt ART gebruikt als postexpositieprofylaxe (PEP) om de kans op hiv-infectie bij zorgverleners te verkleinen na een accidentele prik met een besmette naald, en in andere risicovolle blootstellingssituaties.

HIV-remmers kunnen een wisselwerking hebben met andere medicijnen. Patiënten moeten hun arts informeren over alle medicijnen die ze gebruiken.

Soms muteert het hiv-virus tijdens de vermenigvuldiging in het lichaam en ontwikkelt het resistentie tegen medicijnen.

Als er resistentie ontstaat, kan het nodig zijn om over te stappen op een tweedelijns- of derdelijnsmedicijn.

Voorkomen

AIDS is een te voorkomen ziekte.

De volgende maatregelen kunnen helpen het risico op hiv-infectie te verlagen:

• Vermijd onveilige seks: Gebruik altijd een condoom bij vaginale, anale of orale seks.
• Vermijd meerdere seksuele partners: Vermijd het hebben van meer dan één seksuele partner, aangezien dit het risico op het oplopen van hiv vergroot.
• Vermijd het delen van naalden: Deel geen naalden, spuiten of andere injectiematerialen met anderen.
• Laat je testen: Regelmatige hiv-tests zijn belangrijk, vooral als u een verhoogd risico loopt. Vroegtijdige opsporing maakt tijdige behandeling mogelijk.
• Zorg voor een veilige bloedtransfusie: Bloed en bloedproducten moeten vóór transfusie op hiv worden gecontroleerd.
• Preventie van overdracht van moeder op kind (PMTCT): Zwangere vrouwen moeten getest worden op hiv. Antiretrovirale behandeling tijdens de zwangerschap, de bevalling en de borstvoeding kan het risico op overdracht op de baby aanzienlijk verlagen.
• Pre-expositieprofylaxe (PrEP): PrEP is een preventief medicijn voor mensen met een hoog risico op hiv-besmetting. Bij consequent gebruik is PrEP zeer effectief in het verminderen van het risico op hiv-infectie.
• Post-expositie profylaxe (PEP): PEP houdt in dat binnen 72 uur na mogelijke blootstelling aan hiv antiretrovirale medicijnen worden ingenomen om infectie te voorkomen.

Veelgestelde Vragen / FAQ

1. Wat is het verschil tussen hiv en aids?

HIV (humaan immunodeficiëntievirus) is het virus dat het immuunsysteem aanvalt.

AIDS (verworven immuundeficiëntiesyndroom) is het meest geavanceerde stadium van een HIV-infectie en wordt vastgesteld wanneer het CD4-aantal onder de 200 cellen/µL daalt of wanneer bepaalde opportunistische ziekten ontstaan.

Niet iedereen met hiv ontwikkelt aids, zeker niet bij tijdige behandeling.

2. Kan aids genezen worden?

Er bestaat momenteel geen geneesmiddel voor hiv/aids.

Antiretrovirale therapie (ART) kan het virus echter effectief onderdrukken, waardoor mensen met hiv een lang en gezond leven kunnen leiden met een bijna normale levensverwachting.

3. Is de procedure pijnlijk?

Een hiv-test is een eenvoudige bloedafname, die weinig ongemak veroorzaakt.

ART-medicijnen worden oraal ingenomen in de vorm van tabletten.

4. Hoe lang duurt de behandeling?

ART is een levenslange behandeling.

Bij moderne behandelingen zoals DTG + TDF + 3TC nemen de meeste patiënten eenmaal daags één gecombineerde tablet in.

Regelmatige vervolgbezoeken zijn nodig om de virusbelasting en het CD4-aantal te controleren.

5. Wat zijn de mogelijke bijwerkingen van ART?

Moderne ART-behandelingen, met name behandelingen op basis van DTG, worden over het algemeen goed verdragen.

Veelvoorkomende bijwerkingen kunnen misselijkheid, hoofdpijn, vermoeidheid en slaapstoornissen zijn, die doorgaans na verloop van tijd verbeteren.

Oudere geneesmiddelen zoals efavirenz en zidovudine hadden significantere bijwerkingen, wat een van de redenen is voor de wereldwijde overstap naar DTG-gebaseerde behandelingen.

Uw arts zal eventuele bijwerkingen in de gaten houden en de behandeling indien nodig aanpassen.

6. Hoeveel sessies zijn er nodig?

ART is een continue dagelijkse behandeling, geen therapie die uit afzonderlijke sessies bestaat.

Er worden regelmatig vervolgafspraken ingepland om de voortgang van de behandeling, de virusbelasting en het CD4-aantal te controleren.

7. Wat is de hersteltijd?

HIV is een chronische aandoening die levenslang met antiretrovirale therapie (ART) behandeld moet worden.

De meeste mensen die effectieve antiretrovirale therapie (ART) krijgen, bereiken binnen 3 tot 6 maanden virale suppressie.

Het herstel van het immuunsysteem (verbetering van het aantal CD4-cellen) verloopt geleidelijk en houdt aan gedurende jarenlange behandeling.

8. Zijn er leeftijdsbeperkingen voor hiv-behandeling?

Er zijn geen leeftijdsbeperkingen voor hiv-behandeling.

ART is beschikbaar voor kinderen, volwassenen en ouderen.

Er zijn pediatrische varianten van ART beschikbaar, waaronder regimes op basis van DTG, voor zuigelingen en kinderen.

9. Kan ik mijn normale activiteiten hervatten tijdens de behandeling?

Ja. Met effectieve ART kunnen de meeste mensen met hiv hun normale dagelijkse activiteiten voortzetten, werken, sporten en een bevredigend leven leiden.

Mensen met hiv hebben een ondetecteerbare viruslading en dragen het virus niet over aan seksuele partners (U=U-principe).

10. Hoe vind ik een arts voor hiv-behandeling?

Raadpleeg uw huisarts of neem contact op met Apollo Hospitals om een ​​specialist te vinden die is opgeleid in de behandeling van hiv/aids.

In India is gratis ART ook beschikbaar via overheids-ART-centra in het kader van het Nationale AIDS-bestrijdingsprogramma.

Maak een afspraak

Als u of een naaste behoefte heeft aan een HIV/AIDS-test, -behandeling of -begeleiding, kunnen ervaren specialisten van Apollo Hospitals u helpen.

Vroege diagnose en behandeling zijn essentieel voor betere resultaten.

Om een ​​afspraak te maken, ga naar apollohospitals.com/book-doctor-appointment of neem contact op met het dichtstbijzijnde Apollo Hospitals-centrum.